Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §28.3.1-28.3.16

ルキウス・スキピオによるオロンギスの攻略

900 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

スキピオはカルタゴ軍が分散して立て籠もる各都市を順に攻めるのは時間がかかると判断して本隊を引き返させ、弟ルキウスに富裕な都市オロンギスの攻略を命じる。ルキウス・スキピオの率いるローマ軍は、二重の包囲陣と交代制の突撃によって激戦の末にオロンギスを陥落させ、降伏した住民の安全と財産を保障した。

§28.3.1Scipio ubi animadvertit dissipatum passim bellum et circuit ferre ad singulas urbes arma diutini magis quam magni esse operis, retro vertit iter.
スキピオは、戦争があちこちに分散しており、個々の都市に(攻城用の)兵器を次々と運んで回ることは、大規模というよりはむしろ長期にわたる仕事であると気づくと、引き返した。
§28.3.2ne tamen hostibus eam relinqueret regionem, L. Scipionem fratrem cum decem milibus peditum mille equitum ad oppugnandam opulentissimam in iis locis urbem — Orongin barbari appellabant — mittit.
しかしながら、その地方を敵の手に残したままにしないよう、彼は弟のルキウス・スキピオを、歩兵一万と騎兵一千とともに、その地方で最も豊かな都市 ―― 蛮族たちはオロンギスと呼んでいた ―― を攻撃するために派遣した。
§28.3.3sita in Maesessum finibus est, Bastetanae gentis, ager frugifer, argentum etiam incolae fodiunt.
この都市はバステタニ人に属するマエセッシ人の領土内に位置しており、土地は肥沃で、住民は銀の採掘さえ行っていた。
ea arx fuerat Hasdrubali ad excursiones circa mediterraneos populos faciendas.
そこはハスドルバルにとって、内陸の諸民族に対して襲撃を行うための拠点となっていた。
§28.3.5Scipio castris prope urbem positis priusquam circumvallaret urbem, misit ad portas qui ex propinquo alloquio animos temptarent suaderentque ut amicitiam potius quam vim experirentur Romanorum.
スキピオは都市の近くに陣を張ると、都市を包囲壁で取り囲む前に、至近距離での語りかけによって彼らの意図を探り、武力ではなくローマ人の友情を経験するよう説得するために、門へと人々を遣わした。
ubi nihil pacati respondebatur, fossa duplicique vallo circumdata urbe in tres partes exercitum dividit,
平和的な回答がまったく得られなかったため、彼は堀と二重の防塁で都市を取り囲んだ上で、軍を三つの部分に分割した。
§28.3.6ut una semper pars quietis interim duabus oppugnaret.
それは、残りの二つの部分が休んでいる間に、常に一つの部分が攻撃を仕掛けられるようにするためであった。
prima pars cum adorta oppugnare est, atrox sane et anceps proelium fuit:
第一の部隊が攻撃を開始したとき、戦闘は実に激しく、勝敗の行方は混沌としていた。
§28.3.7non subire, non scalas ferre ad muros prae incidentibus telis facile erat;
降り注ぐ飛び道具のために、壁に近づくことも、はしごを運ぶことも容易ではなかった。
etiam qui erexerant ad murum scalas, alii furcis ad id ipsum factis detrudebantur, in alios lupi superne ferrei iniecti, ut in periculo essent, ne suspensi in murum extraherentur.
壁にはしごを立てかけた者たちでさえ、ある者はそのために作られた二又のフォークで押し戻され、またある者は上から鉄の「狼」(掴み鉤)を投げつけられ、宙吊りにされて壁の上に引き上げられる危険に晒された。
§28.3.8quod ubi animadvertit Scipio, nimia paucitate suorum exaequatum certamen esse, et iam eo superare hostem, quod ex muro pugnaret, §28.3.9duabus simul partibus, prima recepta, urbem est adgressus.
スキピオは、味方の数が少なすぎるために戦闘が互角になっており、敵は壁の上から戦っているというその点において今や優位に立っていることに気づくと、第一の部隊を退却させ、同時に二つの部隊を率いて都市を攻撃した。
quae res tantum pavoris iniecit fessis iam cum primis pugnando, ut et oppidani moenia repentina fuga desererent, et Punicum praesidium metu, ne prodita urbs esset, relictis stationibus in unum se colligeret.
このことは、最初の部隊との戦闘ですでに疲弊していた敵に多大な恐怖を与えたため、町の人々は突如逃走して城壁を放棄し、カルタゴの守備隊もまた、都市が裏切られたのではないかという恐怖から、配置についていた場所を離れて一箇所に集まった。
§28.3.10timor inde oppidanos incessit, ne, si hostis urbem intrasset, sine discrimine, Poenus an Hispanus esset, obvii passim caederentur;
その後、町の人々の間には、もし敵が都市になだれ込んだ場合、カルタゴ人かヒスパニア人かの区別なく、遭遇した者がいたるところで無差別に殺害されるのではないかという恐怖が生じた。
§28.3.11itaque patefacta repente porta frequentes ex oppido sese eiecerunt, scuta prae se tenentes, ne tela procul coicerentur, dextras nudas ostentantes, ut gladios abiecisse appareret.
それゆえ、突如として門が開かれ、彼らは大挙して町から外へと飛び出した。 彼らは、遠くから槍などを投げつけられないように盾を前方に掲げつつ、剣を捨てたことが分かるように、何も持たない右手を差し出していた。
§28.3.12id utrum parum ex intervallo sit conspectum an dolus aliquis suspectus fuerit, incompertum est: impetus hostilis in transfugas factus, nec secus quam adversa acies caesi;
これが距離のために十分に確認できなかったのか、あるいは何らかの計略が疑われたのかは定かではないが、逃走してきた者たちに対して(ローマ軍の)攻撃が加えられ、敵の戦闘列に対するのと何ら変わらずに彼らは切り倒された。
eademque porta signa infesta urbi inlata.
そして、同じ門から、都市を攻撃するために軍旗が運び入れられた。
§28.3.13et aliis partibus securibus dolabrisque caedebantur et refringebantur portae, et ut quisque intraverat eques, ad forum occupandum — ita enim praeceptum erat — citato equo pergebat;
他の場所でも斧や鶴嘴によって門が叩き切られ、こじ開けられた。 そして、騎兵が入城するやいなや、広場を占拠するために ―― そのように命令されていたからである ―― 馬を急がせて進んで行った。
additum erat et triariorum equiti praesidium;
騎兵にはトリアリイ(最精鋭の重装歩兵)の護衛も随行していた。
§28.3.14legionarii ceteras partis urbis pervadunt, direptione et caede obviorum, nisi qui armis se tuebantur, abstinuerunt.
軍団兵たちは都市の他の場所に進み入ったが、武器を持って抵抗した者たちを除いては、略奪や遭遇した人々の殺害を控えた。
§28.3.15Carthaginienses omnes in custodiam dati sunt oppidanorum quoque trecenti ferme, qui clauserant portas;
カルタゴ人は全員が拘留され、門を閉ざしていた町の人々もほぼ三百人が同様の処置を受けた。
ceteris traditum oppidum, suae redditae res.
残りの人々には町が引き渡され、彼らの財産も返還された。
§28.3.16cecidere in urbis eius oppugnatione hostium duo milia ferme, Romanorum haud amplius nonaginta.
その都市の攻囲戦において、敵は約二千人が戦死し、ローマ人の戦死者は九十人を超えなかった。

語釈・文法注

  1. §28.3.1diutini magis quam magni esse operis — 不定詞句(戦争が分散していること、および各都市をめぐって兵器を運ぶこと)を主語とする、性質・特徴を示す属格(記述の属格)の述語用法。「大規模な事業というよりは、長期にわたる事業である」という意味を表す。
  2. §28.3.1circuit — 現在不定詞 circuire(circumeo 「巡る、囲む」の不定詞)の縮約形。ferre arma(兵器を運ぶこと)を従え、全体として animadvertit の対格不定詞構文における主語の一部となっている。
  3. §28.3.5qui ex propinquo alloquio animos temptarent — 関係代名詞 qui が接続法 temptarent および suaderent を伴うことで、目的(〜するために)を表す関係節となっている。
  4. §28.3.7ne suspensi in murum extraherentur — 名詞 periculum(危険)の内容を説明する ne 節(「〜するのではないかという危険」)。suspensi は完了受動分詞で、主語である兵士たちに一致し、「(鉄の「狼」に掴まれて)宙吊りにされた状態で」という付帯状況を表す。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §28.3.1-28.3.16. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:28.3.1-28.3.16

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。