Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §28.22.1-28.22.15

アスタパの自決とローマ軍の占領

919 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

マルキウスがバイティス川を越えて二つの都市を降伏させる一方、アスタパの住民はローマ軍の接近に対し、財産と家族を集めて火を放ち自決することを取り決め、城外へ突撃して全員が戦死した。

§28.22.1res interim nihilo minus ab legatis gerebantur.
その間にも、事態は副官たちによって何ら遅滞なく進められていた。
Marcius superato Baete amni, quem incolae Certim appellant, duas opulentas civitates sine certamine in deditionem accepit.
マルキウスは、住民たちがケルティスと呼ぶバイティス川を越え、二つの豊かな都市を戦うことなく降伏させた。
§28.22.2Astapa urbs erat, Carthaginiensium semper partis;
アスタパは常にカルタゴ側の都市であった。
neque id tam dignum ira erat, quam quod extra necessitates belli praecipuum in Romanos gerebant odium.
しかしそのことは、彼らが戦争の余儀ない事情を超えて、ローマ人に対して並々ならぬ憎悪を抱いていたことほどには、怒りに値するものではなかった。
§28.22.3nec urbem aut situ aut munimento tutam habebant, quae ferociores iis animos faceret;
彼らは、より不敵な気性を彼らに与えるような、立地や防壁によって安全な都市を持っていたわけではなかった。
sed ingenia incolarum latrocinio laeta, ut excursiones in finitimum agrum sociorum populi Romani facerent, impulerant, et vagos milites Romanos lixasque et mercatores exciperent.
しかし、略奪を好む住民の性質が、ローマ人民の同盟者の近隣の土地へ略奪に繰り出し、また、はぐれたローマ兵や従軍兵、商人たちを待ち伏せて捕らえるように彼らを駆り立てていた。
§28.22.4magnum etiam comitatum, quia paucis parum tutum fuerat, transgredientem fines positis insidiis circumventum iniquo loco interfecerant.
さらに彼らは、少人数では危険であったために集団で国境を越えようとしていた大きな一行をも、伏兵を配置して不利な場所で包囲し、殺害していた。
§28.22.5ad hanc urbem oppugnandam cum admotus exercitus esset, oppidani conscientia scelerum, quia nec deditio tuta ad tam infestos videbatur, neque spes moenibus aut armis tuendae salutis erat, facinus in se ac suos foedum ac ferum consciscunt.
この都市を攻撃するために軍勢が迫ったとき、市民たちは、自らの罪業の自覚から、これほど敵対的な相手に対しては降伏も安全とは思えず、また城壁や武器によって自らの安全を守る望みもなかったため、自分たち自身と身内の者たちに対する、恐るべき残虐な犯行を決意する。
§28.22.6locum in foro destinant quo pretiosissima rerum suarum congererent;
彼らは広場の一角を、自分たちの財産のうち最も貴重なものを積み上げる場所と定めた。
super eum cumulum coniuges ac liberos considere cum iussissent, ligna circa exstruunt fascesque virgultorum coniciunt.
その山のうえに妻や子供たちを座らせるよう命じると、彼らはその周囲に薪を積み上げ、柴の束を投げ入れた。
§28.22.7quinquaginta deinde armatis iuvenibus praecipiunt, ut, donec incertus eventus pugnae esset, praesidium eo loco fortunarum suarum corporumque, quae cariora fortunis essent, servarent;
次に彼らは、武装した50人の若者に命じて、戦闘の行方が未だ定まらない間は、その場所で自分たちの財産と、財産よりも大切な身体の守備に当たらせた。
§28.22.8si rem inclinatam viderent atque in eo iam esse, ut urbs caperetur, scirent omnes, quos euntes in proelium cernerent, mortem in ipsa pugna obituros;
もし戦況が不利に傾き、都市が占領されるまさにその瀬戸際にあるのを見たならば、戦闘に赴くのが見えるすべての者がその戦闘自体の中で死を迎えるであろうことを承知せよ、と。
§28.22.9illos se per deos superos inferosque orare, ut memores libertatis, quae illo die aut morte honesta aut servitute infami finienda esset, nihil relinquerent, in quod saevire iratus hostis posset.
自分たちは、天上の神々と冥府の神々にかけて彼らに懇願する。 この日に名誉ある死か、あるいは不名誉な奴隷身分かのいずれかによって終わるはずの自由を胸に刻み、怒れる敵がその残虐さを振るうことのできるものを何一つ残さないようにせよ、と。
§28.22.10ferrum ignemque in manibus esse;
剣と火は手元にある。
amicae ac fideles potius ea, quae peritura forent, absumerent manus, quam insultarent superbo ludibrio hostes.
消え去る運命にあるものは、敵が傲慢な嘲りのうちに陵辱するよりも、愛に満ちた忠実な手によって消し去られるべきである、と。
§28.22.11his adhortationibus execratio dira adiecta, si quem a proposito spes mollitiave animi flexisset.
これらの激励に、もし希望や心の弱さによって目的からそれる者があれば、恐ろしい呪いをかけるという文言が付け加えられた。
inde concitato agmine patentibus portis ingenti cum tumultu erumpunt.
その後、彼らは隊列を急がせ、開け放たれた門から凄まじい騒ぎとともに打って出た。
§28.22.12neque erat ulla satis firma statio opposita, quia nihil minus, quam ne egredi obsessi moenibus auderent, timeri poterat.
立ち向かう十分な強度を持った警備部隊は配置されていなかった。 なぜなら、包囲された者たちが城壁から打って出るなどということは、最もあり得そうにない懸念事項であったからである。
perpaucae equitum turmae levisque armatura repente e castris ad id ipsum emissa occurrit.
騎兵の極めて少数の部隊と軽装歩兵が、まさにその対処のために陣営から突如送り出され、衝突した。
§28.22.13acrior impetus atque animis quam compositior ullo ordine pugna fuit.
突撃は激しく、いかなる秩序によるものよりも気迫に満ちた戦闘であった。
itaque pulsus eques, qui primus se hosti obtulerat, terrorem intulit levi armaturae;
それゆえ、最初に敵に立ち向かった騎兵が押し戻され、軽装歩兵に恐怖をもたらした。
pugnatumque sub ipso vallo foret, ni robur legionum perexiguo ad instruendum dato tempore aciem derexisset.
そして、陣壁のすぐ下で戦闘が行われるところであったが、整列のために与えられた極めて短い時間の内にレギオの主力が戦列を整えた。
§28.22.14ibi quoque trepidatum parumper circa signa est, cum caeci furore in vulnera ac ferrum vecordi audacia ruerent;
そこでもまた、彼らが狂気に目を眩まされ、無謀な勇気をもって傷口や剣へと突進したため、軍旗の周辺でしばらくの間混乱が生じた。
dein vetus miles, adversus temerarios impetus pertinax, caede primorum insequentes suppressit.
しかし、無謀な攻撃に対して不屈である熟練兵たちが、先頭の者たちを殺戮することで、後に続く者たちを抑え込んだ。
§28.22.15conatus paulo post ultro inferre pedem, ut neminem cedere atque obstinatos mori in vestigio quemque suo vidit, patefacta acie, quod ut facere posset multitudo armatorum facile suppeditabat, cornua hostium amplexus, in orbem pugnantes ad unum omnes occidit.
少しのちに自ら進んで前進を試みたが、敵の誰も退かず、各自がその立っていた場所で踏みとどまって死ぬ覚悟であることを知ると、戦列を広げ(これを行うための十分な武装兵の数が容易に事足りていたので)、敵の両翼を包み込み、円陣を組んで戦う彼らを一人残らず全員殺害した。

語釈・文法注

  1. 28.22.2Carthaginiensium semper partis — Carthaginiensium semper partis は、名詞 pars の単数属格を用いて「カルタゴの側に(属する)」という性質・所属を示す記述的属格の用法。
  2. 28.22.8in eo iam esse, ut urbs caperetur — in eo iam esse, ut... は「まさに〜する寸前である」「状況がすでに〜という段階に達している」を意味する非人称的な慣用表現であり、接続法 caperetur を伴う名詞節(ut節)を従える。
  3. 28.22.9illos se per deos superos inferosque orare — 間接話法における対格不定詞句であり、主節の主語を指す再帰代名詞 se(戦いに赴くアスタパの市民たち)が、指示代名詞 illos(守備に留まる50人の若者たち)に対して懇願している構造を示す。
  4. 28.22.12nihil minus, quam ne egredi obsessi moenibus auderent, timeri poterat — nihil minus quam...(〜ほど恐れられる可能性が低いことはない)という強い否定表現の中に、さらに否定の接続詞 ne が導く名詞節が置かれ、「包囲された者たちが出撃を企てることなど絶対にあり得ないと考えられていた」という油断を示す。
  5. 28.22.15quod ut facere posset multitudo armatorum facile suppeditabat — 関係代名詞 quod は先行する行為(patefacta acie、戦列を広げること)を指し、ut facere posset(それができるように)という目的節に引き込まれている。全体の主動詞は suppeditabat で、その主語は multitudo である。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §28.22.1-28.22.15. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:28.22.1-28.22.15

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。