Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §28.20.1-28.20.12

イリトゥルギの破壊とカストゥロの降伏

917 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

アフリカ人脱走兵たちが絶壁を登ってイリトゥルギの都市に侵入し、ローマ軍による徹底的な破壊と虐殺が行われる。その後、スキピオはカストゥロに進軍し、内紛の末に秘密裏の約束のもとで無血に近い降伏を受け入れる。

§28.20.1transfugae Afri, qui tum inter auxilia Romana erant, et oppidanis in ea tuenda, unde periculum videbatur, versis et Romanis subeuntibus contra,
当時ローマの補助軍の中にいたアフリカ人の脱走兵たちは、町の人々が危険の迫っていると見られる場所の防御に向き合っており、ローマ軍が反対側から迫り上がっている状況の中で、自分たちが接近できる場所から、都市の最も高い部分を目にした。
§28.20.2qua adire poterant, conspexerunt editissimam urbis partem, quia rupe praealta tegebatur, neque opere ullo munitam et ab defensoribus vacuam.
そこは非常に高い岩壁で守られていたため、いかなる防壁でも補強されておらず、防衛者もいなくなっていた。
§28.20.3levium corporum homines et multa exercitatione pernicium clavos secum ferreos portantes, qua per inaequaliter eminentia rupis poterant, scandunt.
体が軽く、多大な訓練によって機敏な彼らは、鉄の釘を携帯し、岩壁の不均等に突き出た部分を通って登れるところを登っていった。
§28.20.4sicubi nimis arduum et leve saxum occurrebat, clavos per modica intervalla figentes cum velut gradus fecissent, §28.20.5primi insequentes extrahentes manu, postremi sublevantes eos, qui prae se irent, in summum evadunt;
あまりにも険しく滑らかな岩に突き当たるたびに、適度な間隔で鉄の釘を打ち込み、それによってあたかも階段のようなものを作り出すと、先行する者が後から続く者を手で引き上げ、最後尾の者が自分の前を行く者を押し上げて、頂上へと這い上がった。
inde decurrunt cum clamore in urbem iam captam ab Romanis.
そこから彼らは大声を上げながら、ローマ軍によってすでに攻略されていた都市へと駆け下りた。
§28.20.6tum vero apparuit ab ira et ab odio urbem oppugnatam esse.
その時、本当に都市が怒りと憎しみによって攻撃されたのだということが明らかになった。
nemo capiendi vivos, nemo patentibus ad direptionem omnibus praedae memor est;
誰も生け捕りにすることを考えず、すべてが略奪のために開かれているにもかかわらず、誰も略奪品のことを心にとどめていなかった。
trucidant inermes iuxta atque armatos, feminas pariter ac viros;
彼らは、武装した者と同様に無抵抗の者を、男性と同様に女性を虐殺した。
usque ad infantium caedem ira crudelis pervenit.
残酷な怒りは、乳幼児の虐殺にまで及んだ。
§28.20.7ignem deinde tectis iniciunt ac diruunt quae incendio absumi nequeunt;
その後、彼らは屋根に火を放ち、火災によって消滅させられないものは取り壊した。
adeo vestigia quoque urbis extinguere ac delere memoriam hostium sedis cordi est.
都市の痕跡さえも消し去り、敵の拠点の記憶を抹消することが、それほどまでに彼らの本望であったのだ。
§28.20.8Castulonem inde Scipio exercitum ducit quam urbem non Hispani modo convenae, sed Punici etiam exercitus ex dissipata passim fuga reliquiae tutabantur.
その後、スキピオは軍勢をカストゥロへと率いた。 この都市は、各地に散り散りになって逃げてきたスペイン人の寄せ集めだけでなく、カルタゴ軍の敗残兵たちもまた守っていた。
§28.20.9sed adventum Scipionis praevenerat fama cladis Iliturgitanorum, terrorque inde ac desperatio invaserat;
しかし、イリトゥルギ住民の惨劇の噂がスキピオの到着に先んじて届いており、そこから生じた恐怖と絶望が彼らを襲っていた。
§28.20.10et in diversis causis cum sibi quisque consultum sine alterius respectu vellet, primo tacita suspicio, deinde aperta discordia secessionem inter Carthaginienses atque Hispanos fecit.
そして、各々の置かれた立場が異なっており、各自が他者への配慮なしに自分の利益を図ることを望んだため、最初は暗黙の疑念が、次いで公然たる不和が、カルタゴ人とスペイン人の間に決裂をもたらした。
§28.20.11his Cerdubelus, propalam deditionis auctor, Himilco Punicis auxiliaribus praeerat;
スペイン人たちを、公然たる降伏の提案者であるケルドゥベルスが率い、ヒミルコがカルタゴの補助軍を指揮していた。
quos urbemque clam fide accepta Cerdubelus Romano prodit.
ケルドゥベルスは秘密裏に約束を取り付けた上で、これらカルタゴ兵たちと都市をローマ人に引き渡した。
§28.20.12mitior ea victoria fuit;
この勝利はより穏やかなものであった。
nec tantundem noxae admissum erat, et aliquantum irae lenierat voluntaria deditio.
彼らの側で犯された過ちはそれほど大きくはなかったし、また、自発的な降伏がローマ軍の怒りをかなり和らげていたからである。

語釈・文法注

  1. §28.20.1oppidanis ... versis et Romanis subeuntibus contra — 二つの独立奪格(ablative absolute)が並列されている。前者は完了受動分詞 `versis` を含み、町の人々が危険を予想される方向(`unde periculum videbatur`)の防御に向き合っていた状況を示し、後者は現在能動分詞 `subeuntibus` を含み、ローマ軍が対向する側から登ってきていた同時並行の状況を示す。
  2. §28.20.3levium corporum homines et multa exercitatione pernicium — 「性質の属格」(genitive of quality)の並列構造。`pernicium` は形容詞 `pernix` の属格複数形であり、直前の `corporum`(名詞 `corpus` の属格複数)にかかる。すなわち `homines levium corporum et [corporum] multa exercitatione pernicium` と補い、「体が軽く、かつ多大な訓練により機敏な身体をした人々」と解釈される。
  3. §28.20.7cordi est — 目的の与格(あるいは二重与格)。名詞 `cor`(心)の与格である `cordi` が `esse` と結びつき、不定詞句 `extinguere ac delere...` を主語として「〜の本望である」「〜の心に適う」という慣用的な意味を表している。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §28.20.1-28.20.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:28.20.1-28.20.12

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。