§28.20.1transfugae Afri, qui tum inter auxilia Romana erant, et oppidanis in ea tuenda, unde periculum videbatur, versis et Romanis subeuntibus contra,
당시 로마 보조군 중에 있던 아프리카인 탈영병들은, 주민들이 위험이 닥칠 것으로 보이는 곳의 방어로 고개를 돌리고 로마군이 반대편에서 기어오르는 동안, 자신들이 접근할 수 있는 곳에서 도시의 가장 높은 부분을 발견했다.
§28.20.2qua adire poterant, conspexerunt editissimam urbis partem, quia rupe praealta tegebatur, neque opere ullo munitam et ab defensoribus vacuam. §28.20.3levium corporum homines et multa exercitatione pernicium clavos secum ferreos portantes, qua per inaequaliter eminentia rupis poterant, scandunt. §28.20.4sicubi nimis arduum et leve saxum occurrebat, clavos per modica intervalla figentes cum velut gradus fecissent, §28.20.5primi insequentes extrahentes manu, postremi sublevantes eos, qui prae se irent, in summum evadunt;
그곳은 매우 높은 절벽으로 보호받고 있었기 때문에 어떠한 방어 공사도 되어 있지 않았고 방어자들도 없었다. 몸이 가볍고 오랜 훈련으로 민첩한 이들은 철못을 휴대하고 절벽의 불규칙하게 돌출된 부분을 통해 올라갈 수 있는 곳을 기어올랐다. 너무 가파르고 매끄러운 바위와 마주칠 때마다 적당한 간격으로 못을 박아 넣어 마치 계단 같은 것을 만들면서, 앞선 이들이 뒤따라오는 이들을 손으로 끌어올리고, 뒤에 처진 이들이 앞서가는 이들을 밀어 올려 꼭대기에 다다랐다.
inde decurrunt cum clamore in urbem iam captam ab Romanis. §28.20.6tum vero apparuit ab ira et ab odio urbem oppugnatam esse.
그곳에서 그들은 함성을 지르며 로마인들에 의해 이미 함락된 도시로 달려 내려갔다. 그제야 정말로 도시가 분노와 증오 속에서 공격받았음이 드러났다.
nemo capiendi vivos, nemo patentibus ad direptionem omnibus praedae memor est;
아무도 산 채로 포로를 잡으려 하지 않았고, 모든 것이 약탈을 위해 열려 있었음에도 아무도 전리품을 염두에 두지 않았다.
trucidant inermes iuxta atque armatos, feminas pariter ac viros;
그들은 무장한 자와 마찬가지로 무장하지 않은 자를, 남성과 마찬가지로 여성을 학살했다.
usque ad infantium caedem ira crudelis pervenit. §28.20.7ignem deinde tectis iniciunt ac diruunt quae incendio absumi nequeunt;
잔혹한 분노는 영아 학살에까지 이르렀다. 이어서 그들은 지붕에 불을 지르고 화재로 소실될 수 없는 것들을 무너뜨렸다.
adeo vestigia quoque urbis extinguere ac delere memoriam hostium sedis cordi est. §28.20.8Castulonem inde Scipio exercitum ducit quam urbem non Hispani modo convenae, sed Punici etiam exercitus ex dissipata passim fuga reliquiae tutabantur. §28.20.9sed adventum Scipionis praevenerat fama cladis Iliturgitanorum, terrorque inde ac desperatio invaserat; §28.20.10et in diversis causis cum sibi quisque consultum sine alterius respectu vellet, primo tacita suspicio, deinde aperta discordia secessionem inter Carthaginienses atque Hispanos fecit. §28.20.11his Cerdubelus, propalam deditionis auctor, Himilco Punicis auxiliaribus praeerat;
도시의 흔적마저 지워버리고 적의 거처에 대한 기억을 없애는 것이 그토록 그들의 마음속 깊은 바람이었던 것이다. 그 후 스키피오는 군대를 카스툴로로 이끌었는데, 이 도시는 사방으로 흩어져 도망친 스페인 피난민뿐만 아니라, 사방으로 흩어진 패주에서 살아남은 카르타고 군대의 잔당들이 지키고 있었다. 하지만 스키피오가 도착하기도 전에 일리투르기인들의 참사 소식이 먼저 당도해 있었고, 그로 인한 공포와 절망이 그들을 엄습했다. 그리고 서로 다른 이해관계 속에서 각자가 타인에 대한 배려 없이 자신의 안위만을 도모하려 했기에, 처음에는 잠잠한 의심이, 그다음에는 공공연한 불화가 일어나 카르타고인들과 스페인인들 사이에 갈라섬을 만들었다. 이 스페인인들은 공공연히 항복을 주장하는 케르두벨루스가 이끌었고, 히밀코는 카르타고 보조군을 지휘하고 있었다.
quos urbemque clam fide accepta Cerdubelus Romano prodit. §28.20.12mitior ea victoria fuit;
케르두벨루스는 비밀리에 약속을 받아낸 뒤 그들과 도시를 로마인에게 넘겨주었다. 이 승리는 더 완화된 것이었다.
nec tantundem noxae admissum erat, et aliquantum irae lenierat voluntaria deditio.
그들에게 그만큼의 죄가 저질러지지도 않았고, 자발적인 투항이 분노를 얼마간 누그러뜨렸기 때문이었다.