Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §28.13.1-28.13.10

スキピオのバエクラ進軍とカルタゴ軍奇襲の撃退

910 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

スキピオは補助兵を招集して軍勢を整え、バエクラへ進軍する。そこでカルタゴ軍の奇襲を受けるが、伏兵を用いて撃退し、初期の衝突において勝利を収める。

§28.13.1Scipio, cum ad eum fama tanti comparati exercitus perlata esset, neque Romanis legionibus tantae se fore parem multitudini ratus, ut non in speciem saltem opponerentur barbarorum auxilia, neque in iis tamen tantum virium ponendum,
スキピオは、これほどの大軍が準備されたという噂が彼のもとに届けられたとき、ローマの軍団だけではこれほどの大軍に対抗できないと考え、少なくとも外見上だけでもバルバロイの補助兵を対峙させなければならないとする一方で、彼ら(補助兵)にそれほどの信頼を置いてはならないとも考えた。
§28.13.2ut mutando fidem, quae cladis causa fuisset patri patruoque magnum momentum facerent,
それは、彼らが忠誠を翻すことによって――それがかつて父と叔父にとっての破滅の原因となったのだが――決定的な影響をもたらすことのないようにするためであった。
§28.13.3praemisso Silano ad Culcham duodetriginta oppidis regnantem, ut equites peditesque ab eo, quos se per hiemem conscripturum pollicitus erat, §28.13.4acciperet, ipse ab Tarracone profectus protinus ab sociis, qui accolunt viam, modica contrahendo auxilia Castulonem pervenit.
そこで、28の町を支配するクルハスのもとにあらかじめシラヌスを派遣し、彼が冬の間に徴募すると約束していた騎兵と歩兵を受け取らせることとし、自身はタラコから出発し、道沿いに住む同盟者たちから控えめな補助兵を招集しつつ、直ちにカストゥロに到着した。
§28.13.5eo adducta ab Silano auxilia tria milia peditum et quingenti equites.
そこへ、シラヌスによって歩兵3000と騎兵500の補助兵が連れてこられた。
inde ad Baeculam urbem progressus omni exercitu civium sociorum, peditum equitumque quinque et quadraginta milibus.
そこから、市民と同盟兵からなる全軍、すなわち歩兵と騎兵合わせて4万5000を率いて、バエクラ市へと進軍した。
§28.13.6castra ponentes eos Mago et Masinissa cum omni equitatu adgressi sunt, turbassentque munientes, ni abditi post tumulum opportune ad id positum ab Scipione equites inproviso in effusos incurrissent.
彼らが陣を敷いているところに、マゴとマシニッサが全騎兵を率いて襲いかかり、設営中の者たちを混乱に陥れたであろう。 もし、スキピオによってその目的のために好都合な場所に位置する丘の背後に隠されていた騎兵たちが、不意に散開していた敵へと突撃しなかったならば。
§28.13.7ei promptissimum quemque et proxime vallum atque in ipsos munitores primum invectum vixdum proelio inito fuderunt.
騎兵たちは、最も勇敢に進んできて、土塁の最も近く、また設営している者たち自身へと最初に突撃してきた敵を、戦闘が始まるとすぐに撃退した。
cum ceteris, qui sub signis atque ordine agminis incesserant, longior et diu ambigua pugna fuit.
残りの、軍旗の下で行軍の隊列を維持して進んできた者たちとの間では、戦いはより長引き、長い間勝敗は不明確であった。
§28.13.8sed cum ab stationibus primum expeditae cohortes, deinde ex opere deducti milites atque arma capere iussi plures usque et integri fessis subirent, magnumque iam agmen armatorum a castris in proelium rueret, terga haud dubie vertunt Poeni Numidaeque.
しかし、まず哨所から軽装歩兵のコホルスが加わり、次いで作業から引き離されて武器を取るよう命じられた兵士たちが加わり、疲弊した者たちに代わってますます多くの無傷の兵士たちが突入し、今や武装した大部隊が陣営から戦闘へと突入してきたので、カルタゴ人とヌミディア人は疑いなく背を向けて逃げ出した。
§28.13.9et primo turmatim abibant nihil propter pavorem festinationemve confusis ordinibus;
最初は、恐怖や焦りのために隊列を乱すこともなく、騎兵隊ごとに退却していった。
dein, postquam acrius ultimis incidebat Romanus neque sustineri impetus poterat, nihil iam ordinum memores passim, qua cuique proximum fuit, in fugam effunduntur.
しかしその後、ローマ軍が最後尾の者たちに激しく襲いかかり、その突撃を持ちこたえることができなくなると、もはや隊列の維持など全く念頭になく、四方八方、各自にとって最も近い逃げ道へと一斉に逃げ散った。
§28.13.10et quamquam eo proelio aliquantum et Romanis aucti et deminuti hostibus animi erant, tamen numquam per aliquot insequentes dies ab excursionibus equitum levisque armaturae cessatum est.
この戦闘によってローマ人の士気はある程度高まり、敵の士気は低下したものの、それに続く数日の間、騎兵や軽装歩兵による小競り合いが止むことは決してなかった。

語釈・文法注

  1. 28.13.1neque Romanis legionibus tantae se fore parem multitudini ratus, ut non in speciem saltem opponerentur barbarorum auxilia, neque in iis tamen tantum virium ponendum, — ratusはreri(考える)の完了分詞で、主節の主語Scipioに係る。続く二つのneque...節を支配し、それぞれse fore parem(対格不定詞構文)とponendum [esse](動形容詞を用いた受動的表現)を導く。tantae...multitudiniは形容詞paremが支配する与格、Romanis legionibusは手段の奪格である。
  2. 28.13.2ut mutando fidem, quae cladis causa fuisset patri patruoque magnum momentum facerent — ut...facerentはponendumから生じる結果(または目的)を表す従属節。mutando fidemは動名詞の奪格で「忠誠を変えることによって」の意。挿入された関係節quae cladis causa fuisset patri patruoqueにおけるfuissetは、間接話法(スキピオの思考内容)または歴史的事実の回想による接続法過去完了である。
  3. 28.13.6turbassentque munientes, ni abditi post tumulum opportune ad id positum ab Scipione equites inproviso in effusos incurrissent — 反事実条件文(仮定法過去完了)。帰結節の主動詞はturbassent(turbavissentの短縮形、接続法過去完了)、条件節はni(nisi)に導かれるincurrissent。munientesは「設営を行っている兵士たち」を意味する現在分詞の複数対格で、turbassentの直接目的語。inprovisoは副詞的に「不意に」の意味。
  4. 28.13.8plures usque et integri fessis subirent — subirent(接続法未完了過去)はcum節内の動詞で、「(交代して)入る、支援に赴く」の意。fessisは与格(間接目的語または支配格)で「疲弊した兵士たちに」を表す。plures usque et integriが主語で、「ますます多くの、かつ無傷の兵士たちが」という意味になる。
  5. 28.13.10numquam per aliquot insequentes dies ab excursionibus equitum levisque armaturae cessatum est — cessatum estは自動詞cessareの完了受動態で、非人称的に用いられている(「止むことがなかった」)。ab excursionibusは奪格で、動作の分離または停止の対象(「小競り合いが」)を示す。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §28.13.1-28.13.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:28.13.1-28.13.10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。