Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §28.1.1-28.1.9

シラヌスの派遣とケルティベリア急襲の準備

898 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ヒスパニアにおいてハンノとマゴが新たな兵力を集めているとの知らせを受け、スキピオはマルクス・シラヌスを派遣する。シラヌスは迅速に行軍して敵の近郊に到達し、無警戒なケルティベリア人の陣営をまず攻撃する準備を整える。

§28.1.1cum transitu Hasdrubalis, quantum in Italiam declinaverat belli, tantum levatae Hispaniae viderentur, renatum ibi subito par priori bellum est.
ハスドルバルの移動によって、戦争がイタリアへと傾いた分だけ、ヒスパニアは軽減されたように見えたが、そこにおいて突然、以前の戦争に劣らぬ戦争が再発した。
§28.1.2Hispanias ea tempestate sic habebant Romani Poenique.
その当時、ローマ人とカルタゴ人は、ヒスパニアをこのように領有していた。
Hasdrubal Gisgonis filius ad Oceanum penitus Gadesque concesserat;
ギスゴの子ハスドルバルは、大西洋の奥深く、ガデスへと退いていた。
§28.1.3nostri maris ora omnisque ferme Hispania, qua in orientem vergit, Scipionis ac Romanae dicionis erat.
我々の海の沿岸、および東に傾くヒスパニアのほぼ全域は、スキピオとローマの支配下にあった。
§28.1.4novus imperator Hanno, in locum Barcini Hasdrubalis novo cum exercitu ex Africa transgressus Magonique iunctus, cum in Celtiberia, quae media inter duo maria est, brevi magnum hominum numerum armasset, §28.1.5Scipio adversus eum M. Silanum cum decem haud plus milibus militum, equitibus quingentis misit.
新たな将軍ハンノは、バルカ家のハスドルバルに代わって、アフリカから新たな軍勢とともに渡ってきてマゴと合流し、二つの海の中間にあるケルティベリアにおいて、短期間のうちに多数の人々を武装させると、スキピオは彼に対抗して、1万以下の歩兵と500の騎兵を伴わせたマルクス・シラヌスを派遣した。
§28.1.6Silanus quantis maximis potuit itineribus — inpediebant autem et asperitates viarum et angustiae saltibus crebris, ut pleraque Hispaniae sunt, inclusae —, tamen non solum nuntios sed etiam famam adventus sui praegressus, ducibus indidem ex Celtiberia transfugis ad hostem pervenit.
シラヌスは、彼がなしうる最大の強行軍で進み ―― しかし、道路の険しさや、ヒスパニアの大部分の土地がそうであるように、至る所の森林地帯に挟まれた狭隘な道が行軍を妨げたが ――、それでも自らの接近を告げる使者だけでなく噂をも先追いし、その地ケルティベリアからの脱走兵たちを案内人として敵のもとに到達した。
§28.1.7eisdem auctoribus conpertum est, cum decem circiter milia ab hoste abessent, bina castra circa viam, qua irent, esse: laeva Celtiberos, novum exercitum, supra novem milia hominum, dextra Punica tenere castra.
同じ彼らの情報提供により、敵から約10マイル離れたところで、彼らの進む道路の周辺に二つの陣営があることが判明した。 すなわち、左側には新しい軍勢である9千人以上のケルティベリア人が、右側にはカルタゴの陣営があるということであった。
§28.1.8ea stationibus, vigiliis, omni iusta militari custodia tuta et firma esse, illa altera soluta neglectaque, ut barbarorum et tironum et minus timentium, quod in sua terra essent.
前者(カルタゴの陣営)は哨所、不寝番、その他すべての正規の軍指示に従う警戒によって安全かつ強固であったが、後者(ケルティベリア人の陣営)は、彼らが野蛮人であり、新兵であり、また自分たちの土地にいるために恐れが少なかったことから、弛緩し、放置されていた。
§28.1.9ea prius adgredienda ratus Silanus signa quam maxime ad laevam iubebat ferri, necunde ab stationibus Punicis conspiceretur; ipse praemissis speculatoribus citato agmine ad hostem pergit.
まず後者を攻撃すべきであると考えたシラヌスは、カルタゴの哨所から決して見つからないように、軍旗をできる限り左に運ぶように命じ、自らは斥候を先行させ、急行軍で敵へと進んだ。

語釈・文法注

  1. 28.1.1quantum in Italiam declinaverat belli, tantum levatae Hispaniae viderentur — 相関副詞 `quantum... tantum`「〜の分だけそれだけ多く」を用いた構文。`belli` は `quantum` に係る部分属格。`Hispaniae`(複数主格)は `viderentur` の主語であり、`levatae (esse)` という完了受動不定詞(`esse` の省略)を伴って「ヒスパニアは負担を軽減されたように見えた」となる。
  2. 28.1.7eisdem auctoribus — 名詞のみからなる奪格絶対、あるいは手段の奪格。「同じ人々を情報源(保証人)として」すなわち「彼らの情報提供によって」の意。`auctor` はここでは情報提供者を指す。
  3. 28.1.9ea — 中性複数対格。直前の文で二つの陣営を `ea`(カルタゴの陣営、複数中性 `castra`)と `illa altera`(ケルティベリア人の陣営)と対比していたため、ここでの `ea` は一見カルタゴ側を指すように見えるが、シラヌスが攻撃を企図したのは防御が弛緩しているとされた「後者(ケルティベリア人の陣営)」であるため、文脈上 `illa altera` を指す。動形容詞 `adgredienda` の主語(対格不定詞構文の主語)である。
  4. 28.1.9necunde — 否定の接続詞 `ne` と副詞 `unde`(どこから)が結合したもので、「どこからも〜ないように(lest from anywhere)」の意。カルタゴの哨所(`stationes Punicis`)からローマ軍の進軍がどこからも視認されないようにするため、迂回を命じた箇所。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §28.1.1-28.1.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:28.1.1-28.1.9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。