Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §27.51.1-27.51.13

勝利の公式報告とハンニバルのブルッティウム撤退

897 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

使節たちがローマに到着して勝利の詳報を伝え、国家全体が歓喜に湧き、三日間の感謝祭が催される。一方、ハンニバルは弟ハスドルバルの死を知って敗北の運命を悟り、軍をイタリア南端のブルッティウム地方へ撤退させる。

§27.51.1ipsos deinde adpropinquare legatos adlatum est.
その後、使節たち自身が近づいていることが報告された。
tunc enim vero omnis aetas currere obvii, primus quisque oculis auribusque haurire tantum gaudium cupientes.
その時、実に、あらゆる世代の人々が迎えに行くために走り、誰もが真っ先に自らの目と耳でこれほどの喜びを味わうことを切望した。
§27.51.2ad Mulvium usque pontem continens agmen pervenit.
ミルウィウス橋にまで、途切れることのない人々の列が達した。
§27.51.3legati — ii erant L. Veturius Philo P. Licinius Varus Q. Caecilius Metellus — circumfusi omnis generis hominum frequentia in forum pervenerunt, cum alii ipsos, alii comites eorum, quae acta essent, percunctarentur.
使節たち ―― 彼らはルキウス・ウェトゥリウス・フィロ、プブリウス・リキニウス・ウァルス、クィントゥス・カエキリウス・メテッルスであった ―― は、あらゆる種類の人々の人だかりに取り囲まれながらフォーラムに到着した。 その際、ある人々は彼ら自身に、他の人々は彼らの同行者に、何が起きたのかを尋ねていた。
§27.51.4et ut quisque audierat exercitum hostium imperatoremque occisum, legiones Romanas incolumes, salvos consules esse, extemplo aliis porro impertiebant gaudium suum.
そして、誰かが敵の軍隊と将軍が倒され、ローマの軍団は無事であり、執政官たちも無事であると聞くやいなや、直ちに他の人々へさらに自らの喜びを分け与えていた。
§27.51.5cum aegre in curiam perventum esset, multo aegrius summota turba, ne patribus misceretur, litterae in senatu recitatae sunt.
かろうじて議事堂に到着したものの、群衆が議員たちと混ざり合わないように退けられるのははるかに困難であったが、書簡が元老院で朗読された。
inde traducti in contionem legati.
そこから使節たちは民会へと導かれた。
§27.51.6L. Veturius litteris recitatis ipse planius omnia, quae acta erant, exposuit cum ingenti adsensu, postremo etiam clamore universae contionis, cum vi gaudium animis caperent.
ルキウス・ウェトゥリウスは、書簡が朗読された後、自ら、行われたすべてのことをより明確に説明した。 それは、民会全体からの巨大な賛同、そして最後には叫び声を伴うものであった。 人々は心の中で喜びを力強く受け止めていたからである。
§27.51.7discursum inde ab aliis circa templa deum, ut grates agerent, ab aliis domos, coniugibus liberisque tam laetum nuntium impertirent senatus,
そこから、ある人々は感謝を捧げるために神々の神殿のあたりへと散り、他の人々は妻や子供たちにこれほど喜ばしい知らせを伝えるために家々へと急ぎ散って行った。
§27.51.8quod M. Livius et C. Claudius consules incolumi exercitu ducem hostium legionesque occidissent, supplicationem in triduum decrevit.
元老院は、執政官マルクス・リウィウスとガイウス・クラウディウスが、軍隊を無傷に保ったまま、敵の将軍と軍団を破ったことに対して、3日間の感謝祭を議決した。
eam supplicationem C. Hostilius praetor pro contione edixit, celebrataque a viris feminisque est;
この感謝祭を、法務官ガイウス・ホスティリウスが民会に対して告示し、男女によって執り行われた。
§27.51.9omniaque templa per totum triduum aequalem turbam habuere, cum matronae amplissima veste cum liberis, perinde ac si debellatum foret, omni solutae metu deis immortalibus grates agerent.
そしてすべての神殿は、3日間の全期間を通じて、引きも切らない群衆を擁した。 婦人たちは最上の衣服をまとい、子供たちとともに、あたかも戦争が完全に終結したかのように、あらゆる恐れから解放されて不死の神々に感謝を捧げていた。
§27.51.10statum quoque civitatis ea victoria movit, ut iam inde haud secus quam in pace res inter se contrahere vendendo, emendo, mutuum dando argentum creditumque solvendo auderent.
この勝利はまた、国家の状態をも動かし、その結果、もはや平和なときと何ら変わることなく、人々は、売却、購入、資金の貸借、そして債務の返済によって、互いに取引を行う勇気を持つようになった。
§27.51.11C. Claudius consul cum in castra redisset caput Hasdrubalis, quod servatum cum cura attulerat, proici ante hostium stationes captivosque Afros vinctos, ut erant, ostendi, duos etiam ex iis solutos ire ad Hannibalem et expromere, quae acta essent, iussit.
執政官ガイウス・クラウディウスは陣営に戻ると、慎重に保管して持ってこさせたハスドルバルの首を敵の哨所の前に投げ捨てること、また縛られたままのアフリカ人の捕虜たちをありのままに見せること、さらに彼らのうち二人の縛りを解いてハンニバルのところへ行かせ、起きたことを詳細に告げさせることを命じた。
§27.51.12Hannibal, tanto simul publico familiarique ictus luctu, agnoscere se fortunam Carthaginis fertur dixisse;
ハンニバルは、公的かつ私的なこれほど大きな悲嘆に同時に打ちひしがれ、カルタゴの運命を悟ったと言ったと伝えられている。
§27.51.13castrisque inde motis, ut omnia auxilia, quae diffusa latius tueri non poterat, in extremum Italiae angulum Bruttios eontraheret, et Metapontinos, civitatem universam, excitos sedibus suis, et Lucanorum qui suae dicionis erant in Bruttium agrum traduxit.
そして、そこから陣営を移動させ、より広く分散していて守りきれなかったすべての補助軍をイタリアの極限の隅であるブルッティウム地方へと集めるために、メタポントゥムの人々をその居住地から退去させ、また自分の支配下にあったルカニア人たちをブルッティウムの土地へと移住させた。

語釈・文法注

  1. 27.51.1currere obvii — currere は歴史的不定詞であり、三人称複数の未完了過去(currebant)に相当する働きを持つ。obvii は形容詞 obvius の男性複数主格で、文法上の主語 omnis aetas(単数女性)が意味する「あらゆる世代の人々」という複数名詞に対応する意味による一致(constructio ad sensum)をなしている。
  2. 27.51.5cum aegre in curiam perventum esset, multo aegrius summota turba — perventum esset は自動詞 pervenio の非人称受動。後半の multo aegrius summota [esset] では助動詞 esset が省略されており、主語は女性単数名詞の turba(群衆)である。multo は比較級 aegrius(より困難に)を修飾する「程度の差の奪格」。
  3. 27.51.7senatus — 主語 senatus(元老院)は 27.51.7 の末尾に置かれ、述語動詞の decrevit(議決した)および従属節(quod... occidissent)は 27.51.8 に属している。本訳ではテキストのマーカー配置を崩さぬよう、senatus を 27.51.7 の末尾に置き、quod 節以下を 27.51.8 の冒頭に配置している。
  4. 27.51.12agnoscere se fortunam Carthaginis — fertur dixisse(言ったと伝えられている)に導かれる対格不定詞構文。agnoscere の意味上の主語は反照代名詞の対格 se(彼自身、すなわちハンニバル)である。fortunam は単なる幸運ではなく、カルタゴの敗北を決定づける過酷な「運命(宿命)」を指す。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §27.51.1-27.51.13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:27.51.1-27.51.13

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。