§27.45.1Nero postquam iam tantum intervalli ab hoste fecerat, ut detegi consilium satis tutum esset, paucis milites alloquitur.
ネロは、計画が露見しても十分に安全であるほど、すでに敵から十分な距離を置いた後、簡潔な言葉で兵士たちに語りかけた。
§27.45.2negat ullius consilium imperatoris in speciem audacius, re ipsa tutius fuisse quam suum.
彼は、いかなる将軍の計画も、見かけほど大胆で、実際には自分の計画ほど安全であったことはないと主張した。
§27.45.3ad certam eos se victoriam ducere: quippe ad quod bellum collega non ante, quam ad satietatem ipsius peditum atque equitum datae ab senatu copiae fuissent maiores instructioresque, quam si adversus ipsum Hannibalem iret, profectus sit, eo ipsi si quantumcumque virium momentum addiderint, rem omnem inclinaturos.
自分は彼らを確実な勝利へと導いているのである。 なぜなら、同僚が、自ら満足するほどの歩兵や騎兵、すなわちハンニバル自身に立ち向かう場合よりも多く、よく整えられた軍勢を元老院から与えられて初めて出発した、まさにその戦争に、彼ら自身がどれほどわずかであっても戦力の決定的一押しを加えれば、事態の全体を決定づけることになるからである。
§27.45.4auditum modo in acie — nam ne ante audiatur, daturum operam — alterum consulem et alterum exercitum advenisse haud dubiam victoriam facturum.
戦列において、もう一人の執政官ともう一つの軍勢が到着したということが、単に聞かれるだけで、確実な勝利をもたらすだろう。 なぜなら、それ以前に聞かれることがないように、自分は細心の注意を払うからである。
§27.45.5famam bellum conficere, et parva momenta in spem metumque impellere animos;
評判が戦争を決着させるのであり、小さな要因が人々の心を希望や恐怖へと突き動かす。
gloriae quidem ex re bene gesta partae fructum prope omnem ipsos laturos;
実際、首尾よく運んだ働きから得られる栄光の果実のほぼすべてを、彼ら自身が手にすることになるのだ。
§27.45.6semper quod postremum adiectum sit, id rem totam videri traxisse.
常に、最後に付け加えられたものが、事態の全体を決定づけたように見えるからである。
cernere ipsos, quo concursu, qua admiratione, quo favore hominum iter suum celebretur.
彼ら自身、自分たちの行軍がどのような人々の群集、感嘆、好意によって歓迎されているかを見ているではないか。
§27.45.7et hercule per instructa omnia ordinibus virorum mulierumque undique ex agris effusorum, inter vota ac preces et laudes ibant: illos praesidia rei publicae, vindices urbis Romanae imperiique appellabant; in illorum armis dextrisque suam liberorumque suorum salutem ac libertatem repositam esse.
そして実に、至る所で男たちや女たちが四方の農地から溢れ出て整列した列の間を、彼らは誓願と祈りと賛辞に包まれて進んでいった。 人々は彼らを国家の防壁、ローマ市と帝国の守護者と呼び、彼らの武器と右手に、自分たちと自分たちの子供たちの安全と自由が委ねられていると言っていた。
§27.45.8deos omnes deasque precabantur, ut illis faustum iter, felix pugna, §27.45.9matura ex hostibus victoria esset, damnarenturque ipsi votorum, quae pro iis suscepissent, ut, quem ad modum nunc solliciti prosequerentur eos, ita paucos post dies laeti ovantibus victoria obviam irent.
彼らはすべての神々と女神々に、彼らにとって行軍が吉兆であり、戦いが幸運であり、敵に対する勝利が速やかであるように、そして彼らのために立てた誓約を自分たち自身が果たす義務を負うように祈った。 それは、今彼らを心配そうに見送っているのと同様に、数日後には、勝利を祝う彼らに歓喜して出迎えに行くことができるようにするためであった。
invitare inde pro se quisque §27.45.10et offerre et fatigare precibus, ut, quae ipsis iumentisque usui essent, ab se potissimum sumerent;
その後、めいめいが競って招き、彼ら自身や荷獣に役立つものを、他ならぬ自分から受け取ってほしいと提供し、懇願して悩ませた。
benigne omnia cumulata dare.
あらゆるものを親切に山ほど与えた。
§27.45.11modestia certare milites ne quid ultra usum necessarium sumerent;
兵士たちは、必要な用途を超えるものは何も受け取らないように節度を競い合った。
nihil morari, nec ab signis abire nec subsistere cibum capientes; diem ac noctem ire;
少しも遅滞せず、軍旗から離れず、食事を摂るために立ち止まりもせず、昼も夜も進んだ。
vix quod satis ad naturale desiderium corporum esset, quieti dare.
肉体の自然な要求に辛うじて十分なだけのものしか、休息に与えなかった。
§27.45.12et ad collegam praemissi erant, qui nuntiarent adventum percunctarenturque, clam an palam, interdiu an noctu venire sese vellet, isdem an aliis considere castris.
そして、同僚のもとには、到着を告げ、かつ、密かにか公然とか、昼間か夜間か、自分たちが到着するのを同僚が望むか、また同じ陣営に入るべきか別の陣営に入るべきかを問い尋ねるために、使者があらかじめ派遣されていた。
nocte clam ingredi melius visum est.
夜間に密かに入るのが、より良いと思われた。