Humanitext Reader

리비우스 · 로마사 §27.45.1-27.45.12

네로의 군대 격려와 리비우스 진영으로의 비밀 합류

1770개 구절 중 891번째 · 라틴어

요약

네로는 병사들에게 이번 행군의 안전성과 확실한 승리를 설명하며 사기를 북돋우고, 군대는 주민들의 열렬한 환대와 지원 속에서 신속하게 행군한다. 이후 동료 집정관인 리비우스의 진영에 밤을 틈타 비밀리에 합류하기로 결정한다.

§27.45.1Nero postquam iam tantum intervalli ab hoste fecerat, ut detegi consilium satis tutum esset, paucis milites alloquitur.
네로는 이제 계획이 누설되어도 충분히 안전할 만큼 적과 충분한 거리를 둔 후에, 병사들에게 짧은 말로 전했다.
§27.45.2negat ullius consilium imperatoris in speciem audacius, re ipsa tutius fuisse quam suum.
그는 그 어떤 장군의 계획도 겉보기에는 더 대담하고 실제로는 자신의 계획만큼 안전한 적이 없었다고 단언했다.
§27.45.3ad certam eos se victoriam ducere: quippe ad quod bellum collega non ante, quam ad satietatem ipsius peditum atque equitum datae ab senatu copiae fuissent maiores instructioresque, quam si adversus ipsum Hannibalem iret, profectus sit, eo ipsi si quantumcumque virium momentum addiderint, rem omnem inclinaturos.
그는 그들을 확실한 승리로 이끌고 있는 것이었다: 왜냐하면 그의 동료가 스스로 만족할 만큼의 보병과 기병, 즉 한니발 자신을 상대하러 갈 때보다 더 크고 잘 갖추어진 군세를 원로원으로부터 제공받기 전에는 출발하지 않았던 바로 그 전쟁에, 그들 자신이 아무리 미미한 힘이라도 결정적인 한 표를 보탠다면, 상황 전체를 승리로 기울게 할 것이기 때문이었다.
§27.45.4auditum modo in acie — nam ne ante audiatur, daturum operam — alterum consulem et alterum exercitum advenisse haud dubiam victoriam facturum.
전선에서 단지 다른 한 명의 집정관과 또 하나의 군대가 도달했다는 소식을 듣는 것만으로도—그 이전에 들리지 않도록 그가 온 힘을 다할 것이지만—의심할 여지 없는 승리를 가져다줄 것이었다.
§27.45.5famam bellum conficere, et parva momenta in spem metumque impellere animos; gloriae quidem ex re bene gesta partae fructum prope omnem ipsos laturos;
소문이 전쟁을 끝내며, 아주 작은 계기들이 사람들의 마음을 희망과 공포로 몰아넣는다; 참으로 성공적인 작전으로부터 얻어질 영광의 거의 모든 결실을 그들 자신이 누리게 될 것이었다.
§27.45.6semper quod postremum adiectum sit, id rem totam videri traxisse.
언제나 마지막에 덧붙여진 것이 상황 전체를 끌고 간 것처럼 보이기 때문이다.
cernere ipsos, quo concursu, qua admiratione, quo favore hominum iter suum celebretur.
그들 자신도 그들의 행군이 사람들의 얼마나 큰 운집과 경탄과 호의 속에서 축하받고 있는지 보고 있지 않은가.
§27.45.7et hercule per instructa omnia ordinibus virorum mulierumque undique ex agris effusorum, inter vota ac preces et laudes ibant: illos praesidia rei publicae, vindices urbis Romanae imperiique appellabant; in illorum armis dextrisque suam liberorumque suorum salutem ac libertatem repositam esse.
그리고 참으로, 사방의 농지에서 쏟아져 나와 줄지어 서 있는 남녀의 대열 사이로 그들은 서원과 기도와 찬사 속에서 나아갔다: 사람들은 그들을 국가의 보루, 로마 시와 제국의 수호자라 불렀으며, 그들의 무기와 오른손에 자신들과 자녀들의 안전과 자유가 전적으로 달려 있다고 말했다.
§27.45.8deos omnes deasque precabantur, ut illis faustum iter, felix pugna,
사람들은 모든 신들과 여신들에게 그들의 행군이 길하고, 전투가 행운이 따르며, 적으로부터 속히 승리를 거두기를, 그리고 그들을 위해 바쳤던 서원들이 자신들에게 이행될 의무로 돌아오기를 간구했다.
§27.45.9matura ex hostibus victoria esset, damnarenturque ipsi votorum, quae pro iis suscepissent, ut, quem ad modum nunc solliciti prosequerentur eos, ita paucos post dies laeti ovantibus victoria obviam irent.
그리하여 지금 걱정스럽게 그들을 배웅하는 것과 마찬가지로, 며칠 뒤에는 승리를 구가하는 그들을 기쁜 마음으로 마중 나갈 수 있게 해달라는 것이었다.
invitare inde pro se quisque §27.45.10et offerre et fatigare precibus, ut, quae ipsis iumentisque usui essent, ab se potissimum sumerent; benigne omnia cumulata dare.
그러고 나서 저마다 경쟁하듯 그들을 초대하고, 그들 자신과 가축들에게 유용한 것을 다른 누구보다도 자신에게서 가장 먼저 가져가기를 권하고 간청으로 귀찮게 했다; 온갖 것을 친절하게 산더미처럼 나누어 주었다.
§27.45.11modestia certare milites ne quid ultra usum necessarium sumerent; nihil morari, nec ab signis abire nec subsistere cibum capientes; diem ac noctem ire; vix quod satis ad naturale desiderium corporum esset, quieti dare.
병사들은 필요한 용도 이상은 아무것도 받지 않으려고 절제를 다투었다; 전혀 지체하지 않았고, 군기에서 이탈하지도 않았으며, 음식을 먹기 위해 멈추어 서지도 않았다; 밤낮으로 행군했으며, 육체의 자연적인 요구에 간신히 충족할 만큼만 휴식에 할애했다.
§27.45.12et ad collegam praemissi erant, qui nuntiarent adventum percunctarenturque, clam an palam, interdiu an noctu venire sese vellet, isdem an aliis considere castris.
그리고 동료 집정관에게는 그들의 도달을 알리고, 비밀리에 올지 공개적으로 올지, 낮에 올지 밤에 올지, 같은 진영에 머물지 아니면 다른 진영에 머물지를 묻기 위해 전령들이 미리 파견되어 있었다.
nocte clam ingredi melius visum est.
밤에 비밀리에 들어가는 것이 더 낫다고 여겨졌다.

어휘·문법 주석

  1. §27.45.3ad quod bellum collega non ante, quam ad satietatem ipsius peditum atque equitum datae ab senatu copiae fuissent maiores instructioresque, quam si adversus ipsum Hannibalem iret, profectus sit, eo — 관계형용사 `quod`가 선행사 `bellum`을 동반하여 관계절의 서두에 위치하고, 이것이 주절의 지시부사 `eo`(= ad id bellum)에 의해 받아지는 상관 구조이다. 관계절 내의 `non ante, quam...`은 "~하고 나서야 비로소 (동료가 출발했다)"를 의미하며, 그 안의 `quam si...`는 "~에 맞서는 경우보다"라는 비교 및 가정을 나타낸다.
  2. §27.45.9damnarenturque ipsi votorum — 법률 및 종교적 관용 표현인 `damnare aliquem voti / votorum`(누구에게 서원 이행의 의무를 지우다, 즉 기도를 들어주어 서원을 이행하게 만들다)의 수동태이다. 여기서는 기도하는 사람들(`ipsi`)이 주어이며, "그들 자신이 바친 서원을 이행할 의무를 지게 되기를(즉 기도가 이루어지기를)"이라는 의미가 된다.
  3. §27.45.11certare milites ne quid ultra usum necessarium sumerent; nihil morari, nec ab signis abire nec subsistere cibum capientes; diem ac noctem ire; vix quod satis ad naturale desiderium corporum esset, quieti dare. — 앞 절의 `invitare`, `offerre`, `fatigaere`, `dare`와 마찬가지로, 일련의 동사들(`certare`, `morari`, `ire`, `dare`)이 역사적 부정사(historical infinitive)로 사용되었으며 주어는 주격(`milites` 등)이다. 극적이고 긴박하거나 신속한 행동의 연속을 묘사하기 위해 미완료 과거 직설법을 대신하여 기능한다.

이 구절 인용하기

리비우스, 로마사 §27.45.1-27.45.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:27.45.1-27.45.12

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.