Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §27.43.1-27.43.12

ハスドルバルの書状拿捕とネロの北上決断

889 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ハスドルバルの使者がローマ軍に捕らえられ、ハスドルバルとハンニバルの合流計画が露見する。執政官クラウディウス・ネロは、元老院に対策を促す一方で、自ら精鋭を率いて北方の同僚のもとへ強行軍で合流することを決断する。

§27.43.1inter haec ab Hasdrubale, postquam a Placentiae obsidione abscessit, quattuor Galli equites, duo Numidae cum litteris missi ad Hannibalem cum per medios hostes totam ferme longitudinem Italiae emensi essent, §27.43.2dum Metapontum cedentem Hannibalem sequuntur, incertis itineribus Tarentum delati a vagis per agros pabulatoribus Romanis ad Q. Claudium propraetorem deducuntur.
これら(の出来事)の間に、ハスドルバルがプラケンティアの包囲を解いた後に、ハンニバルへの書状を携えて送られたガリア人騎兵四名とヌミディア人二名が、敵のただ中を抜けてイタリアのほぼ全長を踏破したとき、彼らはメタポントゥムへと退却するハンニバルを追ううちに、不確かな道筋を通ってタレントゥムへと流れていき、そこで野をうろついていたローマの採糧兵たちによって、前法務官クィントゥス・クラウディウスのもとへと連行された。
§27.43.3eum primo incertis inplicantes responsis, ut metus tormentorum admotus fateri vera coegit, edocuerunt litteras se ab Hasdrubale ad Hannibalem ferre.
彼らは最初、彼を曖昧な返答で煙に巻いていたが、拷問の恐怖が間近に迫って真実を自白せざるを得なくなると、自分たちがハスドルバルからハンニバルへの書状を運んでいるのだと説明した。
§27.43.4cum iis litteris sicut erant signatis L. Verginio tribuno militum ducendi ad Claudium consulem traduntur.
彼らは、その書状が封印されたままの状態で、執政官クラウディウスのもとへと連行するために、軍事トリブヌスであるルキウス・ウェルギニウスに引き渡された。
§27.43.5duae simul turmae Samnitium praesidii causa missae.
護衛のために、サムニウム人の騎兵二部隊が同時に送られた。
qui ubi ad consulem pervenerunt, litteraeque lectae per interpretem sunt, et ex captivis percunctatio facta, §27.43.6tum Claudius non id tempus esse rei publicae ratus, quo consiliis ordinariis provinciae suae quisque finibus per exercitus suos cum hoste destinato ab senatu bellum gereret;
彼らが執政官のもとに到着し、通訳を介して書状が読まれ、また捕虜たちへの尋問が行われると、そのときクラウディウスは、国家にとって次のような時期ではないと考えた。 すなわち、各人が従来の計画に従い、自身の属州の境界内で、自身の軍勢を率い、元老院からあらかじめ割り当てられた敵と戦争を遂行するような時期ではないと。
§27.43.7audendum ac novandum aliquid inprovisum, inopinatum, quod coeptum non minorem apud cives quam hostes terrorem faceret, perpetratum in magnam laetitiam ex magno metu verteret,
(彼は)何か予期せぬ、思いがけない、大胆で新しい試みをなすべきであり、それは開始されたときには敵において劣らず市民の間にも恐怖を生むが、完遂されたときには、大きな恐怖を大きな喜びに変えるであろうものであると考えた。
§27.43.8litteris Hasdrubalis Romam ad senatum missis simul et ipse patres conscriptos, quid pararet, edocet:
ハスドルバルの書状をローマの元老院に送るとともに、彼自身もまた、自分が何を企てているかを元老院議員たちに書き送って知らせた。
§27.43.9ut, cum in Umbria se occursurum Hasdrubal fratri scribat, legionem a Capua Romam arcessant, dilectum Romae habeant, exercitum urbanum ad Narniam hosti opponant.
ハスドルバルが、ウンブリアにおいて兄弟と合流するつもりだと手紙に書いているので、カプアからレギオーをローマに召喚し、ローマで徴兵を行い、都市軍団をナルニアで敵に対峙させるように、と。
§27.43.10haec senatui scripta.
これらのことが元老院に書き送られた。
praemissi item per agrum Larinatem Marrucinum Frentanum Praetutianum, qua exercitum ducturus erat, ut omnes ex agris urbibusque commeatus paratos militi ad vescendum in viam deferrent, equos iumentaque alia producerent, ut vehiculorum fessis copia esset.
同時に、彼が軍勢を率いて通る予定のラリヌム、マッルキニ、フレンタニ、プラエトゥティの土地を通って使者が先遣され、誰もが野や都市から兵士の食用のための糧食を用意して道端へ運んでくるように、また、疲労した者たちのための乗り物が豊富にあるように馬やその他の使役獣を引き出すようにと指示した。
§27.43.11ipse de toto exercitu civium sociorumque quod roboris erat delegit, sex milia peditum, mille equites;
彼自身は、市民と同盟軍の全軍の中から精鋭を選び出し、歩兵六千、騎兵一千を(率いることにした)。
pronuntiat occupare se in Lucanis proximam urbem Punicumque in ea praesidium velle: ut ad iter parati omnes essent.
そして、自分はルカニア地方の最寄りの都市とそこにあるカルタゴの守備隊を占領したいのだと公表した。 それは、全員が行軍の準備を整えるためであった。
§27.43.12profectus nocte flexit in Picenum.
夜間に出発すると、彼はピケヌムへと進路を転じた。
et consul quidem quantis maximis itineribus poterat ad conlegam ducebat relicto Q. Catio legato, qui castris praeesset.
そして執政官自身は、陣営の指揮を執らせるためにレガトゥスのクィントゥス・カティウスを残し、可能な限りの最大の強行軍で同僚のもとへと軍を進めた。

語釈・文法注

  1. 27.43.1quattuor Galli equites, duo Numidae cum litteris missi... deducuntur — この長い文は、主語である `quattuor Galli equites, duo Numidae`(§27.43.1)が、複数の挿入節や分詞句(`missi`, `cum... emensi essent`, `dum... sequuntur`, `delati`)を挟んで、最終的に主節の動詞 `deducuntur`(§27.43.2)へと繋がる構造になっている。途中の `delati` は受動分詞で、`Galli equites, Numidae` に係り、`deducuntur` に繋がる一連の動作の背景を説明している。
  2. 27.43.6non id tempus esse rei publicae ratus, quo... gereret — 文頭の `ratus` は `Claudius` に係る分詞。`non id tempus esse` は思考内容を表す対格不定詞構文(主動詞は §27.43.8 の `edocet` まで現れない)。`quo` 節は、接続法 `gereret` を伴って先行詞 `id tempus` の性質・特徴を説明する「特徴の(あるいは叙述の)関係節」(relative clause of characteristic)を形成している。
  3. 27.43.7audendum ac novandum aliquid inprovisum — 前の `ratus` に導かれる間接話法の一部。非人称的な動形容詞(gerundive)に [esse] が省略された形(`audendum [esse] ac novandum [esse] aliquid`)であり、「〜しなければならない、なすべきである」という義務・必要のニュアンスを示す。`aliquid` が実質的な主語(対格)として機能している。
  4. 27.43.11quod roboris erat — 先行詞を含んだ中性関係代名詞 `quod`(「〜であるところのもの」)に、部分属格(partitive genitive)である `roboris`(`robur` の単数属格)が掛かっている。直訳すれば「強さ(精鋭)に属する部分」となり、「精鋭、最も強い部分」を意味する名詞句を形成している。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §27.43.1-27.43.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:27.43.1-27.43.12

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。