Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §27.4.1-27.4.15

執政官召還の決定とアフリカ・エジプトとの外交

850 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

夏が終わりに近づく中、執政官選挙の実施と、マルケッルスのハニバル追撃の継続をめぐり、元老院はシキリアからもう一人の執政官ウァレリウスを召還することを決定した。また、ヌミディアのシュファクス王やエジプトのプトレマイオス王らとの外交使節のやり取り、そして各地で報告された不吉な前兆(プロディギア)への儀礼的対処が語られる。

§27.4.1iam aestas in exitu erat, comitiorumque consularium instabat tempus.
すでに夏が終わりかけており、執政官選挙の時期が迫っていた。
sed litterae Marcelli negantis e re publica esse vestigium abscedi ab Hannibale, cui cedenti certamenque abnuenti gravis ipse instaret, curam iniecerant,
しかし、マルケッルスの書簡が、退却し戦闘を拒むハニバルに対して自らが猛攻を加えているのだから、ハニバルから一歩も退くことは国家の利益にならないと主張していたため、人々は不安に陥った。
§27.4.2ne aut consulem tum maxime res agentem a bello avocarent, aut in annum consules deessent.
その時まさに戦争を指揮している執政官を戦場から呼び戻すことになるか、あるいは翌年の執政官が欠けることになるのではないかという不安であった。
§27.4.3optimum visum est, quamquam extra Italiam esset, Valerium potius consulem ex Sicilia revocari.
イタリア国外にいるとはいえ、むしろ執政官ウァレリウスをシキリアから呼び戻すのが最善であると思われた。
§27.4.4ad eum litterae iussu senatus ab L. Manlio praetore urbano missae cum litteris consulis M. Marcelli, ut ex iis nosceret, quae causa patribus eum potius quam collegam revocandi ex provincia esset.
都市法務官ルキウス・マンリウスの命令により、元老院の命を受けて、執政官マルクス・マルケッルスの書簡を添えた書簡がウァレリウスに送られた。 これは、元老院議員たちが同僚の執政官ではなく彼を属州から呼び戻すことにした理由が何であるかを、彼がそれらの書簡から知るためであった。
§27.4.5eo fere tempore legati ab rege Syphace Romam venerunt, quae is prospera proelia cum Carthaginiensibus fecisset, memorantes.
ほぼ同じ頃、シュファクス王からの使節たちがローマに到着し、王がカルタゴ人に対して収めた輝かしい戦果を報告した。
§27.4.6regem nec inimiciorem ulli populo quam Carthaginiensi nec amiciorem quam Romano esse adfirmabant;
使節たちは、王にとってカルタゴ人ほど敵対的な民族はなく、ローマ人ほど友好的な民族はないと明言した。
misisse eum antea legatos in Hispaniam ad Cn. et P. Cornelios imperatores Romanos; §27.4.7nunc ab ipso velut fonte petere Romanam amicitiam voluisse.
また、王は以前にヒスパニアのローマ軍司令官グナエウスとプブリウス・コルネリウスのもとへ使節を送ったことがあり、今回は、いわば源泉そのものからローマとの友好を求めたいと望んだのだと語った。
senatus non legatis modo benigne respondit, sed et ipse legatos cum donis ad regem misit, L. Genucium P. Poetelium P. Popillium.
元老院は、使節たちに温かく応じただけでなく、自らも贈り物を持たせてルキウス・ゲヌキウス、プブリウス・ポエテリウス、プブリウス・ポピリウスを使節として王のもとへ派遣した。
§27.4.8dona tulere togam et tunicam purpuream, sellam eburneam, pateram ex quinque pondo auri factam.
贈り物は、紫色のトガとチュニカ、象牙の椅子、そして5ポンドの金で作られたパテラであった。
protinus et alios Africae regulos iussi adire.
さらに、彼らは直ちにアフリカの他の小王たちのところへも赴くよう命じられた。
§27.4.9iis quoque quae darentur, portata, togae praetextae et terna pondo paterae aureae.
彼らにも同様に、贈られるべきものとして、縁飾りのあるトガと、それぞれ3ポンドの金のパテラが運ばれた。
§27.4.10et Alexandream ad Ptolomaeum et Cleopatram reges M. Atilius et M’.
また、アレクサンドリアのプトレマイオスとクレオパトラ両王のもとへは、友好関係を記念し更新するために派遣された使節マルクス・アティリウスとマニウス・アキリウスが贈り物を運んだ。
Acilius legati, ad commemorandam renovandamque amicitiam missi, dona tulere, regi togam et tunicam purpuream cum sella eburnea, reginae pallam pictam cum amiculo purpureo.
すなわち、王には象牙の椅子を伴う紫色のトガとチュニカ、王妃には刺繍されたパッラと紫色の小マントであった。
§27.4.11multa ea aestate, qua haec facta sunt, ex propinquis urbibus agrisque nuntiata sunt prodigia: Tusculi agnum cum ubere lactenti natum, Iouis aedis culmen fulmine ictum ac prope omni tecto nudatum;
これらのことが行われたその夏、近隣の都市や田野から多くの不吉な前兆が報告された。 トゥスクルムでは、乳の出る乳房を持った子羊が生まれたこと、ユピテル神殿の屋根の頂部が落雷を受け、屋根のほぼ全体が剥ぎ取られたこと。
§27.4.12isdem ferme diebus Anagniae terram ante portam ictam diem ac noctem sine ullo ignis alimento arsisse, et aves ad compitum Anagninum in luco Dianae nidos in arboribus reliquisse;
ほぼ同じ時期に、アナグニアでは門の前の地面が雷撃を受け、燃料もないのに昼夜燃え続けたこと、またアナグニアの十字路にあるディアナの聖林で、鳥たちが木々の上の巣を放棄したこと。
§27.4.13Tarracinae in mari haud procul portu angues magnitudinis mirae lascivientium piscium modo exsultasse;
テッラキナでは、港から遠くない海中で、驚くべき大きさの蛇たちが、はしゃぎ回る魚のように跳ね回ったこと。
§27.4.14Tarquiniis porcum cum ore humano genitum, et in agro Capenate ad lucum Feroniae quattuor signa sanguine multo diem ac noctem sudasse.
タルクィニイでは、人間の顔をした子豚が生まれたこと、カペーナ地方のフェーローニアの聖林では、4つの像が大量の血を昼夜にわたって汗のように流したこと。
§27.4.15haec prodigia hostiis maioribus procurata decreto pontificum;
これらの不吉な前兆は、神官たちの決定により大きな犠牲獣を捧げて祓い清められた。
et supplicatio diem unum Romae ad omnia pulvinaria, alterum in Capenati agro ad Feroniae lucum indicta.
そしてローマのすべての神座で1日、カペーナ地方のフェーローニアの聖林でさらに1日の祈願が布告された。

語釈・文法注

  1. 27.4.1abscedi — 自動詞 abscedo の非人称受動不定詞。非人称受動態として用いられ、「(人々が)退くこと、退却すること」を意味し、対格不定詞句の主語として機能している。vestigium(一歩、わずかでも)は対格で副詞的に機能し、この動作の程度を限定している。
  2. 27.4.2ne aut consulem — ne... avocarent... deessent という接続法節は、名詞 curam(懸念、恐れ)の内容を導く「〜ではないかという恐れ」という懸念の節(fear clause)として機能している。
  3. 27.4.9iis quoque quae darentur, portata — 叙述の動詞 sunt が省略された形(portata sunt)。関係節 quae darentur は、目的・意図、または当然の義務を表す接続法であり、「彼らに与えられるべきものとして」を意味する。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §27.4.1-27.4.15. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:27.4.1-27.4.15

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。