§27.39.1auxerunt Romae tumultum litterae ex Gallia allatae ab L. Porcio praetore:
プラエトルのルキウス・ポルキウスからガリアより届けられた書状が、ローマでの動揺を増大させた。
§27.39.2Hasdrubaler movisse ex hibernis et iam Alpes transire; octo milia Ligurum conscripta armataque coniunctura se transgresso in Italiam esse, nisi mitteretur in Ligures qui eos bello occuparet; se cum invalido exercitu quoad tutum putaret, progressurum.
すなわち、ハスドルバルが冬営地から動き出し、すでにアルプスを越えつつあること、もし彼らを戦争で縛り付けるための者がリグリア人のもとへ送られなければ、徴募され武装した8000人のリグリア人が、ハスドルバルがイタリアに渡ったときに彼に合流する予定であること、そして自分は不十分な軍勢とともに、安全と判断される限りにおいて前進するつもりであること、が書かれていた。
§27.39.3hae litterae consules raptim confecto dilectu maturius, quam constituerant, exire in provincias coegerunt ea mente, ut uterque hostem in sua provincia contineret neque coniungi aut conferre in unum vires pateretur.
この書状によって、執政官たちは急ぎ徴兵を完了し、予定していたよりも早く任地へと出発することを余儀なくされた。 その意図は、両者がそれぞれ自らの任地において敵を留め置き、彼らが合流することや一箇所に戦力を結集することを許さないというものであった。
§27.39.4plurimum in eam rem adiuvit opinio Hannibalis, quod, etsi ea aestate transiturum in Italiam fratrem crediderat, recordando, quae ipse in transitu nunc Rhodani, nunc Alpium cum hominibus locisque pugnando per quinque menses exhausisset, §27.39.5haudquaquam tam facilem maturumque transitum expectabat; ea tardius movendi ex hibernis causa fuit.
このことにおいて、ハンニバルの想定が最も大きな助けとなった。 というのも、彼はその夏に兄弟がイタリアに渡るだろうと信じてはいたものの、自分自身がかつてローヌ川やアルプスの通過に際して、人々や土地と戦いながら5ヶ月間にわたって耐え抜いた経験を思い返すことによって、決してこれほど容易で迅速な通過を予想しておらず、それが、彼が冬営地から動き出すのを遅らせた原因となったからである。
§27.39.6ceterum Hasdrubali et sua et aliorum spe omnia celeriora atque expeditiora fuere.
しかしハスドルバルにとっては、彼自身や他人の予想よりも、すべてのことがより迅速かつ容易に進んだ。
non enim receperunt modo Arverni eum deincepsque aliae Gallicae atque Alpinae gentes, sed etiam secutae sunt ad bellum.
というのも、アルウェルニ族、さらにはそれに続く他のガリアやアルプスの諸部族が彼を受け入れただけでなく、戦争に付き従いさえしたからである。
§27.39.7et cum per munita pleraque transitu fratris, quae antea invia fuerant, ducebat, tum etiam duodecim annorum adsuetudine perviis Alpibus factis inter mitiora iam transibat hominum ingenia.
また、かつては通行不能であったものの、兄弟の通過によってその多くが道として整備された場所を彼が軍を率いていただけでなく、12年の歳月による慣れによってアルプスが通行可能になっていたため、今やより穏やかになった人々の気性の中を通り抜けていった。
§27.39.8invisitati namque antea alienigenis nec videre ipsi advenam in sua terra adsueti, omni generi humano insociabiles erant.
というのも、彼らは以前は異邦人に訪問されたこともなく、自らも自分たちの土地で余所者を見ることに慣れていなかったため、あらゆる人類に対して非社交的であった。
et primo ignari, quo Poenus pergeret, suas rupes suaque castella et pecorum hominumque praedam peti crediderant;
そして最初は、カルタゴ人がどこへ向かっているのかを知らず、自分たちの岩山や砦、および家畜や人間の略奪が狙われているのだと信じていた。
§27.39.9fama deinde Punici belli, quo duodecimum annum Italia urebatur, satis edocuerat viam tantum Alpes esse, duas praevalidas urbes, magno inter se maris terrarumque spatio discretas, de imperio et opibus certare.
その後、それによってイタリアが12年目にわたって燃え盛っていたポエニ戦争の噂が、アルプスは単なる通過路にすぎず、海と陸の大きな隔たりによって互いに離れた2つの非常に強力な都市が、覇権と富をめぐって争っているのだということを十分に教え諭していた。
§27.39.10hae causae aperuerant Alpes Hasdrubali.
これらの理由が、ハスドルバルに対してアルプスを開いたのである。
§27.39.11ceterum quod celeritate itineris profectum erat, id mora ad Placentiam, dum frustra obsidet magis quam oppugnat, conrupit.
しかし、行軍の迅速さによって得られた利点を、プラケンティアでの遅滞が台無しにしてしまった。 彼はそこで、強襲するというよりは無駄に包囲していたからである。
§27.39.12crediderat campestris oppidi facilem expugnationem esse, et nobilitas coloniae induxerat eum, magnum se excidio eius urbis terrorem ceteris ratum iniecturum.
彼は平地にある町の攻略は容易であると信じており、また、その植民市の著名さが彼をそそのかした。 すなわち、その都市の破壊によって、自分が他の人々に対して大きな恐怖を与えることになるだろうと判断したのである。
§27.39.13non ipse se solum ea oppugnatione inpediit, sed Hannibalem post famam transitus eius tanto spe sua celeriorem iam moventem ex hibernis continuerat,
彼はこの包囲攻撃によって自分自身を遅らせただけでなく、ハスドルバル通過の知らせ(それは彼の予想よりも遥かに早かったのだが)の後に、すでに冬営地から動き出そうとしていたハンニバルを留まらせてしまった。
§27.39.14quippe reputantem, non solum quam lenta urbium oppugnatio esset, sed etiam quam ipse frustra eandem illam coloniam ab Trebia victor regressus temptasset.
なぜなら、ハンニバルは、都市の包囲攻撃がいかに遅々として進まないものであるかだけでなく、自分自身がトレビア川で勝利して退いた後に、同じあの植民市をいかに無駄に攻め立てたかを考えていたからである。