§27.27.1ceterum consulem Marcellum tanta cupiditas tenebat dimicandi cum Hannibale, ut numquam satis castra castris conlata crederet.
しかしながら、執政官マルケッルスをハンニバルと交戦したいという非常に強い熱望が捉えていたので、彼はいくら陣営と陣営を近づけて対峙させても、決して十分であるとは信じないほどであった。
§27.27.2tum quoque vallo egrediens signum dedit, ut ad locum miles esset paratus, ut, si collis, in quem speculatum irent, placuisset, vasa colligerent ac sequerentur.
その時もまた、彼は塁壁から出発しながら、兵士たちにそれぞれの持ち場に備えるよう合図を与え、もし彼らが偵察に行く目的のその丘が気に入ったならば、荷物をまとめて従うようにと命じた。
§27.27.3exiguum campi ante castra erat; inde in collem aperta undique et conspecta ferebat via.
陣営の前にはわずかな平地があり、そこから丘へと、四方から開けて見通しの良い道が伸びていた。
Numidis speculator, nequaquam in spem tantae rei positus, sed si quos vagos pabuli aut lignorum causa longius a castris progressos possent excipere, signum dat, ut pariter ab suis quisque latebris exorerentur.
配置されていた偵察兵が、ヌミディア兵たちに、決してこのような重大な出来事を期待してのことではなく、ただ、飼料や薪集めのために陣営から遠くへ進み出てきた迷い出た者たちを待ち伏せ捕らえることができるかもしれないという思いから、それぞれが自分の潜伏場所から一斉に現れるようにと合図を与えた。
§27.27.4non ante apparuere, quibus obviis ab iugo ipso consurgendum erat, quam circumiere, qui ab tergo intercluderent viam.
前方に立ちふさがって丘の頂上自体から立ち上がらねばならなかった者たちは、背後から退路を断つ者たちが回り込むまでは、姿を現さなかった。
§27.27.5tum undique omnes exorti et clamore sublato impetum fecere.
その時、四方から全員が立ち上がり、大声を上げて攻撃を仕掛けた。
cum in ea valle consules essent, ut neque evadere possent in iugum occupatum ab hoste nec receptum ab tergo circumventi haberent, extrahi tamen diutius certamen potuisset, ni coepta ab Etruscis fuga pavorem ceteris iniecisset.
執政官たちはその谷間にいたので、敵に占拠された頂上へ逃れることもできず、包囲されて背後に退路を持つこともできない状態であったが、エトルリア人たちによって始められた逃走が、他の者たちに恐怖を吹き込まなかったならば、戦闘はそれでもより長く引き延ばされ得たであろう。
§27.27.6non tamen omisere pugnam deserti ab Etruscis Fregellani, donec integri consules hortando ipsique ex parte pugnando rem sustinebant;
エトルリア人に見捨てられたフレゲッラ人たちは、それでも戦いをやめず、執政官たちが無傷のまま、激励し、また彼ら自身も自ら戦うことによって状況を持ちこたえていた。
§27.27.7sed postquam vulneratos ambo consules, Marcellum etiam transfixum lancea prolabentem ex equo moribundum videre, tum et ipsl — perpauci autem supererant — cum Crispino consule duobus iaculis icto et Marcello adolescente saucio et ipso effugerunt.
しかし、二人の執政官が傷つき、さらにマルケッルスが槍で貫かれて瀕死の状態で馬から落ちるのを見たとき、彼ら自身も――生存者は極めて少なかったが――二本の投げ槍で傷ついた執政官クリスピヌス、および彼自身傷を負った若きマルケッルスとともに逃げ出した。
§27.27.8interfectus A. Manlius tribunus militum, et ex duobus praefectis socium M’. Aulius occisus, L. Arrenius captus.
軍事職格のトリブヌスであるアウルス・マンリウスが殺され、同盟軍の二人の指揮官のうちマニウス・アウリウスが殺され、ルキウス・アッレニウスが捕虜となった。
et lictores consulum quinque vivi in hostium potestatem venerunt, ceteri aut interfecti aut cum consule effugerunt.
また、執政官の警護兵たちのうち五人が生きたまま敵の手に落ち、他の者たちは殺されるか、執政官とともに逃げ出した。
equitum tres §27.27.9et quadraginta aut in proelio aut in fuga ceciderunt, duodeviginti vivi capti.
騎兵のうち四十三人が、戦闘中または退却中に戦死し、十八人が生きたまま捕らえられた。
§27.27.10tumultuatum in castris fuerat, ut consulibus irent subsidio, cum consulem et filium alterius consulis saucios exiguasque infelicis expeditionis reliquias ad castra venientes cernunt.
陣営内では、執政官たちを助けに行くために大騒ぎが起こっていた。 その時、執政官ともう一人の執政官の息子が傷つき、この不運な遠征のわずかな生き残りたちが、陣営に向かってやって来るのを彼らは目にしたのである。
§27.27.11mors Marcelli cum alioqui miserabilis fuit, tum quod nec pro aetate — iam enim maior sexaginta annis erat — neque pro veteris prudentia ducis tam inprovide se conlegamque et prope totam rem publicam in praeceps dederat.
マルケッルスの死は、他の点でも悲惨なものであったが、特に彼の年齢(すでに六十歳を超えていた)にも、また老練な将軍としての慎重さにもふさわしくなく、彼が極めて不注意に、自身と同僚、そしてほとんど国家全体を破滅へと投げ込んでしまったという理由で、いっそう悲惨なものであった。
§27.27.12multos circa unam rem ambitus fecerim si, quae de Marcelli morte variant auctores, omnia exequi velim.
もし私がマルケッルスの死について著者たちが異なった記述をしている事柄をすべて詳述しようと望むなら、私は一つの事柄をめぐって多くの回り道をすることになるだろう。
§27.27.13ut omittam alios, Coelius triplicem gestae rei memoriam edit: unam traditam fama, alteram scriptam in laudatione fili, qui rei gestae interfuerit, tertiam, quam ipse pro inquisita ac sibi conperta adfert.
他はさておき、コエリウスはこの出来事について三通りの記録を提示している。 一つは噂によって伝えられたもの、もう一つは、出来事に立ち会っていた彼の息子の弔辞に書かれたもの、三つ目は、彼自身が調査し確認したものとして提示しているものである。
§27.27.14ceterum ita fama variat, ut tamen plerique loci speculandi causa castris egressum, omnes insidiis circumventum tradant.
しかしながら、噂は非常に多様であるが、それでも大部分の者が場所を偵察する目的で彼が陣営を出発したと伝え、全員が彼が待ち伏せによって包囲されたと伝えている。