Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §27.26.1-27.26.14

ハンニバルの伏兵計画とマルケッルスの不吉な兆候

872 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ハンニバルが待ち伏せの策略を巡らせる中、ローマの両執政官は陣営の間の丘を偵察しようとするが、マルケッルスが捧げた不吉な犠牲獣の兆候が影を落とす。

§27.26.1Hannibal quia cum Marcello bis priore anno congressus vicerat victusque erat, ut, cum eodem si dimicandum foret, nec spem nec metum ex vano haberet, ita duobus consulibus haudquaquam sese parem futurum credebat.
ハンニバルは、前年にマルケッルスと二度交戦して勝ち、また敗れていたので、同じ男と再び戦うことになれば、根拠のない希望も恐怖も抱かない一方で、二人の執政官に対しては自分は到底及ばないだろうと考えていた。
§27.26.2itaque totus in suas artes versus insidiis locum quaerebat.
それゆえ、彼は全面的に自らの得意とする策略に頼り、待ち伏せのための場所を探し求めていた。
§27.26.3levia tamen proelia inter bina castra vario eventu fiebant;
しかしながら、二つの陣営の間では、一進一退の小競り合いが行われていた。
quibus cum extrahi aestatem posse consules crederent, nihilo minus oppugnari Locros posse rati, L. Cincio, ut ex Sicilia Locros cum classe traiceret, scribunt.
執政官たちは、これらによって夏が引き延ばされると考えたが、それにもかかわらずロクリを攻撃することは可能であると判断し、ルキウス・キンキウスに対して、シチリアから艦隊を率いてロクリへ渡るよう書き送った。
§27.26.4et ut ab terra quoque oppugnari moenia possent, ab Tarento partem exercitus, §27.26.5qui in praesidio erat, duci eo iusserunt.
また、陸上からも城壁を攻撃できるように、タレントゥムから、守備隊として配置されていた軍勢の一部をそこへ移動させるよう命じた。
ea ita futura per quosdam Thurinos conperta Hannibali cum essent, mittit ad insidendam ab Tarento viam.
これらのことがそのように行われようとしていることを、特定のトゥリイ人たちを通じて知ったハンニバルは、タレントゥムからの道を待ち伏せするために兵を派遣した。
ibi sub tumulo Peteliae tria milia equitum, duo peditum in occulto locata;
そこ、ペテリアの丘のふもとに、三千の騎兵と二千の歩兵が密かに配置された。
§27.26.6in quae inexplorato euntes Romani cum incidissent, ad duo milia armatorum caesa, mille et quingenti ferme vivi capti, alii dissupati fuga per agros saltusque Tarentum rediere.
偵察を怠って進んでいたローマ軍が彼らに不意に遭遇したとき、約二千の武装兵が殺され、ほぼ千五百人が生け捕りにされ、他の者たちは野原や森を通って散り散りに逃げ延び、タレントゥムへ戻った。
tumulus erat silvestris inter Punica
カルタゴ軍とローマ軍の陣営の間には木々の茂る丘があり、当初はどちらの側からも占拠されていなかった。
§27.26.7et Romana castra, ab neutris primo occupatus, quia Romani, qualis pars eius, quae vergeret ad hostium castra, esset, ignorabant, Hannibal insidiis quam castris aptiorem eum crediderat.
なぜなら、ローマ軍は敵の陣営に面した側の状態がどのようであるかを知らず、ハンニバルはそこが陣営を置くよりも待ち伏せに適していると考えていたからである。
§27.26.8itaque nocte ad id missas aliquot Numidarum turmas medio in saltu condiderat, quorum interdiu nemo ab statione movebatur, ne aut arma aut ipsi procul conspicerentur.
それゆえ、彼は夜のうちにそのために派遣したいくつかのヌミディア兵の騎兵隊を森の中に隠しておいた。 昼間は、彼らのうち誰もその配置場所から動かなかった。 武器や彼ら自身が遠くから見つからないようにするためである。
§27.26.9fremebant vulgo in castris Romanis occupandum eum tumulum esse et castello firmandum, ne, si occupatus ab Hannibale foret, velut in cervicibus haberent hostem.
ローマ軍の陣営では、もしあの丘がハンニバルによって占拠されたなら、まるで首根っこを押さえられるかのように敵を迎え撃つことになるのを恐れ、あの丘を占拠して砦で固めるべきだという不満の声が広く上がっていた。
§27.26.10movit ea res Marcellum et conlegae “quin imus” inquit “ipsi cum equitibus paucis exploratum? subiecta res oculis nostris certius dabit consilium.
この事態はマルケッルスを動かし、彼は同僚に言った。 「我々自身が少数の騎兵とともに偵察に行こうではないか。 直接この目で見ることで、より確実な方針が立つだろう。
§27.26.11adsentienti Crispino cum equitibus ducentis viginti, ex quibus quadraginta Fregellani, ceteri Etrusci erant, proficiscuntur;
」これにクリスピヌスが同意し、彼らは二百二十人の騎兵を伴って出発した。 そのうち四十人はフレゲッラ人であり、他はエトルリア人であった。
§27.26.12secuti tribuni militum, M. Marcellus consulis filius et A. Manlius, simul et duo praefecti socium L. Arrenius et M’. Aulius.
軍事職格のトリブヌスである、執政官の息子マルクス・マルケッルスとアウルス・マンリウスが従い、同時に同盟軍の二人の指揮官ルキウス・アッレニウスとマニウス・アウリウスも従った。
§27.26.13immolasse eo die quidam prodidere memoriae consulem Marcellum, et prima hostia caesa iocur sine capite inventum, in secunda omnia conparuisse, quae adsolent, auctum etiam visum in capite;
ある人々が伝えるところによれば、その日、執政官マルケッルスは犠牲を捧げ、最初の犠牲獣が屠られた際、レバーに頭部がないことが見出された。 二番目の犠牲獣においては通常あるべきすべてが現れ、頭部も肥大しているように見えた。
nec id sane haruspici placuisse,
そして、内臓占い師はこれをまったく歓迎しなかった。
§27.26.14quod secundum trunca et turpia exta nimis laeta apparuissent.
なぜなら、欠損した忌まわしい内臓の後に、過度に吉兆を示す内臓が現れたからである。

語釈・文法注

  1. 27.26.1ut, cum eodem si dimicandum foret, nec spem nec metum ex vano haberet, ita — ut ... ita の相関構造。ut 節は、前年のマルケッルスとの交戦経験(vicerat victusque erat)から直接導かれる心構え(空しい希望も恐れも抱かない状態)を「〜のように」と描写し、主節の ita(そのように、同様に、他方で)が、二人の執政官を相手にする場合の見通しへと対比的につなぐ。
  2. 27.26.3quibus — 接続的関係代名詞(relative connection)で、前文の levia proelia(小規模な戦闘)を指す。格は手段または原因の奪格であり、不定詞 extrahi(長引く)に係っている。
  3. 27.26.5ea ita futura per quosdam Thurinos conperta Hannibali cum essent — cum + 接続法(歴史的 cum)の受動態(conperta essent)構文。主語は中性複数名詞の ea。ita futura は esse が省略された未来不定詞(中性複数)で、ea を主語とする対格不定詞構文(「それらのことがそのように起こるであろうこと」)。Hannibali は受動態に伴う行為者の与格(dativus auctoris)。
  4. 27.26.10quin imus ... exploratum — quin + 直説法現在(imus)は、疑問の形式を取りつつも強い勧誘・提案(「〜しようではないか」)を表す。exploratum は移動の動詞 imus に伴い、目的を表すスピーヌム(目的分詞)の対格形。
  5. 27.26.13quod secundum trunca et turpia exta nimis laeta apparuissent — 理由を表す quod 節。この節が、quidan prodidere memoriae という伝聞の主動詞に導かれた間接話法(placuisse)の中の従属節であるため、動詞 apparuissent が接続法(斜格接続法)をとっている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §27.26.1-27.26.14. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:27.26.1-27.26.14

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。