§27.27.1ceterum consulem Marcellum tanta cupiditas tenebat dimicandi cum Hannibale, ut numquam satis castra castris conlata crederet.
그러나 집정관 마르첼루스를 한니발과 싸우고자 하는 매우 강한 열망이 사로잡고 있었기에, 그는 진영과 진영을 아무리 가까이 대치시켜도 결코 충분하다고 믿지 않을 정도였다。
§27.27.2tum quoque vallo egrediens signum dedit, ut ad locum miles esset paratus, ut, si collis, in quem speculatum irent, placuisset, vasa colligerent ac sequerentur.
그때도 그는 보루에서 나가면서 병사들에게 각자의 자리에서 준비를 갖추라는 신호를 보냈고, 그들이 정찰하러 가는 언덕이 마음에 든다면 짐을 꾸려 뒤따르도록 했다。
§27.27.3exiguum campi ante castra erat; inde in collem aperta undique et conspecta ferebat via.
진영 앞에는 약간의 평지가 있었고, 그곳에서 언덕으로 사방이 트여 잘 보이는 길이 나 있었다.
Numidis speculator, nequaquam in spem tantae rei positus, sed si quos vagos pabuli aut lignorum causa longius a castris progressos possent excipere, signum dat, ut pariter ab suis quisque latebris exorerentur.
배치되어 있던 정찰병은 결코 이처럼 중대한 전과를 기대한 것이 아니라, 단지 풀이나 땔감을 구하려 진영에서 멀리 나온 낙오자들을 생포할 수 있을지 시험해보려는 생각에서, 누미디아인들에게 각자의 은신처에서 일제히 일어나라는 신호를 보냈다。
§27.27.4non ante apparuere, quibus obviis ab iugo ipso consurgendum erat, quam circumiere, qui ab tergo intercluderent viam.
전방에서 길을 막아서며 언덕 꼭대기 자체에서 일어나야 했던 자들은, 배후에서 길을 차단할 자들이 우회하기 전까지는 모습을 드러내지 않았다。
§27.27.5tum undique omnes exorti et clamore sublato impetum fecere.
그때 사방에서 모두가 일어나 함성을 지르며 공세를 폈다.
cum in ea valle consules essent, ut neque evadere possent in iugum occupatum ab hoste nec receptum ab tergo circumventi haberent, extrahi tamen diutius certamen potuisset, ni coepta ab Etruscis fuga pavorem ceteris iniecisset.
집정관들은 그 골짜기에 있었기에, 적이 점령한 언덕 꼭대기로 탈출할 수도 없었고 포위되어 배후에 퇴로를 둘 수도 없었지만, 에트루리아인들이 시작한 도주가 나머지 사람들에게 공포를 불어넣지 않았더라면 전투는 더 오래 지속될 수 있었을 것이다。
§27.27.6non tamen omisere pugnam deserti ab Etruscis Fregellani, donec integri consules hortando ipsique ex parte pugnando rem sustinebant;
에트루리아인들에게 버림받았음에도 프레겔라이 인들은 전투를 포기하지 않았고, 집정관들이 다치지 않은 채 격려하고 스스로도 일부 싸우면서 상황을 버텨내고 있었다。
§27.27.7sed postquam vulneratos ambo consules, Marcellum etiam transfixum lancea prolabentem ex equo moribundum videre, tum et ipsl — perpauci autem supererant — cum Crispino consule duobus iaculis icto et Marcello adolescente saucio et ipso effugerunt.
그러나 두 집정관이 부상을 입고, 마르첼루스가 창에 찔려 죽어가며 말에서 떨어지는 것을 보았을 때, 그들 자신도 — 생존자는 극히 소수였으나 — 두 개의 투창에 맞은 집정관 크리스피누스 및 역시 부상을 입은 젊은 마르첼루스와 함께 달아났다。
§27.27.8interfectus A. Manlius tribunus militum, et ex duobus praefectis socium M’. Aulius occisus, L. Arrenius captus.
군사 천부장 아울루스 만리우스가 전사했고, 동맹군 사령관 두 사람 중 마니우스 아울리우스는 살해당하고 루키우스 아레니우스는 포로가 되었다.
et lictores consulum quinque vivi in hostium potestatem venerunt, ceteri aut interfecti aut cum consule effugerunt.
또한 집정관들의 호위병 중 다섯 명이 생포되어 적의 수중에 떨어졌고, 나머지는 살해되거나 집정관과 함께 달아났다.
equitum tres §27.27.9et quadraginta aut in proelio aut in fuga ceciderunt, duodeviginti vivi capti.
기병 마흔세 명이 전투 중이나 도주 중에 사망했고, 열여덟 명이 생포되었다。
§27.27.10tumultuatum in castris fuerat, ut consulibus irent subsidio, cum consulem et filium alterius consulis saucios exiguasque infelicis expeditionis reliquias ad castra venientes cernunt.
집정관들을 구원하러 가기 위해 진영 내에 소동이 일어났었으나, 그때 그들은 부상당한 집정관과 다른 집정관의 아들, 그리고 불행했던 원정의 비참한 생존자들이 진영으로 다가오는 것을 목격했다。
§27.27.11mors Marcelli cum alioqui miserabilis fuit, tum quod nec pro aetate — iam enim maior sexaginta annis erat — neque pro veteris prudentia ducis tam inprovide se conlegamque et prope totam rem publicam in praeceps dederat.
마르첼루스의 죽음은 다른 면에서도 비참한 일이었으나, 그의 나이(그는 이미 예순 살이 넘었다)에도, 노련한 장수로서의 신중함에도 맞지 않게, 그가 너무나 무모하게 자신과 동료, 그리고 거의 국가 전체를 파멸의 구렁텅이로 밀어 넣었다는 점에서 특히 그러했다。
§27.27.12multos circa unam rem ambitus fecerim si, quae de Marcelli morte variant auctores, omnia exequi velim.
만일 내가 마르첼루스의 죽음에 대해 저술가들이 다르게 전하는 바를 모두 파고들고자 한다면, 한 가지 일을 두고 많은 우회를 하게 될 것이다。
§27.27.13ut omittam alios, Coelius triplicem gestae rei memoriam edit: unam traditam fama, alteram scriptam in laudatione fili, qui rei gestae interfuerit, tertiam, quam ipse pro inquisita ac sibi conperta adfert.
다른 이들은 생략하더라도, 코엘리우스는 일어난 일에 대해 세 가지 기록을 제시한다. 하나는 소문으로 전해진 것, 다른 하나는 현장에 있었던 그의 아들의 추도사에 적힌 것, 세 번째는 자기 스스로 조사하여 확인한 것으로서 제시하는 것이다。
§27.27.14ceterum ita fama variat, ut tamen plerique loci speculandi causa castris egressum, omnes insidiis circumventum tradant.
그러나 소문은 이처럼 엇갈리지만, 그럼에도 대부분의 기록은 그가 지형을 정찰할 목적으로 진영을 나섰다고 전하며, 모든 이들이 그가 매복에 포위되었다고 전한다。