Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §27.16.1-27.16.16

タレントゥムの略奪とメタポントゥムの罠の露見

862 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

タレントゥムを占領したローマ軍の略奪とファビウスによる神像の処理、およびメタポントゥムを囮にしてファビウスを罠にかけようとしたハンニバルの計略が鳥占いや尋問によって露見する経緯。

§27.16.1proelium in aditu fori maiore impetu quam perseverantia commissum est: non animo, non armis, non arte belli, non vigore ac viribus corporis par Romano Tarentinus erat.
広場の入り口での戦闘は、粘り強さよりも勢いの方が勝る形で開始された。 タレントゥム人は、精神においても、武器においても、戦争の技術においても、肉体の活力と力においても、ローマ人に互角ではなかったからである。
§27.16.2igitur pilis tantum coniectis, prius paene, quam consererent manus, terga dederunt, dilapsique per nota urbis itinera in suas amicorumque domos.
それゆえ、ただ投槍を投げただけで、白兵戦になるよりもほぼ前に彼らは背を向け、都市の慣れ親しんだ道を通って、自分たちや友人たちの家へと散り散りになった。
duo ex ducibus Nico §27.16.3et Democrates fortiter pugnantes cecidere;
指揮官のうちの二人、ニコとデモクラテスは勇敢に戦って倒れた。
Philemenus, qui proditionis ad Hannibalem auctor fuerat, cum citato equo ex proelio avectus esset,
ハンニバルへの裏切りの首謀者であったピレメノスは、馬を急がせて戦闘から逃れ去ったが、少しのち、主人のいない馬が都市を彷徨っているのが確認されたものの、遺体はどこにも見つからなかった。
§27.16.4vacuus paulo post equus errans per urbem cognitus, corpus nusquam inventum est: creditum vulgo est in puteum apertum ex equo praecipitasse.
彼が馬から覆いのない井戸へと転落したのだと一般には信じられた。
§27.16.5Carthalonem autem, praefectum Punici praesidii, cum commemoratione paterni hospitii positis armis venientem ad consulem miles obvius obtruncat.
一方、カルタゴの守備隊長カルタロは、父の代からの友好関係を思い起こさせようと武器を置いて執政官のもとへと向かっていたが、途中で遭遇した一人の兵士に切り殺された。
§27.16.6alii alios passim sine discrimine armatos inermisque caedunt, Carthaginienses Tarentinosque pariter.
ある者たちは他の者たちを、至る所で区別なく、武装している者も武装していない者も、カルタゴ人もタレントゥム人も同様に虐殺した。
Bruttii quoque multi passim interfecti, seu per errorem seu vetere in eos insito odio seu ad proditionis famam, ut vi potius atque armis captum Tarentum videretur, extinguendam.
ブルッティウム人も多く至る所で殺されたが、それは誤りによるものか、あるいは彼らに対する古い根深い憎しみによるものか、あるいは、タレントゥムが裏切りではなくむしろ力と武力によって占領されたと見せるために、裏切りの噂をかき消すためであった。
§27.16.7tum a caede ad diripiendam urbem discursum.
その後、虐殺から都市の略奪へと人々は走り散った。
milia triginta servilium capitum dicuntur capta, argenti vis ingens facti signatique, auri octoginta tria milia pondo, signa et tabulae, prope ut Syracusarum ornamenta — aequaverint.
三万人の奴隷が捕らえられたと言われ、加工された銀や鋳造された銀の莫大な量、金八万三千ポンド、さらに彫像や絵画があり、それはシラクサの美術品にほぼ匹敵するほどであった。
§27.16.8sed maiore animo generis eius praeda abstinuit Fabius quam Marcellus;
しかし、ファビウスはマルケルスよりも偉大な精神をもって、この種の戦利品には手を触れなかった。
qui interroganti scriba, quid fieri signis vellet ingentis magnitudinis — di sunt, suo quisque habitu in modum pugnantium formati —, deos iratos Tarentinis relinqui iussit.
彼は、巨大な大きさの彫像――それらは神々であり、それぞれ戦う姿で形作られていた――をどう処理したいかを尋ねる書記に対し、「タレントゥム人に対して怒っている神々は残しておくように」と命じた。
§27.16.9murus inde, qui urbem ab arce dirimebat, dirutus est ac disiectus.
その後、都市を砦から隔てていた城壁が取り壊され、破壊された。
dum haec Tarenti aguntur, Hannibal, iis, qui Cauloniam obsidebant, §27.16.10in deditionem acceptis, audita oppugnatione Tarenti dies noctesque cursim agmine acto, cum festinans ad opem ferendam captam urbem audisset, “et Romani suum Hannibalem” inquit “habent:
これらのことがタレントゥムで行われている間、ハンニバルはカウロニアを包囲していた者たちの降伏を受け入れたが、タレントゥム包囲の知らせを聞いて昼夜を問わず急いで軍を進めた際、救援をもたらそうと急いでいる最中に都市が占領されたと聞き、「ローマ人も彼ら自身のハンニバルを持っているのだ」と言った。
§27.16.11eadem qua ceperamus arte Tarentum amisimus.
「我々がタレントゥムを手に入れたのと同じ計略によって、我々はそれを失ったのだ。
” ne tamen fugientis modo convertisse agmen videretur, quo constituerat loco, quinque milia ferme ab urbe posuit castra.
」しかしながら、単に逃走する者のように軍を反転させたように見えないために、かねて決めていた場所、すなわち都市からおよそ五マイルのところに陣営を設けた。
ibi paucos moratus dies Metapontum sese recepit.
そこに数日滞在した後、メタポントゥムへと退却した。
§27.16.12inde duos Metapontinos cum litteris principum eius civitatis ad Fabium Tarentum mittit, fidem ab consule accepturos inpunita iis priora fore, si Metapontum cum praesidio Punico prodidissent.
そこから彼は、その都市の有力者たちの書簡を持たせた二人のメタポントゥム人を、タレントゥムにいるファビウスのもとへと派遣した。 もし彼らがカルタゴの守備隊とともにメタポントゥムを引き渡すならば、彼らの過去の行為は不問に付されるという約束を執政官から受け取るためであった。
§27.16.13Fabius quae adferrent vera esse ratus diem, qua accessurus esset Metapontum, constituit litterasque ad principes dedit, quae ad Hannibalem delatae sunt.
ファビウスは、彼らがもたらした提案が真実であると考え、自分がメタポントゥムに到着する日を定め、有力者たちへの書簡を渡したが、それはハンニバルのもとに届けられた。
§27.16.14enimvero laetus successu fraudis, si ne Fabius quidem dolo invictus fuisset, haud procul Metaponto insidias ponit.
実際、ファビウスでさえも策略に対して無敵ではなかったなら、この計略は成功するだろうと喜んで、ハンニバルはメタポントゥムから遠くない場所に伏兵を配置した。
§27.16.15Fabio auspicanti priusquam egrederetur ab Tarento, aves semel atque iterum non addixerunt;
ファビウスがタレントゥムを出発する前に鳥占いを行っていたところ、鳥たちは一度ならず二度までも吉兆を示さなかった。
hostia quoque caesa consulenti deos haruspex cavendum a fraude hostili et ab insidiis praedixit.
また、犠牲獣を屠って神々の意向を伺っていた彼に対し、内臓占い師は、敵の策略と待ち伏せに警戒すべきであると予言した。
§27.16.16Metapontini, postquam ad constitutam non venerat diem, remissi, ut cunctantem hortarentur, ac repente conprehensi metu gravioris quaestionis detegunt insidias.
メタポントゥム人たちは、彼が定めた日に現れなかったため、躊躇している彼を促すために再び派遣されたが、突然捕らえられ、より厳しい尋問への恐れから策略を暴露した。

語釈・文法注

  1. 27.16.4creditum vulgo est in puteum apertum ex equo praecipitasse. — creditum est は非人称受動であり、それに続く対格不定詞句の主語 Philemenum が省略されている。また praecipitasse(=praecipitavisse)は自動詞的に「(自ら)落下した」という意味で用いられている。
  2. 27.16.6ad proditionis famam ... extinguendam — 前置詞 ad に動形容詞(gerundive)extinguendam が一致する名詞 famam を伴って目的(〜をかき消すために)を表している。
  3. 27.16.8quid fieri signis vellet — fieri は facio の受動不規則変化で、奪格(signis)を伴って「〜がどうなるか、どう処理されるか」という慣用的な表現。
  4. 27.16.12fidem ab consule accepturos inpunita iis priora fore — 未来能動分詞 accepturos は目的を表す(「〜を受け取るために」)。それに続く inpunita iis priora fore は、保証の内容を説明する対格不定詞句(間接話法)であり、priora [facta](過去の行い)が主語で、fore が不定詞(未来)、inpunita が述語補語である。
  5. 27.16.14si ne Fabius quidem dolo invictus fuisset — si 節は、主節の laetus(喜びんで)の理由や、期待される仮定を示している。接続法過去完了 fuisset は、かつての(あるいは仮定された)事実に対する主観的な捉え方を表す。
  6. 27.16.15cavendum a fraude hostili — 非人称的に用いられた受動動形容詞(gerundive)cavendum [esse] であり、当義務・必要(「〜を警戒すべきである」)を表す。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §27.16.1-27.16.16. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:27.16.1-27.16.16

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。