Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §26.5.1-26.5.17

ハンニバルのカプア救援攻撃と陣営の攻防

800 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ハンニバルはカプア救済のために軍を進め、ローマ軍の包囲陣に奇襲を仕掛ける。ローマ軍は守備を固めるが、ヒスパニア兵の猛攻によって一時危機に陥り、百人隊長ナウィウスが奮戦してこれを押し戻そうとする。

§26.5.1cum in hoc statu ad Capuam res essent, Hannibalem diversum Tarentinae arcis potiundae Capuaeque retinendae trahebant curae.
カプアにおける事態がこのような状態にあったとき、ハンニバルは、タレントゥムの砦を奪取することとカプアを維持することという、相反する配慮に引き裂かれていた。
§26.5.2vicit tamen respectus Capuae, in quam omnium sociorum hostiumque conversos videbat animos, documento futurae, qualemcumque eventum defectio ab Romanis habuisset.
しかしながら、カプアへの顧慮が打ち勝った。 彼はそこ(カプア)に、すべての同盟国や敵の関心が向けられているのを見ており、ローマからの離反がどのような結果を迎えるにせよ、それが実例となるであろうと考えていたからである。
§26.5.3igitur magna parte impedimentorum relicta in Bruttiis et omni graviore armatu cum delectis peditum equitumque quam poterat aptissimus ad maturandum iter in Campaniam contendit.
それゆえ、輜重の大部分と重装備の兵すべてをブルッティウム地方に残し、歩兵と騎兵の選りすぐりの者たちを率いて、行軍を急ぐのにできる限り身軽な装備を整え、カンパニアへと急いだ。
secuti tamen tam raptim euntem tres et triginta elephanti.
しかし、これほど急速に進む彼に、三十三頭の象が従った。
§26.5.4in valle occulta post Tifata montem imminentem Capuae consedit.
カプアにそびえ立つティファタ山の背後にある隠れた谷に、彼は陣を敷いた。
adveniens cum castellum Galatiam praesidio vi pulso cepisset, in circumsedentis Capuam se vertit,
到着すると、守備隊を武力で追い払ってガラティアの砦を占領し、カプアを包囲している者たちへと矛先を向けた。
§26.5.5praemissisque nuntiis Capuam, quo tempore castra Romana adgressurus esset, ut eodem et illi ad eruptionem parati portis omnibus sese effunderent, ingentem praebuit terrorem.
そして、自分がいつローマの陣営を攻撃するかをカプアに伝えるため、あらかじめ使者を送り、その同じ瞬間に彼らも突撃の準備を整えてすべての門から一斉に繰り出すようにと指示した上で、多大な恐怖を引き起こした。
§26.5.6nam alia parte ipse adortus est, alia Campani omnes, equites peditesque, et cum iis Punicum praesidium, cui Bostar et Hanno praeerant, erupit.
というのも、一方の側からは彼自身が襲いかかり、他方の側からはすべてのカンパニア人(騎兵と歩兵)が、そして彼らとともにボスタルとハンノが指揮するカルタゴ守備隊が打って出たからである。
§26.5.7Romani ut in re trepida, ne ad unam concurrendo partem aliquid indefensi relinquerent, ita inter sese copias partiti sunt:
ローマ軍は、緊迫した状況においてよくするように、一箇所に集中して駆けつけることでどこか無防備な場所を残してしまうことのないよう、次のように部隊を分割した。
§26.5.8Ap. Claudius Campanis, Fulvius Hannibali est oppositus;
アッピウス・クラウディウスがカンパニア人に対峙し、フルウィウスがハンニバルに対峙した。
C. Nero propraetor cum equitibus sex legionum via, quae Suessulam fert, C. Fulvius Flaccus legatus cum sociali equitatu constitit e regione Volturni amnis.
前法務官ガイウス・ネロは六つの軍団の騎兵とともにスエッスラへ通じる道に陣取り、副官ガイウス・フルウィウス・フラックスは同盟軍の騎兵を率いてウォルトゥルヌス川の正面に位置した。
§26.5.9proelium non solito modo clamore ac tumultu est coeptum, sed ad alium virorum, equorum armorumque sonum disposita in muris Campanorum inbellis multitudo tantum cum aeris crepitu, qualis in defectu lunae silenti nocte cieri solet, edidit clamorem, ut averteret etiam pugnantium animos.
戦闘は通常の叫び声や騒音を伴って始まったのではなかった。 男たちや馬、武器の(すさまじい)不協和音に加えて、城壁の上に並んだ戦闘力のないカンパニアの群衆が、静まり返った夜の月食の際によく行われるような、青銅の器を打ち鳴らす音とともにこれほど大きな叫び声を上げたため、戦っている者たちの関心さえもそらせてしまうほどであった。
§26.5.10Campanos facile a vallo Appius arcebat; maior vis ab altera parte Fulvium Hannibal §26.5.11et Poeni urgebant.
アッピウスはカンパニア人たちを塁壁から容易に防ぎ止めていたが、もう一方の側からは、より大きな力がフルウィウスとハンニバル… そしてカルタゴ軍が圧迫していた。
legio ibi sexta loco cessit, qua pulsa cohors Hispanorum cum tribus elephantis usque ad vallum pervasit, ruperatque mediam aciem Romanorum et in ancipiti spe ac periculo erat, utrum in castra perrumperet an intercluderetur a suis.
そこでは第六軍団が持ち場を譲り、これが押し戻されると、三頭の象を伴ったヒスパニア兵の歩兵大隊が塁壁にまで押し寄せ、ローマ軍の中央の戦列を突破した。 彼らは、陣営内に突き進むことができるか、それとも味方から退路を遮断されるかという、不確かな希望と危険の間に立たされた。
§26.5.12quem pavorem legionis periculumque castrorum Fulvius ubi vidit, Q. Navium primoresque alios centurionum hortatur, ut cohortem hostium sub vallo pugnantem invadant: in summo discrimine rem verti;
フルウィウスは、この軍団のパニックと陣営の危機を目にすると、クィントゥス・ナウィウスや他の首席百人隊長たちを激励し、塁壁の下で戦っている敵の歩兵大隊を攻撃するよう求めた。 事態は極めて重大な岐路に立たされている。
§26.5.13aut viam dandam iis esse, et minore conatu, quam condensam aciem rupissent, in castra inrupturos, aut conficiendos sub vallo esse.
彼らに道を開けるならば、彼らは密集した戦列を突破したときよりも少ない労力で陣営内に乱入してくるだろうし、さもなければ塁壁の下で彼らを殲滅しなければならない。
nec magni certaminis rem fore:
そして、それはそれほど大きな困難を伴う戦闘ではないだろう。
§26.5.14paucos esse et ab suis interclusos, et quae, dum paveat Romanus, interrupta acies videatur, eam, si se utrimque in hostem vertat, ancipiti pugna medios circumventuram.
彼らは少数であり、味方から遮断されている。 そして、ローマ兵が恐れている間は突破されたように見える戦列も、もし両側から敵に向き直るならば、挟み撃ちにして中央の彼らを取り囲むことになるだろうからである。
§26.5.15Navius ubi haec imperatoris dicta accepit, secundi hastati signum ademptum signifero in hostis infert, iacturum in medios eos minitans, ni se propere sequantur milites et partem capessant pugnae.
ナウィウスは将軍のこの言葉を聞くと、第二ハスタティ(前衛兵)の軍旗を旗手からひったくり、敵の中へと進み出た。 そして、兵士たちがすぐに自分に続いて戦闘に加わらないならば、それを敵の真っ只中へ投げ捨てると脅した。
§26.5.16ingens corpus erat, et arma honestabant, et sublatum alte signum converterat ad spectaculum cives hostesque.
彼の体躯は強大であり、その武具が彼を引き立たせていた。 また高く掲げられた軍旗は、味方も敵もその光景に注目させた。
§26.5.17ceterum postquam iam ad signa pervenerat Hispanorum, tum undique in eum tragulae coniectae et prope tota in unum acies versa;
しかし、彼がすでにヒスパニア兵の軍旗のところまで到達すると、四方八方から彼に向けて投げ槍が投げつけられ、ほぼ戦列全体が一人の男へと向けられた。
sed neque multitudo hostium neque telorum vis arcere impetum eius viri potuerunt.
しかし、敵の多さも武器の威力も、この男の突進を押しとどめることはできなかった。

語釈・文法注

  1. 26.5.2documento futurae — documentoは目的の与格(記述的与格)。futuraeは主句のCapuae(属格または与格、ここではrespectus Capuaeの属格にかかるか、あるいは未来分詞としてCapuaeに一致する女性単数与格・属格。Capuaeを先行詞として「実例となるであろうカプア」の意)に一致する未来分詞。
  2. 26.5.3quam poterat aptissimus — quam +最上級(aptissimus)に possum の未完了過去 poterat が組み合わさった表現で、「彼ができる限り身軽な(=行軍を急ぐのに適した)状態で」という最大限の強調を表す。
  3. 26.5.11utrum in castra perrumperet an intercluderetur a suis — 名詞句 ancipiti spe ac periculo(不確かな希望と危険)の内容を説明する、接続法半過去(perrumperet, intercluderetur)を用いた重属問節(間接疑問節)。
  4. 26.5.14quae, dum paveat Romanus, interrupta acies videatur, eam... circumventuram — 間接話法における複雑な文構造。関係節 quae... videatur の先行詞が、後続する主節の対格主語 eam(acies を指す)によって先取り・再受容されている。circumventuram (esse) は間接話法の不定詞。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §26.5.1-26.5.17. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:26.5.1-26.5.17

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。