Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §26.45.1-26.45.9

梯子攻撃の失敗と潮の干満を利用した奇襲計画

840 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

カルタゴ軍の頑強な抵抗とはしごの不十分さによりローマ軍の第一次攻撃は失敗するが、スキピオは潮が引く現象を利用して沼地から奇襲をかける計画を立てる。

§26.45.1inter haec repleverat iam Poenus armatis muros, et vis magna ex ingenti copia congesta telorum suppeditabat.
この間に、カルタゴ勢はすでに城壁を武装兵で満たしており、蓄えられた膨大な量からなる大量の飛び道具が十分に供給されていた。
§26.45.2sed neque viri nec tela nec quicquam aliud aeque quam moenia ipsa sese defendebant.
しかし、兵士たちも、飛び道具も、他の何ものも、城壁それ自体ほどには彼らを防がなかった。
rarae enim scalae altitudini aequari poterant, et quo quaeque altiores, eo infirmiores erant.
というのも、はしごが城壁の高さに達することは稀であり、はしごが高ければ高いほど、それだけ脆弱であったからである。
§26.45.3itaque cum summus quisque evadere non posset, subirent tamen alii, onere ipso frangebantur.
それゆえ、最上部にいる者が乗り移ることができないのに、なお他の者たちが登ってきたため、はしごはその重み自体で壊れてしまった。
quidam stantibus scalis, cum altitudo caliginem oculis offudisset, ad terram delati sunt.
ある者たちは、はしごが立ったままであるうちに、高さのために目がくらみ、地上へと転落した。
§26.45.4et cum passim homines scalaeque ruerent, et ipso successu audacia atque alacritas hostium cresceret, signum receptui datum est;
そして、至るところで人間とはしごが崩れ落ち、敵の側ではその成功自体によって大胆さと活気が増していったので、退却の合図が送られた。
§26.45.5quod spem non praesentis modo ab tanto certamine ac labore quietis obsessis, sed etiam in posterum dedit, scalis et corona capi urbem non posse, opera et difficilia esse et tempus datura ad ferendam opem imperatoribus suis.
これは、包囲されている者たちに、これほど激しい戦闘と労苦からの現在の休息という希望だけでなく、将来への希望をも与えた。 すなわち、はしごや包囲によって都市が奪取されることはあり得ず、彼らの攻城用土木工事は困難であり、自分たちの将軍たちが救援をもたらすための時間を与えるだろうという希望である。
§26.45.6Vix prior tumultus conticuerat cum Scipio ab defessis iam vulneratisque recentis integrosque alios accipere scalas iubet et vi maiore adgredi urbem.
以前の騒乱がようやく静まりかけた時、スキピオは、すでに疲弊し傷ついた者たちから、疲れていない無傷の別の者たちにはしごを受け取るよう命じ、より大きな力で都市を攻撃させた。
§26.45.7ipse, ut ei nuntiatum est aestum decedere, quod per piscatores Tarraconenses nunc levibus cumbis, nunc, ubi eae slueren; , uadisperuagatos stagnum conpertum habebat, facilem pedibus ad murum transitum dari, eo secum armatos quingentos duxit.
彼自身は、引き潮が始まっているという知らせを受けると(タラコの漁師たちが、ある時は軽い小舟で、またある時はそれが座礁した場合には浅瀬を徒歩で渡り歩いて沼地を調べた結果、城壁への徒歩での容易な通路が提供されていることを知っていたので)、五百人の武装兵を伴って自らそこへ向かった。
§26.45.8medium ferme diei erat, et ad id, quod sua sponte cedente in mare aestu trahebatur aqua, acer etiam septentrio ortus inclinatum stagnum eodem quo aestus ferebat et adeo nudaverat vada, ut alibi umbilico tenus aqua esset, alibi genua vix superaret.
ほぼ正午であり、潮が海へと引いていくことによって自然に水が引きずられていたことに加え、激しい北風もまた吹き始め、傾いた沼地を潮と同じ方向へと押し流し、浅瀬をひどく露出させたので、ある場所では水はへその高さまであり、別の場所では膝をかろうじて超えるほどであった。
§26.45.9hoc cura ac ratione compertum in prodigium ac deos vertens Scipio, qui ad transitum Romanis mare verterent et stagna auferrent viasque ante numquam initas humano vestigio aperirent, Neptunum iubebat ducem itineris sequi ac medio stagno evadere ad moenia.
注意深い調査と理性によって確認されたこの事実を、スキピオは奇跡と神々の働きに帰し、神々がローマ人の通行のために海を退け、沼地を取り去り、これまで人間の足跡が入ったことのない道を開いてくれているのだとして、道案内であるネプトゥーヌスに従い、沼地の中を進んで城壁へと到達するよう命じた。

語釈・文法注

  1. 26.45.5quod spem non praesentis modo ab tanto certamine ac labore quietis obsessis, sed etiam in posterum dedit — 先行する主節(退却の合図が与えられたこと)全体を先行詞とする関係代名詞 `quod` で始まる。`spem` の中身(同格)は、続く `capi... posse`、`difficilia esse` などの対格不定詞句によって説明されている。
  2. 26.45.6Vix prior tumultus conticuerat cum Scipio ... iubet — 「ほとんど〜しないうちに〜した」を表す「逆転の cum」(cum inversum)の構文。主節(`Vix... conticuerat`)に過去完了が、`cum` 節に歴史的現在(`iubet`)が用いられ、予期しない急激な展開を示している。
  3. 26.45.7conpertum habebat, facilem pedibus ad murum transitum dari — `conpertum habebat` は `compererat`(完了)と同義の、完了分詞を用いた迂言的表現。この動詞句の目的語として、対格不定詞節 `facilem... transitum dari` が続いている。
  4. 26.45.8ad id, quod — 「〜であるということに加えて」を意味する慣用表現。`ad id` が後続の `quod` 節(事実を表す名詞節)を先取りしている。
  5. 26.45.9qui ad transitum Romanis mare verterent et stagna auferrent viasque ante numquam initas humano vestigio aperirent — 接続法(`verterent`, `auferrent`, `aperirent`)を伴う関係節。先行詞(神々)の目的、理由、またはその性質を説明する(「ローマ人の通行のために海を退け…てくれる神々」)。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §26.45.1-26.45.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:26.45.1-26.45.9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。