Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §26.44.1-26.44.11

マゴの出撃撃退とスキピオの城壁総攻撃

839 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

カルタゴ側の守備隊長マゴは軍勢と市民を城内に配置し出撃させるが、スキピオ率いるローマ軍は増援を得てこれを撃退し、城壁の守備が薄くなったのを見て総攻撃を開始する。

§26.44.1* armaverat.
[マゴは彼らを]武装させていた。
cum terra marique instrui oppugnationem videret, et ipse copias ita disponit: oppidanorum duo milia ab ea parte,
陸と海から包囲の準備がなされているのを見ると、彼自身もまた軍勢を以下のように配置した。
§26.44.2qua castra Romana erant, opponit, quingentis militibus arcem insidit, quingentos tumulo urbis in orientem verso inponit;
ローマの陣営がある側の方向に、町の住民二千人を配置し、五百人の兵士を砦に配し、五百人を東に向いた都市の丘の上に配置した。
multitudinem aliam, quo clamor, quo subita vocasset res, intentam ad omnia occurrere iubet.
その他の群衆には、叫び声や突発的な事態が呼びかけるところへ、あらゆる事態に対処するために注意を怠らず駆けつけるよう命じた。
§26.44.3patefacta deinde porta eos, quos in via ferente ad castra hostium instruxerat, emittit.
次いで、門を開き、敵の陣営へと通じる道に整列させていた者たちを送り出した。
Romani duce ipso praecipiente parumper cessere, ut propiores subsidiis in certamine ipso summittendis essent.
ローマ軍は、指揮官自身の指示により、戦闘そのものの中で増援を送り出すのにより近くなるよう、しばらくの間後退した。
§26.44.4et primo haud impares stetere acies;
そして最初は、戦列はほぼ互角に保たれていた。
subsidia deinde identidem summissa e castris non averterunt solum in fugam hostis, sed adeo effusis institerunt, ut nisi receptui cecinisset, permixti fugientibus inrupturi fuisse in urbem viderentur.
しかし、次いで陣営から幾度も送り出された増援が、敵を敗走させただけでなく、敗走する敵を激しく追撃したので、もし退却の合図が鳴らされていなければ、逃げる者たちと入り乱れて都市になだれ込んでいたであろうと思われたほどであった。
§26.44.5trepidatio vero non in proelio maior quam tota urbe fuit.
事実、恐慌は戦闘においてよりも都市全体においての方が大きかった。
multae stationes pavore atque fuga desertae sunt, relictique muri, cum, qua cuique erat proximum, desiluissent.
多くの守備位置が恐怖と逃亡によって放棄され、各自にとって最も近い場所から飛び降りたため、城壁は放置された。
§26.44.6quod ubi egressus Scipio in tumulum, quem Mercuri vocant, animadvertit, multis partibus nudata defensoribus moenia esse, omnis e castris excitos ire ad oppugnandam urbem et ferre scalas iubet.
メルクリウスの丘と呼ばれる丘に登ったスキピオが、城壁の多くの部分で防御の兵が失われていることに気づくと、陣営から呼び集められたすべての人々に、都市を攻撃するために進み、はしごを運ぶよう命じた。
§26.44.7ipse trium prae se iuvenum validorum scutis oppositis — ingens enim iam vis omnis generis telorum e muris volabat — ad urbem succedit, hortatur, imperat quae in rem sunt,
彼自身は、三人の屈強な若者の盾を自らの前に並べさせ(というのは、すでに城壁からはあらゆる種類の飛び道具がものすごい勢いで飛んできていたからである)、都市へと接近し、彼らを鼓舞し、実情に適した命令を下した。
§26.44.8quodque plurimum ad accendendos militum animos intererat, testis spectatorque virtutis atque ignaviae cuiusque adest.
そして、兵士たちの心を燃え立たせるために最も重要であったことだが、一人一人の勇気と臆病さの目撃者かつ監視者として、自らその場に立ち会った。
§26.44.9itaque in vulnera ac tela ruunt, neque illos muri neque superstantes armati arcere queunt, quin certatim ascendant.
それゆえ、彼らは傷や飛び道具の中へと突進し、城壁も、その上に立つ武装兵も、彼らが競ってはしごを登るのを防ぐことができなかった。
§26.44.10et ab navibus eodem tempore ea, quae mari adluitur, pars urbis oppugnari coepta est.
また、船からも同時に、海に洗われている都市の部分が攻撃され始めた。
ceterum tumultus inde maior quam vis adhibere poterat.
しかし、そこでの騒乱は、実際に加えられ得た実力よりも大きかった。
§26.44.11dum adplicant, dum raptim exponunt scalas militesque, dum, qua cuique proximum est, in terram evadere properant, ipsa festinatione et certamine alii alios inpediunt.
彼らが接岸し、はしごや兵士たちを急いで降ろし、各自にとって最も近い場所から陸へと上がろうと急ぐうちに、その焦りと先を争うこと自体によって、お互いを邪魔し合った。

語釈・文法注

  1. 26.44.3subsidiis ... summittendis — 与格。形容詞 `propiores` にかかり、「戦闘中に送り出されるべき増援により近くなるように」という意味を表す。
  2. 26.44.4nisi receptui cecinisset — 接続法過去完了。非人称表現で `receptui` は与格(目的・方向)。「もし退却(の合図)が(ラッパ等で)鳴らされなかったならば」という仮定を表す。
  3. 26.44.4inrupturi fuisse ... viderentur — `videor`(〜と思われる)に主格補語として対格不定詞 `inrupturi fuisse`(未来分詞+`fuisse`で、反事実条件文の帰結節を不定詞にしたもの)が続いている。全体として「彼らは(〜に)なだれ込んでいたであろうと思われた」という意味になる。
  4. 26.44.8quodque plurimum ... intererat — 関係代名詞 `quod` の先行詞は、後続する主節全体の事実(`testis spectatorque ... adest`「証人かつ監視者として立ち会うこと」)であり、全体として「そして、それが〜にとって極めて重要であったことだが」と挿入的に説明している。
  5. 26.44.10tumultus inde maior quam vis adhibere poterat — `vis`(武力・実力)が `adhibere poterat`(発揮し得たもの、もしくは `adhiberi`「発揮される」の意味での能動表現)の主語。船からの攻撃は実際の実力行使よりも、それが引き起こした心理的・物理的な混乱(`tumultus`)の方が大きかったことを示す。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §26.44.1-26.44.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:26.44.1-26.44.11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。