Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §26.39.1-26.39.23

タレントゥムをめぐる海戦と守備隊の陸上での反撃

834 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

タレントゥムへの食糧補給を巡る海戦で、タレントゥム軍はローマの旗艦を拿捕して勝利したが、陸上ではローマ守備隊が食糧調達に出ていたタレントゥム市民を急襲して大勝し、戦況は均衡した。

§26.39.1per idem tempus cum in arce Tarentina vix inopia tolerabilis esset, spem omnem praesidium, quod ibi erat, Romanum praefectusque praesidii atque arcis M. Livius in commeatibus ab Sicilia missis habebant,
同時期に、タレントゥムの城砦では飢餓がほとんど耐え難いものとなっていたが、そこにいたローマ人の守備隊と、守備隊および城砦の長官マルクス・リウィウスは、シキリアから送られる食糧にすべての希望を託していた。
§26.39.2qui ut tuto praeterveherentur oram Italiae, classis viginti ferme navium Regii stabat.
これら(の食糧)がイタリアの沿岸を安全に通過できるよう、約20隻の艦隊がレギウムに停泊していた。
§26.39.3praeerat classi commeatibusque D. Quinctius, obscuro genere ortus, ceterum multis fortibus factis militari gloria inlustris.
艦隊と食糧輸送の指揮を執っていたのはデキムス・クィンクティウスであり、彼は卑賎な生まれであったが、多くの勇敢な行為によって軍功を立て有名であった。
§26.39.4primo quinque naves quarum maximae duae triremes, a Marcello ei traditae erant, habuit: postea rem impigre saepe gerenti tres additae quinqueremes;
最初、彼はマルケルスから引き渡された5隻の船(そのうち最大のものは2隻の三段櫂船であった)を有していた。 その後、精力的にしばしば任務を遂行した彼に、3隻の五段櫂船が追加された。
§26.39.5postremo ipse a sociis Reginisque et a Velia et a Paesto debitas ex foedere exigendo classem viginti navium, sicut ante dictum est, efficit.
最後に、彼自身が同盟者たち、すなわちレギウム市民、ウェリア、パエストゥムから、同盟条約に基づいて義務づけられている船を要求することによって、前に述べられたように、20隻の艦隊を編成した。
§26.39.6huic ab Regio profectae classi Democrates cum pari navium Tarenti. narum numero quindecim milia ferme ab urbe ad Sapriportem obvius fuit.
レギウムから出発したこの艦隊に対し、デモクラテスが同数のタレントゥム船を率いて、市から約15マイルのサプリポルテスで立ち塞がった。
§26.39.7velis tum forte inprovidus futuri certaminis Romanus veniebat;
その時、ローマ勢は偶然にも将来の戦闘を予期せず帆を掲げて進んでいた。
sed circa Crotonem Sybarimque suppleverat remigio navis, instructamque et armatam egregie pro magnitudine navium classes habebat.
しかし、クロトンとシュバリスの周辺で船の漕ぎ手を補填しており、船の規模に比して非常によく整備され武装された艦隊を有していた。
§26.39.8et tum forte sub idem tempus et venti vis omnis cecidit et hostes in conspectu fuere, ut ad componenda armamenta expediendumque remigem ac militer ad imminens certamen satis temporis esset.
そしてちょうど同じ頃、風も完全に止み、敵が視界に現れたため、艤装を整え、漕ぎ手と兵士を差し迫った戦闘に備えさせるための十分な時間があった。
§26.39.9raro alias tantis animis iustae concurrerunt classes, quippe cum in maioris discrimen rei, quam ipsae erant, pugnarent:
これほどまでに強い闘志を持って正規の艦隊が激突したことは他には滅多になかった。 というのも、彼らは艦隊自体の価値よりもはるかに重大な事柄の命運をかけて戦っていたからである。
§26.39.10Tarentini, ut recuperata urbe ab Romanis post centesimum prope annum arcem etiam liberarent, spe commeatus quoque hostibus, si navali proelio possessionem maris ademissent, interclusuros;
タレントゥム人たちは、ローマ人から都市を奪還したのだから、ほぼ百年ぶりに城砦をも解放しようとしており、もし海戦で制海権を奪うならば、敵への食糧(補給)をも遮断できるという希望を持っていた。
§26.39.11Romani, ut retenta possessione arcis ostenderent non vi ac virtute, sed proditione ac furto Tarentum amissum.
ローマ人たちは、城砦の占領を維持することによって、タレントゥムが(敵の)武力や勇気によってではなく、裏切りと欺瞞によって失われたのだということを示そうとしていた。
§26.39.12itaque ex utraque parte signo dato cum rostris concurrissent neque retro navem inhiberent nec dirimi ab se hostem paterentur, quam quis indeptus navem erat ferrea iniecta manu, ita conserebant ex propinquo pugnam, ut non missilibus tantum, sed gladiis etiam prope conlato pede gereretur res.
それゆえ、双方から合図が出されて船首の衝角をもって激突すると、彼らは船を後退させることも、敵が自分たちから離れていくのを許すこともしなかった。 誰もが組み付いた船に鉄の鉤を投げ入れて固定し、至近距離から接近戦を繰り広げたので、飛び道具だけでなく剣によって、足を踏み合わせるようにして戦闘が行われた。
§26.39.13prorae inter se iunctae haerebant, puppes alieno remigio circumagebantur.
船首同士は結合して離れず、船尾は他方の船の漕ぎ手によって振り回された。
ita in arto stipatae erant naves, ut vix ullum telum in mari vanum intercideret;
船同士は狭い場所に非常に密集していたため、海にむなしく落ちる武器はほとんどなかった。
frontibus velut pedestris acies urgebant, perviaeque naves pugnantibus erant.
彼らは正面から、まるで歩兵の戦列のように押し合い、戦闘員にとって船は(互いに行き来して)通り抜けられる状態になっていた。
§26.39.14insignis tamen inter ceteras pugna fuit duarum, quae primae agminum concurrerant inter se.
しかし、他のどの戦闘よりも際立っていたのは、隊列の先頭で互いに衝突した2隻の戦闘であった。
§26.39.15in Romana nave ipse Quinctius erat, in Tarentina Nico, cui Perconi fuit cognomen, non publico modo sed privato etiam odio invisus atque infestus Romanis, quod eius factionis erat, quae Tarentum Hannibali prodiderat.
ローマの船にはクィンクティウス自身が乗っており、タレントゥムの船にはペルコというあだ名を持つニコが乗っていた。 彼は公的な理由だけでなく個人的な憎しみからも、ローマ人に対して敵意を抱き忌み嫌っていた。 なぜなら彼は、タレントゥムをハンニバルに引き渡した派閥に属していたからである。
§26.39.16hic Quinctium simul pugnantem hortantemque suos incautum hasta transfigit, atque ille praeceps cum armis procidit ante proram.
ニコは、戦うと同時に自軍を鼓舞していたクィンクティウスが油断したところを槍で突き刺し、彼は武具を帯びたまま、真っ逆さまに船首の前に倒れ落ちた。
§26.39.17victor Tarentinus in turbatam duce amisso navem inpigre transgressus cum summovisset hostis, et prora iam Tarentinorum esset, puppim male conglobati tuerentur Romani, repente et alia a puppe triremis hostium apparuit.
勝利したタレントゥム人(ニコ)は、指揮官を失って混乱した船に素早く乗り移り、敵を押し退けた。 船首はすでにタレントゥム人のものとなり、ローマ人たちは無秩序に固まって辛うじて船尾を防衛していたが、そこに突然、船尾の方からもう1隻の敵の三段櫂船が現れた。
§26.39.18ita in medio circumventa Romana navis capitur.
こうして、挟み撃ちにされたローマの船は拿捕された。
hinc ceteris terror iniectus, ubi praetoriam navem captam videre;
旗艦が捕らえられたのを見て、他の船にも恐怖が広まった。
fugientesque passim aliae in alto mersae, aliae in terram remis abreptae mox praedae fuere Thurinis Metapontinisque.
四方に逃げ惑う船のうち、あるものは沖合で沈められ、あるものは櫂を動かして岸へと逃れたが、間もなくトゥリイ人やメタポントゥム人の戦利品となった。
§26.39.19ex onerariis, quae cum commeatu sequebantur, perpaucae in potestatem hostium venere, aliae ad incertos ventos hinc atque illinc obliqua transferentes vela in altum evectae sunt.
食糧を載せて追随していた輸送船のうち、敵の手におちたものは極めてわずかであり、他の船は気まぐれな風に対してあちこちに帆を傾けながら、沖へと逃れ去った。
§26.39.20nequaquam pari fortuna per eos dies Tarenti res gesta.
この数日間、タレントゥムでの戦況は、決して同様の幸運には恵まれなかった。
nam ad quattuor milia hominum frumentatum egressa cum in agris passim vagarentur, Livius, §26.39.21qui arci praesidioque Romano praeerat, intentus in omnis occasiones gerendae rei C. Persium,
というのも、食糧調達のために出撃した約4000人の人々が各地の田野に散らばっていた時、リウィウスは、彼は城砦とローマ守備隊を指揮しており、軍事行動を起こすすべての機会を窺っていたが、ガイウス・ペルシウスという有能な男を、2500人の武装兵とともに城砦から出撃させた。
§26.39.22inpigrum virum, cum duobus milibus et quingentis armatorum ex arce emisit, qui vage effusos per agros palatosque adortus cum diu passim cecidissct, paucos ex multis trepida fuga incidentis semiapertis portarum foribus in urbem compulit, nec multum aflit, quin urbs eodem impetu caperetur.
彼は各地の野に無秩序に散らばりさまよっていた敵に襲いかかり、長い間あちこちで斬り伏せ、多勢の中から恐れおののいて逃げ惑う少数の者たちを、半分開いた城門の扉から市内へと追い詰め、その勢いのまま都市が占領される寸前まで達した。
§26.39.23ita aequatae res ad Tarentum, Romanis victoribus terra, Tarentinis mari.
こうしてタレントゥムでの形勢は均衡し、陸上ではローマ人が勝利し、海上ではタレントゥム人が勝利した。
frumenti spes, quae in oculis fuerat, utrosque frustrata pariter.
目の前に迫っていた食糧への希望は、双方を等しく失望させる結果となった。

語釈・文法注

  1. §26.39.1praesidium, quod ibi erat, Romanum praefectusque praesidii atque arcis M. Livius ... habebant — 単数の集合名詞 `praesidium` と単数名詞 `praefectus` という2つの主語に対して、動詞 `habebant` が複数形になっている。複数の主語を結合した主部に対する通常の数の一致である。
  2. §26.39.6quindecim milia — 「15マイル」を意味するが、距離を表す `passuum`(歩、複属格)が省略されている。古典ラテン語の距離表現において、`milia` の後ろの `passuum` はしばしば省略される。
  3. §26.39.10spe commeatus quoque hostibus, si navali proelio possessionem maris ademissent, interclusuros — `interclusuros` は未来不定詞能動態(`esse` の省略)で、主節の `Tarentini` を意味上の主語とする。`intercludere` の構文はここでは「(対格)を(与格)から遮断する」であり、`commeatus`(対格複数形)を `hostibus`(与格)から遮断することを意味する。
  4. §26.39.20Livius, qui arci praesidioque Romano praeerat, intentus in omnis occasiones gerendae rei C. Persium, inpigrum virum, cum duobus milibus et quingentis armatorum ex arce emisit — 文の骨格は `Livius ... C. Persium ... emisit` (リウィウスは……ガイウス・ペルシウスを……出撃させた)であるが、主語 `Livius` と主動詞 `emisit` の間に、関係節、分詞形容詞句、目的語 `C. Persium` とその同格語が挿入されており、大きな離隔(hyperbaton)が生じている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §26.39.1-26.39.23. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:26.39.1-26.39.23

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。