§26.38.1Hannibalem ante omnia angebat, quod Capua pertinacius oppugnata ab Romanis quam defensa ab se multorum Italiae populorum animos averterat,
ハンニバルをとりわけ苦しめていたのは、カプアが自身によって防衛されたよりもローマ人によって執拗に包囲攻撃されたという事実が、イタリアの多くの諸民族の心を彼から離れさせていたことであった。
§26.38.2quos neque omnis tenere praesidiis, nisi vellet in multas parvasque partis carpere exercitum, quod minime tum expediebat, poterat, nec deductis praesidiis spei liberam vel obnoxiam timori sociorum relinquere fidem.
そしてこれらすべての諸民族を、軍勢を多くの小さな部分に分断したくないのであれば――それは当時まったく得策ではなかったが――守備隊によって引き留めておくことはできず、また守備隊を撤退させて、希望を失い、あるいは恐れに屈した同盟者たちの忠誠をそのまま放置することもできなかった。
§26.38.3praeceps in avaritiam et crudelitatem animus ad spolianda, quae tueri nequibat, ut vastata hosti relinquerentur, inclinavit.
貪欲と残酷さへと傾きがちな彼の心は、守ることのできない諸都市を略奪し、荒廃した状態で敵に残されるようにすることへと彼を傾かせた。
§26.38.4id foedum consilium cum incepto, tum etiam exitu fuit.
その恐るべき方針は、着手においてだけでなく、結果においても忌まわしいものであった。
neque enim indigna patientium modo abalienabantur animi, sed ceterorum etiam: quippe ad pluris exemplum quam malum pertinebat.
というのも、不当な扱いに耐えている人々だけでなく、その他の人々の心も離れていったからである。 なぜなら、実害よりもその前例の持つ意味が、より多くの人々に及んだからである。
§26.38.5nec consul Romanus temptandis urbibus, sicunde spes aliqua se ostendisset, deerat.
ローマの執政官も、もしどこからか何らかの希望が現れたならば、諸都市を調略することに努めていた。
§26.38.6Salapiae principes erant Dasius et Blattius;
サラピアではダシウスとブラッティウスが有力者であった。
Dasius Hannibali amicus, Blattius, quantum ex tuto poterat, rem Romanam fovebat et per occultos nuntios spem proditionis fecerat Marcello.
ダシウスはハンニバルの友人であり、ブラッティウスは、安全な範囲でできる限りローマの利益を擁護し、秘密の使者を通じてマルケルスに引き渡しの希望を与えていた。
sed sine adiutore Dasio res transigi non poterat.
しかし、共同者としてのダシウスなしには、この件を片付けることはできなかった。
§26.38.7multum ac diu cunctatus, et tum quoque magis inopia consilii potioris quam spe effectus, Dasium appellabat.
(ブラッティウスは)大いに、そして長く躊躇したが、そしてその時も、より良い名案がないことのために、成功の見込みがあったからというよりは、ダシウスに本件を持ちかけた。
at ille, cum ab re aversus, tum aemulo potentatus inimicus, rem Hannibali aperit.
しかし彼は、その企てに反対であっただけでなく、権勢を争うライバルに対しても敵対的であったため、この件をハンニバルに暴露した。
§26.38.8arcessito utroque Hannibal cum pro tribunali quaedam ageret mox de Blattio cogniturus, starentque summoto populo accusator et reus, Blattius de proditione Dasium appellabat.
両者が召喚され、ハンニバルが裁判席で何らかの執務を行っており、まもなくブラッティウスについて審理しようとしていた時に、また群衆が遠ざけられた上で告発者と被告が立っていた時に、ブラッティウスはダシウスに裏切りの話を持ちかけた。
§26.38.9enimvero ille velut in manifesta re exclamat sub oculis Hannibalis secum de proditione agi.
実に彼は、明白な事実であるかのように叫んだ、ハンニバルの目の前で、自分に対して裏切りの話が持ちかけられている、と。
Hannibali atque eis, qui aderant, quo audacior res erat, minus similis veri visa est:
しかし、ハンニバルとそこに居合わせた人々にとっては、その行為が大胆であればあるほど、より真実味がないように思われた。
§26.38.10aemulationem profecto atque odium esse, et id crimen adferri, quod, quia testem habere non possit, liberius fingenti sit.
それはまさに対抗意識と憎悪によるものであり、証人を得ることができないために、でっち上げる者がより自由に作り出せるような罪が告発されているのだ(と彼らは判断した)。
§26.38.11ita inde dimissi sunt nec Blattius ante abstitit tam audaci incepto, quam idem obtundendo docendoque, quam ea res ipsis patriaeque salutaris esset, pervicit, ut praesidium Punicum — quingenti autem Numidae erant — Salapiaque traderetur Marcello.
こうして彼らはそこから去らされた。 そしてブラッティウスは、自ら繰り返し説き、教え示すことによって、そのことが彼ら自身と祖国にとっていかに有益であるかを説き伏せ、カルタゴの守備隊――それは五百人のヌミディア兵であったが――とサラピアがマルケルスに引き渡されるに至るまでは、その大胆な企てをあきらめなかった。
§26.38.12nec sine caede multa tradi potuit.
しかし、多くの流血なしには引き渡すことはできなかった。
longe fortissimi equitum toto Punico exercitu erant.
彼らはカルタゴ軍全体の中でも群を抜いて最も勇敢な騎兵たちであった。
itaque quamquam inprovisa res fuit, nec usus equorum in urbe erat, §26.38.13tamen armis inter tumultum captis et eruptionem temptaverunt et, cum evadere nequirent, pugnantes ad ultumum occubuerunt, nec plus quinquaginta ex ius in potestatem hostium vivi venerunt.
それゆえ、この事態は不意のことであり、都市の中では馬を使うこともできなかったが、それでも混乱の中で武器を手に取り、突撃を試み、そして逃れることができないとわかると、最後まで戦って倒れた。 彼らのうち、生きて敵の手に落ちた者は五十人を超えなかった。
§26.38.14plusque aliquanto damni haec ala equitum amissa Hannibali quam Salapia fuit;
そして、この騎兵連隊を失ったことは、サラピアを失ったことよりも、ハンニバルにとってかなり大きな打撃であった。
nec deinde umquam Poenus, quo longe plurimum valuerat, equitatu superior fuit.
これ以降、カルタゴ人が、かつてそれによって群を抜いて最も優勢であったところの騎兵において、優位に立つことは二度となかった。