Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §26.37.1-26.37.9

各戦線における一進一退と戦局の拮抗

832 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

カプアの陥落やシキリアでの勝利、ヒスパニアでの一進一退や海外情勢の推移により、ローマとカルタゴの双方が希望と恐れを抱き、戦争が始まったばかりであるかのような拮抗した状況にあったことが説明される。

§26.37.1neque aliud tempus belli fuit, quo Carthaginienses Romanique pariter variis casibus immixtis magis in ancipiti spe ac metu fuerint.
また、これほどまでにカルタゴ人とローマ人がともに、様々な運命の変転が入り混じる中で、希望と恐れの相半ばする不安定な状態に置かれた戦争の時期は、他にはなかった。
§26.37.2nam Romanis et in provinciis, hinc in Hispania adversae res, hinc prosperae in Sicilia luctum et laetitiam miscuerant;
というのも、ローマ人にとっては属州においても、一方ではヒスパニアにおける逆境が、他方ではシキリアにおける好調な推移が、悲しみと喜びを交錯させていたからである。
§26.37.3et in Italia cum Tarentum amissum damno et dolori, tum arx cum praesidio retenta praeter spem gaudio fuit;
またイタリア国内においては、タレントゥムの喪失が損失と苦痛をもたらした一方で、守備隊とともに維持された城塞は、予想外の喜びをもたらした。
§26.37.4et terrorem subitum pavoremque urbis Romae obsessae et oppugnatae Capua post dies paucos capta in laetitiam vertit.
そして、包囲され攻撃に晒されたローマ市の突然の恐怖と怯えを、その数日後にカプアが陥落したことが喜びへと変えた。
§26.37.5transmarinae quoque res quadam vice pensatae: Philippus hostis tempore haud satis opportuno factus, Aetoli novi adsciti socii Attalusque, Asiae rex, iam velut despondente fortuna Romanis imperium orientis.
海外の情勢もまた、ある種の相殺によって釣り合いが保たれていた。 フィリッポスがあまり好ましくない時期に敵となった一方で、新たな同盟国としてアエトリア人たちが、そしてアジアの王アッタロスが加わり、運命は早くもローマ人に対して東方の支配権を約束しているかのようであった。
§26.37.6Carthaginienses quoque Capuae amissae Tarentum captum aequabant, et ut ad moenia urbis Romanae nullo prohibente se pervenisse in gloria ponebant, ita pigebat inriti incepti pudebatque adeo se spretos,
カルタゴ人たちもまた、カプアの喪失に対してタレントゥムの奪取を同等のものとみなしていた。 そして、誰も阻む者のないまま自分たちがローマ市の城壁にまで達したことを誇りとする一方で、その試みが失敗に終わったことを悔やみ、また自分たちがこれほどまでに侮られたことを大いに恥じていた。
§26.37.7ut sedentibus ipsis ad Romana moenia alia porta exercitus Romanus in Hispaniam duceretur.
すなわち、彼ら自身がローマの城壁の前に陣取っているまさにその時に、別の門からローマ軍がヒスパニアに向けて出陣していったほどであった。
§26.37.8ipsae quoque Hispaniae, quo propius spem venerant tantis duobus ducibus exercitibusque caesis debellatum ibi ac pulsos inde Romanos esse, eo plus ab L. Marcio, tumultuario duce, ad vanum et inritum victoriam redactam esse indignationis praebebant.
ヒスパニア自身もまた、あの二人の偉大な将軍と軍勢が倒されたことで、そこでの戦争は終わり、ローマ人は駆逐されたという希望に近づいていた分だけ、にわか仕立ての将軍ルキウス・マルキウスによって、その勝利が骨抜きにされ、無に帰してしまったことに対して、より強い憤りを抱いていた。
§26.37.9ita aequante fortuna suspensa omnia utrisque erant integra spe, integro metu, velut illo tempore primum bellum inciperent.
このように運命が拮抗していたため、双方にとってすべてが不確実なままであり、希望も恐れも薄れることなく、まるでその時初めて戦争を開始するかのような状態であった。

語釈・文法注

  1. 26.37.3Tarentum amissum — 完了分詞が名詞を修飾して「名詞が〜されたこと」という行為や事実そのものを表す構文(いわゆる ab urbe condita 構文)。「失われたタレントゥム」ではなく「タレントゥムの喪失」と訳す。同じ構造は、続く retenta(城塞の維持)や、§26.37.4 の Capua... capta(カプアの陥落)、§26.37.6 の Capuae amissae(カプアの喪失)、Tarentum captum(タレントゥムの奪取)にも見られる。
  2. 26.37.3damno et dolori... gaudio fuit — 二重与格(double dative)の変形。目的の与格(damno, dolori, gaudio)が動詞 fuit とともに用いられており、影響を受ける対象(利害の与格、すなわちローマ人たち Romanis)は文脈上明らかであるため省略されている。
  3. 26.37.6pigebat inriti incepti pudebatque adeo se spretos — 感情を表す非人称動詞 piget(悔やむ)および pudet(恥じる)の構文。感情の主体(カルタゴ人たち)は対格として省略されている。pigebat の原因は属格(inriti incepti、「無駄な試み」)で示され、pudebat の原因は対格不定詞句(se spretos [esse]、「自分たちが侮られたこと」)で示されている。
  4. 26.37.8quo propius spem venerant ... eo plus — 相関関係を示す quo + 比較級 ... eo + 比較級(〜すればするほど、それだけいっそう〜)の構文。ここでは propius(形容詞 prope の比較級の中性対格・副詞形)と plus(multus の比較級)が対応している。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §26.37.1-26.37.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:26.37.1-26.37.9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。