Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §26.36.1-26.36.12

ラエウィヌスの提案と全階層による自発的な財産拠出

831 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

執政官ラエウィヌスは、国家の危機に際して指導者層がまず身を削って手本を示すべきだと提案し、元老院議員、騎士、平民がこれに次々と応じて自発的に財産を拠出したため、強制なしに軍費と漕ぎ手が確保される。

§26.36.1cum in hac difficultate rerum consilium haereret, ac prope torpor quidam occupasset hominum mentes, tum Laevinus consul:
このように事態が困難を極めて方策が行き詰まり、一種の麻痺状態が人々の心を捉えかけていた時、執政官ラエウィヌスが発言した。
§26.36.2magistratus senatui et senatum populo, sicut honore praestent, ita ad omnia, quae dura atque aspera essent, subeunda duces debere esse.
政務官は元老院に対して、そして元老院は民衆に対して、名誉において勝っているのと同様に、困難で過酷なあらゆる事柄を引き受けるにあたっても、先頭に立つ者であるべきだ、と。
§26.36.3“si, quod iniungere inferiori velis, id prius in te ac tuos ipse iuris statueris, facilius omnis oboedientis habeas.
「もし、目下の者に課したいと望む規則を、まず自分自身と自らの身内に対して自ら定めるならば、すべての人をより容易に従順にさせることができるでしょう。
nec impensa gravis est, cum ex ea plus quam pro virili parte sibi quemque capere principum vident.
また、元老たちの一人一人が、その負担において各自の応分の義務以上のものを引き受けているのを人々が見る時、その費用は重いとは感じられないのです。
§26.36.4itaque si classes habere atque ornare volumus populum Romanum, privatos sine recusatione remiges dare, nobismet ipsis primum imperemus.
したがって、もし我々が艦隊を保有してローマの民衆を武装させ、私人が異議なく漕ぎ手を提供することを望むなら、まず我々自身に命令を下そうではありませんか。
§26.36.5aurum, argentum, aes signatum omne senatores crastino die in publicum conferamus, ita ut anulos sibi quisque et coniugi et liberis, et filio bullam, et, quibus uxor filiaeve sunt, singulas uncias pondo auri relinquant;
金、銀、そしてすべての鋳造された銅を、我々元老院議員は明日、公庫に拠出しましょう。 ただし、各自が自分自身と妻と子供たちのために指輪を、息子にはブッラを、そして妻や娘のいる者には、それぞれ1ウンスの重さの金を残すことにして。
argenti, §26.36.6qui curuli sella sederunt, equi ornamenta et libras pondo, ut salinum patellamque deorum causa habere possint, ceteri senatores libram argenti tantum:
銀については、クルリスの椅子に座ったことのある者たちは、馬の装具と数ポンドの重さの銀を、神々への礼拝のために塩入れと平皿を保持できるように残し、その他の元老院議員はただ1ポンドの銀だけを残すことにして。
§26.36.7aeris signati quina milia in singulos patres familiae relinquamus:
鋳造された銅については、家長一人あたり5000アスを残しましょう。
§26.36.8ceterum omne aurum, argentum, aes signatum ad triumviros mensarios extemplo deferamus nullo ante senatus consulto facto, ut voluntaria conlatio et certamen adiuvandae rei publicae excitet ad aemulandum animos primum equestris ordinis, dein reliquae plebis.
それ以外のすべての金、銀、鋳造された銅は、事前にいかなる元老院決議も経ることなく、直ちに金融三者委員のもとに届けようではありませんか。 国家を救うための自発的な拠出と競い合いが、まず騎士階級、次いで残りの平民の心を刺激し、これに倣わせるように。
§26.36.9hanc unam viam multa inter nos conlocuti consules invenimus.
執政官である我々が、お互いに多くを議論した末に見出した唯一の道がこれです。
ingredimini dis bene iuvantibus.
神々の恵み深い助けとともに、この道を進んでください。
res publica incolumis et privatas res facile salvas praestat;
国家が安泰であれば、個人の財産も容易に安全に保たれます。
§26.36.10publica prodendo tua nequiquam serves.
公共のものを犠牲にすることで、自分のものを守ろうとしても無駄に終わるのです。
” in haec tanto animo consensum est, ut gratiae ultro consulibus agerentur.
」これらの言葉に対して、非常に大きな熱意をもって合意がなされたため、執政官たちに対して自発的に感謝の念が捧げられたほどであった。
§26.36.11senatu inde misso pro se quisque aurum et argentum et aes in publicum conferunt tanto certamine iniecto, ut prima aut inter primos nomina sua vellent in publicis tabulis esse, ut nec triumviri accipiundo nec scribae referundo sufficerent.
その後、元老院が散会されると、各自が先を争って金、銀、銅を公庫に拠出し、非常に激しい競争が巻き起こった。 彼らは自らの名が公の登録簿の最初、あるいは最前列にあることを望んだため、金品を受け取る金融三者委員も、それを記録する書記たちも、対応が追いつかないほどであった。
§26.36.12hunc consensum senatus equester ordo est secutus, equestris ordinis plebs.
元老院のこの一致協力に騎士階級が続き、騎士階級に平民が従った。
ita sine edicto, sine coercitione magistratus nec remige in supplementum nec stipendio res publica eguit;
このようにして、いかなる布告も政務官による強制もなしに、国家は補充の漕ぎ手にもその給与にも事欠くことはなかった。
paratisque omnibus ad bellum consules in provincias profecti sunt.
そして戦争のためのすべての準備が整うと、執政官たちはそれぞれの担当属州へと出発した。

語釈・文法注

  1. 26.36.2magistratus senatui et senatum populo, sicut honore praestent, ita ad omnia, quae dura atque aspera essent, subeunda duces debere esse. — 対格不定詞構造を用いた間接話法の文。主語となる対格名詞 magistratus(複数)と senatum(単数)が、主動詞である不定詞 debere の意味上の主語となっている。senatui と populo はそれぞれに対応する与格(「〜にとっての先頭、指導者」)であり、magistratus [debere esse duces] senatui, et senatum [debere esse duces] populo という平行対称関係をなしている。
  2. 26.36.3id prius in te ac tuos ipse iuris statueris, facilius omnis oboedientis habeas. — iuris は代名詞 id にかかる部分属格で、「それほどの法、同じ規則」を意味する。omnis oboedientis は古風な対格複数形(-is)であり、omnes oboedientes を表す。これは habeas の目的語およびその述語的補語(「すべての人を従順な状態に保つ」)として機能している。
  3. 26.36.11tanto certamine iniecto, ut prima aut inter primos nomina sua vellent in publicis tabulis esse, ut nec triumviri accipiundo nec scribae referundo sufficerent. — 2つの ut 節が連続して結果を表す入れ子構造である。最初の ut 節(vellent)は副詞 tanto に対応する結果節。2つ目の ut 節(sufficerent)は、最初の結果からさらに生じた二次的な結果を表す。accipiundo と referundo は動名詞の与格で、sufficerent(〜に対応する、十分である)に係る。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §26.36.1-26.36.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:26.36.1-26.36.12

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。