Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §26.29.1-26.29.10

シケリア人の嘆願と執政官の属州交換

824 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

執政官たちが属州のくじ引きを行い、シケリアがマルケッルスに当たったことでシケリアの使節たちは絶望する。マルケッルスの申し出により、彼らが自由に不満を述べられるよう属州の交換が行われ、マルケッルスはハニバルとの戦いへ赴くことになった。

§26.29.1his senatus consultis perfectis sortiti provincias consules.
これらの元老院議決が完了すると、執政官たちはくじで属州を割り当てた。
Sicilia et classis Marcello, Italia cum bello adversus Hannibalem Laevino evenit.
シケリアと艦隊はマルケッルスに、イタリアとハニバルに対する戦争はレヴィヌスに当たった。
§26.29.2quae sors, velut iterum captis Syracusis, ita exanimavit Siculos expectatione sortis in consulum conspectu stantis, ut comploratio eorum flebilesque voces et extemplo oculos hominum converterint et postmodo sermones praebuerint.
このくじの結果は、まるで再びシュラクサイが占領されたかのように、執政官たちの目の前でくじの結果を待って立っていたシケリア人たちを落胆させた。 そのため、彼らの嘆きと悲痛な叫び声は、直ちに人々の目を引きつけ、後には人々の噂の種となった。
§26.29.3circumibant enim senatorum domos cum veste sordida adfirmantes se non modo suam quosque patriam sed totam Siciliam relicturos, si eo Marcellus iterum cum imperio redisset.
彼らは汚れた衣服を身にまとって元老院議員たちの家を回り、もしマルケッルスが再び命令権を持って戻ってくるならば、自分たち各自の故郷だけでなく、シケリア全体を去るつもりであると言い張った。
§26.29.4nullo suo merito eum ante inplacabilem in se fuisse: quid iratum, quod Romam de se questum venisse Siculos sciat, facturum? obrui Aetnae ignibus aut mergi freto satius illi insulae esse quam velut dedi noxae inimico.
自分たちには何の落ち度もないのに、以前彼は自分たちに対して容赦がなかったのだから、シケリア人たちが彼についての不満を訴えにローマへ来たと知って怒っている彼が、これから何をしないだろうか。 エトナの火に埋もれるか、海峡に沈められる方が、あの島にとって、いわば罪の償いとして敵に引き渡されるよりはましである(と彼らは主張した)。
§26.29.5hae Siculorum querellae domos primum nobilium circumlatae celebrataeque sermonibus, quos partim misericordia Siculorum partim invidia Marcelli excitabat, in senatum etiam pervenerunt.
シケリア人たちのこれらの不満は、最初に貴族たちの家々に広まり、人々の間で盛んに語られるようになったが、それらの会話は、一部にはシケリア人への同情から、一部にはマルケッルスへの反感から引き起こされたものであり、ついには元老院にまで達した。
§26.29.6postulatum a consulibus est, ut de permutandis provinciis senatum consulerent.
執政官たちに対して、属州の交換について元老院に諮るよう要求がなされた。
Marcellus, si iam auditi ab senatu Siculi essent, aliam forsitan futuram fuisse sententiam suam dicere:
マルケッルスは、もしシケリア人たちの言い分がすでに元老院によって聴取されていたならば、おそらく自身の意見も異なっていたであろうと言った。
§26.29.7nunc, ne quis timore frenari eos dicere possit, quo minus de eo libere querantur, in cuius potestate mox futuri sint, si conlegae nihil intersit, mutare se provinciam paratum esse.
しかし今は、彼らがまもなくその支配下に入る人物について自由に不満を述べるのを、恐怖によって妨げられていると誰にも言わせないために、もし同僚に異存がないのであれば、自分は属州を変更する用意があるとした。
§26.29.8deprecari senatus praeiudicium: nam cum extra sortem conlegae optionem dari provinciae iniquum fuerit, quanto maiorem iniuriam, immo contumeliam esse, sortem suam ad eum transferri?
ただし、元老院による事前の決定を免れるよう懇願した。 なぜなら、くじ引きを経ずに同僚に属州の選択権が与えられることが不当であったとすれば、自分の引き当てたくじが彼に譲渡されることは、どれほど大きな不当、いや、侮辱であるかということになるからである。
§26.29.9ita senatus, cum, quid placeret, magis ostendisset quam decresset, dimittitur.
このようにして元老院は、何が望ましいかを議決するよりはむしろ表明しただけで散会した。
inter ipsos consules permutatio provinciarum,
執政官たちの間での属州の交換は、運命がマルケッルスをハニバルのもとへと急ぎ連れ去る中で、次のように行われた。
§26.29.10rapiente fato Marcellum ad Hannibalem, facta est, ut, ex quo primus post adversa omniasecundae pugnae gloriam ceperat, in eius laudem postremus Romanorum imperatorum, prosperis tum maxime bellicis rebus, caderet.
すなわち、すべての敗北の後で、マルケッルスが最初に勝利の戦いの栄光を勝ち取ったように、当時軍事的には極めて優勢であったにもかかわらず、ローマの将軍たちの中で最後に、彼自身の誉れを高めるようにして戦死するためであった。

語釈・文法注

  1. §26.29.2stantis — stantisは対格複数形の古風な綴り(-is)であり、先行する名詞Siculosを修飾する現在分詞。
  2. §26.29.4dedi noxae — dediはdo(与える、引き渡す)の受動不定詞。noxaeは目的または結果を表す与格(「害・罰・代償のために」)であり、いわば人身御供や身代わりにされることを意味する。
  3. §26.29.6dicere — 歴史的不定詞であり、主節の未完了過去直説法(dicebat)の代わりとして叙述を生き生きとさせるために用いられている。
  4. §26.29.10in eius laudem — eiusは文脈上マルケッルス(Marcellum)を指すとするのが自然で、彼自身の誉れ、すなわち彼の名声を高める形で戦死したことを表す。ただし、敵であるハニバル(Hannibalem)の栄光を高めるためという解釈も可能。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §26.29.1-26.29.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:26.29.1-26.29.10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。