Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §26.21.1-26.21.17

マルケッルスの小凱旋式とシチリアの情勢

816 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

シチリアから帰還したマルケッルスの凱旋式をめぐる議論と小凱旋式の挙行、および彼が去った後のシチリアにおけるカルタゴ軍の上陸とそれに対する法務官コルネリウスの措置。

§26.21.1eiusdem aestatis exitu M. Marcellus ex Sicilia provincia cum ad urbem venisset, a C. Calpurnio praetore senatus ei ad aedem Bellonae datus est.
同じ夏の終わりに、M・マルケッルスが属州シチリアから市に到着したとき、法務官C・カルプルニウスによって、ベッローナ神殿において彼に元老院の参集が与えられた。
§26.21.2ibi cum de rebus ab se gestis disseruisset, questus leniter non suam magis quam militum vicem, quod provincia confecta exercitum deportare non licuisset, postulavit, triumphanti urbem inire liceret.
そこで彼は自分が成し遂げた業績について述べた際、属州が平定されたのに軍隊を持ち帰ることが許されなかったことについて、自分自身のためというよりは兵士たちの不遇を穏やかに嘆きつつ、凱旋式を挙行して市に入ることを許されるよう要求した。
§26.21.3id non impetravit.
彼はそれを獲得できなかった。
cum multis verbis actum esset utrum minus conveniret, cuius nomine absentis ob res prospere ductu eius gestas supplicatio decreta foret et dis immortalibus habitus honos, §26.21.4ei praesenti negare triumphum, an quem tradere exercitum successori iussissent, quod nisi manente in provincia bello non decerneretur, eum quasi debellato triumphare, cum exercitus testis meriti atque immeriti triumphi abesset, medium visum, ut ovans urbem iniret.
不在のままで、彼の指導のもとに事態が好転したことに対して感謝祭が決定され、不死の神々に栄誉が捧げられた人物、その目の前にいる彼に凱旋式を拒むことか、あるいは、軍隊を後継者に引き渡すように命じられた(これは属州において戦争が継続していない限りは決定されないことだが)その人物が、あたかも戦争が終結したかのように凱旋式を挙行すること、しかも凱旋式の功績と不功績の証人たるべき軍隊が不在であるのにそうすること、そのどちらがより不適当であるかということが多くの言葉を費やして議論されたが、結局、小凱旋式を行って市に入るという中間の妥協案が適当であると見なされた。
§26.21.5tribuni plebis ex auctoritate senatus ad populum tulerunt, ut M. Marcello, quo die urbem ovans iniret, imperium esset.
護民官たちは元老院の勧告に基づき、M・マルケッルスが小凱旋式を行って市に入る日に、彼に軍事指揮権が与えられるよう人民に提案した。
§26.21.6pridie quam urbem iniret, in monte Albano triumphavit;
彼は市に入る前日に、アルバヌス山で凱旋式を挙行した。
inde ovans multam prae se praedam in urbem intulit:
そこから彼は小凱旋式を行い、多くの戦利品を前方に掲げて市へと運び入れた。
§26.21.7cum simulacro captarum Syracusarum catapultae ballistaeque et alia omnia instrumenta belli lata et pacis diuturnae regiaeque opulentiae ornamenta, §26.21.8argenti aerisque fabrefacti vis, alia supellex pretiosaque vestis et multa nobilia signa, quibus inter primas Graeciae urbes Syracusae ornatae fuerant.
占領されたシュラクサイの模型とともに、カタパルトやバリスタ、その他あらゆる戦争の用具が運ばれ、また長きにわたる平和と王家の富の装飾品も、細工された銀や青銅の多量の品々、その他の調度品、高価な衣服、そしてギリシアの第一流の都市の中でもシュラクサイを飾っていた多くの優れた彫像が運ばれた。
§26.21.9Punicae quoque victoriae signum octo ducti elephanti.
カルタゴに対する勝利の象徴として、8頭の象も率いられた。
et non minimum fuere spectaculum cum coronis aureis praecedentes Sosis Syracusanus et Moericus Hispanus,
そして、金の冠を戴いて先導するシュラクサイ人のソシスとイスパニア人のモイリクスは、極めて大きな見ものであった。
§26.21.10quorum altero duce nocturno Syracusas introitum erat, alter Nasum quodque ibi praesidii erat prodiderat.
彼らのうち一人が先導して夜間にシュラクサイへの突入が行われ、他方はナソスとそこにあった守備隊を引き渡したのである。
§26.21.11his ambobus civitas data et quingena iugera agri, Sosidi in agro Syracusano, qui aut regius aut hostium populi Romani fuisset, et aedes Syracusis cuius vellet eorum, in quos belli iure animadversum esset;
これら二人には市民権とそれぞれ500ユゲラの土地が与えられた。 ソシスには、王領地であったか、あるいはローマ人民の敵のものであったシュラクサイの領地の中の土地、および、戦争の法に基づいて処刑された者たちのうち彼の望む者のシュラクサイにある邸宅が与えられた。
§26.21.12Moerico Hispanisque, qui cum eo transierant, urbs agerque in Sicilia ex iis, qui a populo Romano defecissent, iussa dari.
モイリクスと彼とともに寝返ったイスパニア人たちには、ローマ人民から離反した者たちの土地の中から、シチリアにおける都市と土地が与えられるよう命じられた。
§26.21.13id M. Cornelio mandatum, ut, is ubi ei videretur, urbem agrumque eis adsignaret.
このことはM・コルネリウスに委ねられ、彼が適当と考える場所に都市と土地を彼らに割り当てることとなった。
in eodem agro Belligeni, per quem inlectus ad transitionem Moericus erat, quadringenta iugera agri decreta.
同じ土地の中に、モイリクスを寝返りへと誘い込んだベッリゲネスに対しても、400ユゲラの土地が決定された。
§26.21.14post profectionem ex Sicilia Marcelli Punica classis octo milia peditum, tria Numidarum equitum exposuit.
マルケッルスがシチリアを出発した後、カルタゴの艦隊は8000人の歩兵と3000人のヌミディア人騎兵を上陸させた。
ad eos Murgentia et Ergetium urbes defecere.
彼らに対してムルゲンティアとエルゲティウムの都市が寝返った。
secutae defectionem earum Hybla et Macella sunt et ignobiliores quaedam aliae.
それらの離反に続いて、ヒュブラとマケッラ、その他いくつかの無名の都市も離反した。
§26.21.15et Numidae praefecto Muttine vagi per totam Siciliam sociorum populi Romani agros urebant.
また、指揮官ムッティネスに率いられたヌミディア人たちは、シチリア全土を彷徨い、ローマ人民の同盟者たちの田野を焼き払っていた。
§26.21.16super haec exercitus Romanus iratus, partim;
これに加えて、ローマ軍は憤慨していた。
quod cum imperatore non devectus ex provincia esset. partim quod in oppidis hibernare vetiti erant, segni fungebantur militia, magisque eis auctor ad seditionem quam animus deerat.
一部には将軍とともに属州から連れ戻されなかったこと、一部には町で冬営することを禁じられたことが原因であり、彼らは怠惰に軍務をこなしており、反乱を起こす意志よりも、それを先導する者が欠けている状態であった。
§26.21.17inter has difficultates M. Cornelius praetor et militum animos nunc consolando nunc castigando sedavit et civitates omnis, quae defecerant. in dicionem redegit atque ex iis Murgentiam Hispanis, quibus urbs agerque debebatur ex senatus consulto, attribuit.
これらの困難の中で、法務官M・コルネリウスは兵士たちの心を、ある時は慰め、ある時は懲らしめることによって静め、また離反していたすべての都市を支配下に再服従させ、それらのうちムルゲンティアを、元老院決議に基づいて都市と土地が与えられるべきであったイスパニア人たちに割り当てた。

語釈・文法注

  1. §26.21.3utrum minus conveniret ... an ... — 間接疑問節 `utrum minus conveniret ... an ...`(…と…のどちらがより不適当であるか)の構造。`utrum` 節(§26.21.3)の主語として `negare` 不定詞句、`an` 節(§26.21.4)の主語として `triumphare` 不定詞句が並列されている。
  2. §26.21.4medium visum — 繋辞 `est` の省略。`medium` は「中間の道、妥協案」を意味する名詞的形容詞中性単数主格で、`medium visum [est]`(中間の妥協案が適当であると見なされた)となる。続く `ut` 節がその具体的な内容を表す。
  3. §26.21.10introitum erat — 自動詞 `intro`(入る)の受動態過去完了三人称単数形による非人称表現。「(人々によって)入られた」、すなわち「突入が行われた」を意味する。`altero duce` は独立奪格で「一人が先導者となって」の意。
  4. §26.21.16magisque eis auctor ad seditionem quam animus deerat — `deerat` は単数形であるが、主語である `auctor`(先導者)と `animus`(意志、勇気)の双方にかかる(近い方の名詞 `animus` に一致している)。「彼らに欠けていたのは、反乱への意志というよりはむしろ先導者であった」の意。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §26.21.1-26.21.17. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:26.21.1-26.21.17

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。