Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §26.2.1-26.2.16

マルキウスの称号問題とフルウィウス弾劾

797 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

元老院はルキウス・マルキウスの報告を賞賛しつつも、彼が公式の権限なしに「副法務官」を自称したことを問題視し、後任派遣の手続きを開始する。一方、民会では護民官ブラエススが、アプリアで軍勢を失い単身逃亡した将軍フルウィウスを激しく糾弾する。

§26.2.1principio eius anni cum de litteris L. Marcii referretur, res gestae magnificae senatui visae;
この年の初め、ルキウス・マルキウスからの書簡について報告がなされた際、元老院には彼の業績は輝かしいものと思われた。
titulus. honoris, quod imperio non populi iussu, non ex auctoritate patrum dato “propraetor senatui” scripserat, magnam partem hominum offendebat:
しかし、民衆の命令によっても元老院議員たちの権威によっても与えられていない指揮権であるにもかかわらず、彼が「元老院に対し副法務官(がこれを送る)」と書いたその栄誉の称号は、多くの人々の感情を害した。
§26.2.2rem mali exempli esse, imperatores legi ab exercitibus et sollemne auspicandorum comitiorum in castra et provincias procul ab legibus magistratibusque ad militarem temeritatem transferri.
すなわち、将軍たちが軍勢によって選ばれること、また鳥占いを伴う民会の厳粛な儀式が、法律や政務官から遠く離れた陣営や属州において軍隊の軽挙へと移し替えられることは、悪しき前例となる事態であるということである。
§26.2.3et cum quidam referendum ad senatum censerent, melius visum differri eam consultationem, donec proficiscerentur equites, qui ab Marcio litteras attulerant.
そして、ある者たちが元老院に諮るべきだと主張したのに対し、マルキウスからの書簡を運んできた騎兵たちが帰還するまでは、その諮問を延期する方がよいと思われた。
§26.2.4rescribi de frumento et vestimentis exercitus placuit eam utramque rem curae fore senatui; adscribi autem “propraetori L. Marcio” non placuit, ne id ipsum, quod consultationi reliquerant, pro praeiudicato ferret.
軍勢の穀物と衣服に関しては、そのどちらの件も元老院が配慮する(「元老院の配慮となるであろう」)と返書を送ることに決定したが、「副法務官ルキウス・マルキウス宛て」と書き加えることは、彼らが諮問のために残しておいた事柄そのものを、既に決着済みのこととしてその返書が意味することのないように、認められなかった。
§26.2.5dimissis equitibus de nulla re prius consules rettulerunt, omniumque in unum sententiae congruebant, agendum cum tribunis plebis esse, primo quoque tempore ad plebem ferrent, quem cum imperio mitti placeret in Hispaniam ad eum exercitum, cui Cn. Scipio imperator praefuisset.
騎兵たちを送り出した後、執政官たちは何よりもまずこの件を諮り、全員の意見は、グナエウス・スキピオ将軍が率いていたあの軍勢のところへ、誰を指揮権とともにヒスパニアに派遣するのがよいか、できる限り早く平民に提案するよう平民護民官たちに働きかけるべきだという一つの点において一致した。
§26.2.6ea res cum tribunis acta promulgataque est.
この件は護民官たちと取り決められ、公示された。
sed aliud certamen occupaverat animos.
しかし、別の争いが人々の心を占めていた。
§26.2.7C. Sempronius Blaesus die dicta Cn. Fulvium ob exercitum in Apulia amissum in contionibus vexabat, multos imperatores temeritate atque inscitia exercitum in locum praecipitem perduxisse dictitans,
ガイウス・センプロニウス・ブラエススは、期日を定めて、アプリアで軍勢を失ったことでグナエウス・フルウィウスを民会において激しく非難し、多くの将軍たちが無謀と無知によって軍勢を破滅的な場所へ追い込んだと繰り返し主張した。
§26.2.8neminem praeter Cn. Fulvium ante conrupisse omnibus vitiis legiones suas, quam proderet.
すなわち、グナエウス・フルウィウスを除いては、引き渡す前に自分の軍団をあらゆる悪徳で堕落させた者はかつて誰もいなかったということである。
itaque vere dici posse prius eos perisse, quam viderent hostem, nec ab Hannibale, sed ab imperatore suo victos esse.
したがって、彼らは敵を見る前に滅び、ハンニバルによってではなく、自分たちの将軍によって打ち負かされたと真実に言うことができる、と。
§26.2.9neminem, cum suffragium ineat, satis cernere, cui imperium, cui exercitum permittat.
誰も、投票をする際に、自分が誰に指揮権を、誰に軍勢を託しているのかを十分に識別してはいない。
quid interfuisse inter Ti. Sempronium et Cn. Fulvium?
ティベリウス・センプロニウスとグナエウス・フルウィウスの間に、いかなる違いがあったというのか。
§26.2.10Ti. Sempronium, cum ei servorum exercitus datus esset, brevi effecisse disciplina atque imperio, ut nemo eorum generis ac sanguinis sui memor in acie esset, praesidio sociis, hostibus terrori essent;
ティベリウス・センプロニウスは、奴隷の軍勢を与えられた際、規律と命令によって短期間のうちに、彼らの誰もが戦列において自身の出自や血統を思い出すことなく、同盟国には保護となり、敵には恐怖となるようにした。
Cumas, Beneventum aliasque urbes eos velut e faucibus Hannibalis ereptas populo Romano restituisse:
また、彼らはクマエやベネウェントゥム、その他の都市を、いわばハンニバルの顎から引ったくられたようにローマ民衆に返還した。
§26.2.11Cn. Fulvium Quiritium Romanorum exercitum, honeste genitos, liberaliter educatos servilibus vitiis imbuisse.
それに対しグナエウス・フルウィウスは、ローマ市民の軍勢、名誉ある生まれで自由人の教育を受けた人々を、奴隷のような悪徳に染まらせた。
ergo effecisse, ut feroces et inquieti inter socios, ignavi et inbelles inter hostes essent nec impetum modo Poenorum, sed ne clamorem quidem sustinere possent.
それゆえ、彼らが同盟国の間では乱暴で不穏であり、敵の間では臆病で非戦闘的であり、カルタゴ人の攻撃のみならず、その時の鬨の声すら持ちこたえられないようにしたのである。
§26.2.12nec hercule mirum esse cessisse milites in acie, cum primus omnium imperator fugeret;
そして、すべてのうちで将軍が真っ先に逃亡したのであるから、兵士たちが戦列において退却したことは、誓って驚くべきことではない。
§26.2.13magis mirari se aliquos stantis cecidisse, et non omnes comites Cn. Fulvi fuisse pavoris ac fugae.
むしろ、何人かが留まって倒れたこと、そして全員がグナエウス・フルウィウスの恐怖と逃亡の同伴者とならなかったことの方を自分は驚いている。
C. Flaminium, L. Paulum, L. Postumium, Cn. ac P. Scipiones cadere in acie maluisse quam deserere circumventos exercitus:
ガイウス・フラミニウス、ルキウス・パウルス、ルキウス・ポストゥミウス、グナエウスおよびプブリウス・スキピオらは、包囲された軍勢を見捨てるよりは、戦列で倒れることを望んだ。
§26.2.14Cn. Fuluium prope unum nuntium deleti exercitus Romam redisse.
グナエウス・フルウィウスは、滅ぼされた軍勢のほぼ唯一の報告者としてローマに帰還したのである。
facinus indignum esse Cannensem exercitum, quod ex acie fugerit, in Siciliam deportatum, ne prius inde dimittatur, quam hostis ex Italia decesserit, et hoc idem in Cn. Fulvi legionibus nuper decretum:
カンナエの軍勢は、戦列から逃亡したという理由でシキリアへと送られ、敵がイタリアから退去するまではそこから解雇されないこととされ、またこれと全く同じことが最近グナエウス・フルウィウスの諸軍団についても決定されたが、これは不当な処遇である。
§26.2.15Cn. Fulvio fugam ex proelio ipsius temeritate commisso impunitam esse, et eum in ganea lustrisque, ubi iuuentam egerit, §26.2.16senectutem acturum, milites, qui nihil aliud peccaverint, quam quod imperatoris similes fuerint, relegatos prope in exilium ignominiosam pati militiam;
グナエウス・フルウィウスにとっては、彼自身の無謀さによって引き起こされた戦闘からの逃亡が不問に付され、彼が青春を過ごした居酒屋や娼家において、老後を過ごす一方で、将軍に似ていたということ以外には何の過ちも犯していない兵士たちが、事実上の流刑地へと流され、不名誉な兵役を耐え忍んでいる。
adeo imparem libertatem Romae diti ac pauperi, honorato atque inhonorato esse.
ローマにおける自由とは、富める者と貧しい者、名誉ある者とそうでない者との間で、これほどまでに不平等なものなのである。

語釈・文法注

  1. 26.2.1quod imperio non populi iussu, non ex auctoritate patrum dato “propraetor senatui” scripserat — 名詞句 titulus honoris に対する同格の説明節(quod 節)。imperio ... dato は奪格絶対分詞句で、「指揮権が〜与えられたにもかかわらず」という譲歩的なニュアンスを持つ。
  2. 26.2.2rem mali exempli esse — 前の文の offendebat から導かれる、元老院議員たちの懸念や非難の言葉を表す間接話法(Oratio Obliqua)の導入。rem は対格、esse は不定詞で、mali exempli は性質の属格。「悪しき前例となる事態である」という判断を表す。
  3. 26.2.4ne id ipsum, quod consultationi reliquerant, pro praeiudicato ferret — 否定目的節(ne 節)。ferret の主語は前出の rescriptum(返書・返答の内容)または文脈上想定される litterae(書簡)。pro praeiudicato は「決着済みの事柄として」の意。返書に正式な称号である「副法務官」を含めることで、元老院がその称号の適否に関する諮問(consultatio)を事前に解決済み(praeiudicatum)として認めてしまうことを避けるという意図を示す。
  4. 26.2.10praesidio sociis, hostibus terrori essent — 目的の与格(praesidio, terrori)と利害の与格(sociis, hostibus)を組み合わせた、典型的な「二重与格(double dative)」の構文。ut 節の中での並列構造を形成している。
  5. 26.2.13magis mirari se — 間接話法(Oratio Obliqua)における対格不定詞句。対格主語 se は話者(護民官ブラエスス)自身を指す。「彼(自分)はむしろ〜に驚いている」の意。後続の aliquos ... cecidisse は mirari の目的語となる対格不定詞句。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §26.2.1-26.2.16. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:26.2.1-26.2.16

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。