§26.19.1quaa ubi ab re tanto impetu acta sollicitudinem curamque hominum animadvertit, advocata contione ita de aetate sua imperioque mandato et bello, quod gerundum esset magno elatoque animo disseruit,
これほど大きな勢いで行われた事柄から、彼が人々の不安と懸念に気づいたとき、民会を召集し、みずからの年齢、委ねられた指揮権、そして戦われるべき戦争について、偉大で高揚した精神をもって次のように論じた。
§26.19.2ut ardorem eum, qui resederat, excitaret rursus novaretque et impleret homines certioris spei, quam quantam fides promissi humani aut ratio ex fiducia rerum subicere solet.
その結果、静まっていたあの熱狂を再び呼び覚まし、新たにさせ、人間の約束への信頼や、客観的状況への信頼に基づく理性が通常抱かせる希望の大きさを超えて、人々に、より確かな希望を満たした。
§26.19.3fuit enim Scipio non veris tantum virtutibus mirabilis, sed arte quoque quadam ab iuventa in ostentationem earum compositus,
というのも、スキピオは真の徳によって驚嘆すべきであっただけでなく、若い頃から、それらの徳を誇示することにおいて、ある種の技術によってみずからを整えてもいたからである。
§26.19.4pleraque apud multitudinem aut ut per nocturnas visa species aut velut divinitus mente monita agens, sive et ipse capti quadam superstition animi, sive ut imperia consiliaque velut sorte oraculi missa sine cunctatione exsequerentur.
民衆の前で大半のことを行うにあたり、夜の間に見られた幻影であるかのように、あるいは神意によって心の中に暗示されたものであるかのように行っていた。 彼自身が本当にある種の迷信に囚われた心の持ち主であったためか、あるいは、彼の命令や計画を、人々が神託のくじによって送られたものであるかのように躊躇なく実行するようにするためであった。
§26.19.5ad hoc iam inde ab initio praeparans animos, ex quo togam virilem sumpsit, nullo die prius ullam publicam privatamque rem egit, quam in Capitolium iret ingressusque aedem consideret et plerumque solus in secreto ibi tempus tereret.
このために最初期から人々の心を準備させており、彼が成人のトガをまとって以来、カピトリーウムへと赴き、神殿に入って腰を下ろし、たいていはそこで一人静かに時間を過ごすまでは、一日のうちでいかなる公私の務めも行わなかった。
§26.19.6hic mos, quem per omnem vitam servabat, seu consulto seu temere vulgatae opinioni fidem apud quosdam fecit stirpis eum divinae virum esse,
彼が全生涯を通じて守っていたこの習慣は、意図的にであれ、あるいは偶然にであれ世間に広まった噂に対して、彼が神聖な血統の男であるという確信を一部の人々の間にもたらした。
§26.19.7rettulitque famam in Alexandro Magno prius vulgatam, et vanitate et fabula parem, anguis immanis concubitu conceptum, et in cubiculo matris eius visam persaepe prodigii eius speciem interventuque hominum evolutasn repente atque ex oculis elapsam.
そして、かつてアレクサンドロス大王について広められていた噂を想起させた。 それは虚妄さにおいても伝説性においても匹敵するものであり、彼が巨大な蛇との交わりによって宿されたということ、そして彼の母親の寝室に、その驚異の姿がしばしば現れ、人が現れると突然身をよじって立ち去り、視界から消え去ったということである。
§26.19.8his miraculis nunquam ab ipso elusa fides est;
これらの不思議な出来事への信頼は、彼自身によって決してはぐらかされることはなかった。
quin potius aucta arte quadam nec abnuendi tale quicquam nec palam adfirmandi.
それどころか、そのようなことを否定もせず、公然と肯定もしないという、ある種の手法によって、むしろ高められた。
§26.19.9multa alia eiusdem generis, alia vera, alia adsimulata, admirationis humanae in eo iuvene excesserant modum;
同じような種類の他の多くのこと――あるものは真実であり、あるものは作り事であったが――が、その若者に対する人々の賛嘆の限度を超えていた。
quibus freta tunc civitas aetati haudquaquam maturae tantam rerum molem tantumque imperium permisit.
当時、国家はこれらを頼りにして、決して成熟しているとは言えない年齢の彼に、これほど重大な任務とこれほど大きな指揮権を委ねたのである。
§26.19.10ad eas copias quas ex vetere exercitu Hispania habebat quaeque a Puteolis cum C. Nerone traiectae erant, decem milia militum et mille equites adduntur;
かつての軍勢からイスパニアが擁していた軍勢、および、プテオリからガイウス・ネロとともに渡海してきた軍勢に、一万の歩兵と一千の騎兵が加えられる。
et M. Iunius Silanus propraetor adiutor ad res gerendas datus est.
そして、前法務官マルクス・ユニウス・シラヌスが、軍事行動の補佐役として与えられた。
§26.19.11ita cum triginta navium classe — omnes autem quinqueremes erant — ab ostiis Tiberinis profectus praeter oram Tusci maris, Alpes atque Gallicam sinum et deinde Pyrenaei circumvectus promunturium, Emporiis, urbe Graeca — oriundi et ipsi a Phocaea sunt —, copias exposuit.
こうして、三十隻の艦隊――なお、それらはすべて五段櫂船であった――とともに、ティベリス川の河口から出発し、トスカーナ海の沿岸、アルプス、およびガリア湾を通り過ぎ、そしてピレネーの岬を回り込んで、ギリシア人の都市エンポリアエ――彼ら自身もフォカイアの出身である――において、軍勢を上陸させた。
§26.19.12inde sequi navibus iussis Tarraconem pedibus profectus conventum omnium sociorum — etenim legationes ad famam eius ex omni se provincia effuderant — habuit.
そこから、船には従うように命じて、タラコへと徒歩で出発し、すべての同盟者の集会を開催した。 というのも、彼の評判を聞きつけて、州の至るところから使節団が押し寄せていたからである。
§26.19.13naves ibi subduci iussit remissis quattuor triremibus Massiliensium, quae officii causa ab domo prosecutae fuerant.
彼はそこで、船を引き揚げるよう命じた。 マッシリア人の四隻の三段櫂船を送り返したうえで。 それらの船は敬意を表すために、故郷から同行してきたものであった。
§26.19.14responsa inde legationibus suspensis varietate tot casuum dare coepit ita elato ab ingenti virtutum suarum fiducia animo, ut nullum ferox verbum excideret, ingensque omnibus, quae diceret, cum maiestas inesset tum fides.
それから、非常に多くの災難の変転によって不安に陥っていた使節たちに、返答を与え始めた。 みずからの力量への絶大な信頼から、非常に高揚した精神をもって答えたため、いかなる傲慢な言葉もこぼれ出ることはなく、彼の語るすべての言葉に、大いなる威厳と信頼性の双方が宿っていた。