Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §25.7.1-25.7.14

カンナエ敗残兵への決定と人質の逃亡未遂

761 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

マルケッルスからカンナエ敗残兵への処遇決定が元老院に委ねられ、元老院は厳しい条件を課した。ローマでの不吉な前兆と神殿修復のための委員会選出に続き、タレントゥム人の人質たちがピレアスの手引きで脱走を企てるも捕らえられて処刑された。

§25.7.1sub haec dicta ad genua Marcelli procubuerunt.
これらの言葉に続いて、彼らはマルケッルスの膝元にひれ伏した。
Marcellus id nec iuris nec potestatis suae esse dixit: senatui scripturum se omniaque de sententia patrum facturum esse.
マルケッルスは、それは自分の権限にも権能にも属さないことであると述べ、自分は元老院に手紙を書き、すべてを諸父の意向に従って行うつもりであると答えた。
§25.7.2eae litterae ad novos consules allatae ac per eos in senatu recitatae sunt, consultusque de iis litteris ita decrevit senatus,
その手紙は新しい執政官たちのもとに届けられ、彼らによって元老院で朗読された。 その手紙について諮問を受けた元老院は、次のように決議した。
§25.7.3militibus, qui ad Cannas commilitones suos pugnantis deseruissent, senatum nihil videre cur res publica committenda esset.
カンナエで戦う戦友たちを見捨てて逃亡した兵士たちに対しては、国家を委ねるべきいかなる理由も元老院には見出せない、と。
§25.7.4si M. Claudio proconsuli aliter videretur, faceret quod e re publica fideque sua duceret, dum ne quis eorum munere vacaret neu dono militari virtutis ergo donaretur neu in Italiam reportaretur, donec hostis in terra Italia esset.
もし前執政官マルクス・クラウディウスにそれと異なる考えがあるならば、彼は国家の利益と自らの信義にかなうと判断することを実行せよ。 ただし、彼らのうち誰も兵役を免除されず、勇気のゆえに軍事的な恩賞を与えられることもなく、敵がイタリアの地にある限りはイタリアに送還されることもないという条件においてである。
comitia §25.7.5deinde a praetore urbano de senatus sententia plebique scitu sunt habita, quibus creati sunt quinqueviri muris et turribus reficiendis, et triumviri bini, uni sacris conquirendis donisque persignandis alteri reficiendis aedibus Fortunae §25.7.6et matris Matutae intra portam Carmentalem et Spei extra portam, quae priore anno incendio consumptae fuerant.
その後、元老院の決定および平民会決議に基づき、首都プラエトルによって民会が開催された。 その民会において、城壁と塔の修復のための5人委員会が選出され、またそれぞれ3人からなる二つの委員会が選出された。 その一方の3人委員会は聖なる器を探し出して寄進物を確認・記録するためのものであり、他方の3人委員会はフォルトゥーナの神殿、およびカルメンタリス門の内側にあるマテル・マトゥタの神殿、および同門の外側にあるスペスの神殿を修復するためのものであった。 これらは前年に火災で焼失していた。
§25.7.7tempestates foedae fuere: in Albano monte biduum continenter lapidibus pluvit.
凄まじい嵐が起こった。 アルバ山では二日間にわたり絶え間なく石の雨が降った。
tacta de caelo multa, duae in Capitolio aedes, vallum in castris multis locis supra Suessulam, et duo vigiles exanimati;
多くの場所に雷が落ち、カピトリウムの二つの神殿、スエッスラの上方にある陣営の土塁の多くの場所が被害を受け、二人の歩哨が息絶えた。
§25.7.8murus turresque quaedam Cumis non ictae modo fulminibus sed etiam decussae.
クマエでは、城壁といくつかの塔が雷撃を受けただけでなく、崩れ落ちた。
Reate saxum ingens visum volitare, sol rubere solito magis sanguineoque similis.
レアテでは巨大な岩が飛び回っているのが見え、太陽は通常より赤く、血のようであった。
§25.7.9horum prodigiorum causa diem unum supplicatio fuit;
これらの不吉な前兆のために、一日の祈願祭が行われた。
et per aliquot dies consules rebus divinis operam dederunt; et per eosdem dies sacrum novemdiale fuit.
また数日間にわたり、執政官たちは神事に専念し、同じ期間に九日間の祭礼が行われた。
§25.7.10cum Tarentinorum defectio iam diu et in spe Hannibali et in suspicione Romanis esset, causa forte extrinsecus maturandae eius intervenit.
タレントゥム人の離反は、すでに長い間、ハニバルにとっては期待の、ローマ人にとっては疑念の対象であったが、偶然にも、それを早める原因が外部から生じた。
§25.7.11Phileas Tarentinus diu iam per speciem legationis Romae cum esset, vir inquieti animi et minime otium, quo tum diutino senescere videbatur, patientis, aditum sibi ad obsides Tarentinos et Thurinos invenit.
タレントゥム人のピレアスは、すでに長い間、使節という名目でローマに滞在していたが、落ち着きのない気性の男であり、当時、その長引く退屈の中で自分が老いさらばえていくように見えたため、閑暇にまったく耐えられない人物であったが、タレントゥムとトゥリイの人質たちへの接触の道を見出した。
§25.7.12custodiebantur in atrio Libertatis minore cura, quia nec ipsis nec civitatibus eorum fallere Romanos expediebat.
彼らは「自由の堂」において、比較的緩やかな監視のもとで留め置かれていた。 というのも、彼ら自身にとっても彼らの都市国家にとっても、ローマ人を裏切ることは何の利益にもならなかったからである。
§25.7.13hos crebris conloquiis sollicitatos corruptis aedituis duobus cum primis tenebris custodia eduxisset, ipse comes occulti itineris factus profugit.
ピレアスは、頻繁な対話によって彼らをそそり立て、二人の管理人を買収して夜の初めの暗闇に彼らを監視から連れ出すと、自らもその秘密の逃避行の同行者となって逃亡した。
§25.7.14luce prima volgata per urbem fugai est, missique qui sequerentur ab Tarracina comprensos omnis retraxerunt.
夜明けとともに、逃亡の知らせが市中に知れ渡り、追跡のために派遣された者たちが、タルラキナ付近で彼らを捕らえて全員を連れ戻した。
deducti in comitium virgisque adprobante populo caesi de saxo deiciuntur.
彼らはコミティウムに連行され、民衆の賛同のもとで鞭打たれた後、岩から投げ落とされた。

語釈・文法注

  1. 25.7.1nec iuris nec potestatis suae esse — iuris および potestatis suae は性質や所有を示す述語的属格(〜の権能に属する)であり、「それが自分の権利(権限)にも権能にも属さない」ということを表している。
  2. 25.7.3militibus, qui... deseruissent, senatum nihil videre — 与格の militibus は、後続の動形容詞(接合関係)である committenda [esset] に対する行為者の与格、あるいは文全体の「〜に関して」を示す関係の与格。元老院が決議した間接話法の内容において「兵士たちに対して、国家が委ねられるべきいかなる理由も元老院には見出せない」という構造を成す。
  3. 25.7.4dum ne quis eorum munere vacaret — dum ne +接続法(vacaret, donaretur, reportaretur)は制限節を導き、「ただし、彼らのうち誰も〜しないという条件で」という但し書きの機能を持っている。
  4. 25.7.5muris et turribus reficiendis — ゲルンディウム的形容詞(動形容詞)を伴う与格表現であり、「城壁と塔の修復のための」という目的や用途を表し、先行する quinqueviri(5人委員会)を修飾している。同様に sacris conquirendis や reficiendis aedibus も目的を示す。
  5. 25.7.14fugai — 第一変化名詞 fuga の単数属格形 fugae の古風な綴り(古ラテン語における属格語尾 -ai)であり、歴史的な表記として写本に保存されているものである。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §25.7.1-25.7.14. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:25.7.1-25.7.14

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。