Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §25.3.1-25.3.19

管轄地の分配と徴税請負人ポストゥミウスの裁判

757 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

新執政官の就任に伴う軍団や管轄地の分配が決定される中、徴税請負人マルクス・ポストゥミウスの詐欺行為をめぐる裁判が行われ、その支持者による乱入によって平民集会が大混乱に陥る事態が描かれる。

§25.3.1Q. Fulvius Flaccus tertium Appius Claudius consulatum ineunt.
クィントゥス・フルウィウス・フラックスが三度目の、アッピウス・クラウディウスが〔初めての〕執政官職に就任した。
§25.3.2et praetores provincias sortiti sunt P. Cornelius Sulla urbanam et peregrinam, quae duorum ante sors fuerat, Cn. Fulvius Flaccus Apuliam, C. Claudius Nero Suessulam, M. Iunius Silanus Tuscos.
そして法務官たちも属州を抽選で割り当てられた。 プブリウス・コルネリウス・スッラは、以前は二人分の割り当てであった都市および外国人管轄法務官職を、グナエウス・フルウィウス・フラックスはアプリアを、ガイウス・クラウディウス・ネロはスエスラを、マルクス・ユニウス・シラヌスはトゥスキ(エトルリア)を。
§25.3.3consulibus bellum cum Hannibale et binae legiones decretae: alter a Q. Fabio superioris anni consule, alter a Fulvio Centumalo acciperet;
執政官たちには、ハンニバルとの戦争とそれぞれ二個軍団が割り当てられた。 一方は前年の執政官クィントゥス・ファビウスから、他方はフルウィウス・ケントゥマルスから〔軍団を〕受け取ることとされた。
§25.3.4praetorum Fulvi Flacci quae Luceriae sub Aemilio praetore, Neronis Claudi, quae in Piceno sub C. Terentio fuissent, legiones essent supplementum in eas ipsi scriberent sibi.
法務官たちについては、ルケリアで法務官アエミリウスの下にあった軍団がフルウィウス・フラックスのもの、ピケヌムでガイウス・テレンティウスの下にあった軍団がネロ・クラウディウスのものとなり、彼ら自身がそれらの補充兵を自ら募ることとされた。
M. Iunio in Tuscos legiones urbanae prioris anni datae.
マルクス・ユニウスには、トゥスキ(エトルリア)向けに前年の都市軍団が与えられた。
§25.3.5Ti. Sempronio Graccho et P. Sempronio Tuditano imperium provinciaeque Lucani et Gallia cum suis exercitibus prorogatae, §25.3.6item P. Lentulo qua vetus provincia in Sicilia esset, M. Marcello Syracusae et qua Hieronis regnum fuisset; T. Otacilio classis, Graecia M. Valerio, Sardinia Q. Mucio Scaevolae, Hispaniae P. et Cn. Corneliis.
ティベリウス・センプローニウス・グラックスとプブリウス・センプローニウス・トゥディタヌスには、命令権と属州(ルカーニアおよびガリア)が、それぞれの軍隊と共に延長され、同様にして、プブリウス・レントゥルスにはシキリアの旧属州地域が、マルクス・マルケッルスにはシュラクサイおよびヒエロン王の王国であった地域が〔延長され〕、ティトゥス・オタキリウスには艦隊、マルクス・ワレリウスにはグラエキア、クィントゥス・ムキウス・スカエウォラにはサルディニア、プブリウスとグナエウスのコルネリウス兄弟にはヒスパニア諸州が〔延長された〕。
§25.3.7ad veteres exercitus duae urbanae legiones consulibus scriptae, summaque trium et viginti legionum eo anno effecta est.
既存の軍隊に加えて、二個の都市軍団が執政官たちのために召集され、その年の総計は二十三個軍団に達した。
§25.3.8dilectum consulum M. Postumi Pyrgensis cum magno prope motu rerum factum impediit.
ピュルギの住民マルクス・ポストゥミウスの件が、危うく大暴動になりかねないほどの混乱を引き起こし、執政官たちの徴兵を妨げた。
§25.3.9publicanus erat Postumius, qui multis annis parem fraude avaritiaque neminem in civitate habuerat praeter T. Pomponium Veientanum, quem populantem temere agros in Lucanis ductu Hannonis priore anno ceperant Carthaginienses.
ポストゥミウスは徴税請負人(プブリカヌス)であり、国家において、彼と欺瞞と貪欲で肩を並べる者は、前年にハンノの指揮下でルカーニアの耕作地を無謀にも略奪している最中にカルタゴ軍に捕らえられたティトゥス・ポンポニウス・ウェイエンタヌスを除いて、長年の間一人もいなかった。
§25.3.10hi, quia publicum periculum erat a vi tempestatis in iis, quae portarentur ad exercitus, et ementiti erant falsa naufragia et ea ipsa, quae vera renuntiaverant, fraude ipsorum facta erant, non casu.
彼らは、軍隊に輸送される物資に対する嵐の勢いによる危険(損害)が国家の負担とされていたため、嘘の難破を捏造し、また彼らが真実として報告した難破そのものも、偶然ではなく彼ら自身の悪だくみによって引き起こされたものであった。
in veteres quassasque naves paucis §25.3.11et parvi pretii rebus impositis, cum mersissent eas in alto exceptis in praeparatas scaphas nautis, multiplices fuisse merces ementiebantur.
古くて壊れかけた船に、わずかな価値の低い物資を積み込み、あらかじめ用意しておいたボートに船員たちを避難させた上で、それを沖合で沈め、その積荷は何倍もの価値があったと嘘をつき通していたのである。
§25.3.12ea fraus indicata M. Aemilio praetori priore anno fuerat ac per eum ad senatum delata nec tamen ullo senatus consulto notata, quia patres ordinem publicanorum in tali tempore offensum nolebant.
この悪だくみは、前年に法務官マルクス・アエミリウスに密告され、彼を通じて元老院に報告されていたが、元老院議員たちはこのような時期に徴税請負人の階級(オルド)の反感を買うことを望まなかったため、元老院決議によって告発(処分)されることはなかった。
§25.3.13populus severior vindex fraudis erat, excitatique tandem duo tribuni plebis Spurius et L. Carvilii cum rem invisam infamemque cernerent, ducentum milium aeris multam M. Postumio dixerunt.
民衆は、この不正に対してより厳しい懲罰者であった。 そしてついに、二人の平民護民官、スプリウス・カルウィリウスとルキウス・カルウィリウスが、この件が忌むべき不名誉なものであると見て立ち上がり、マルクス・ポストゥミウスに対して二十万アス(青銅貨)の罰金を科した。
§25.3.14cui certandae cum dies advenisset, conciliumque tam frequens plebis adesset, ut multitudinem area Capitolii vix caperet, §25.3.15perorata causa una spes videbatur esse, si C. Servilius Casca tribunus plebis, qui propinquus cognatusque Postumio erat, priusquam ad suffragium tribus vocarentur, intercessisset.
この〔罰金〕をめぐって争うための日が到来し、カピトーリウムの広場が群衆をかろうじて収容できるほどに、非常に多くの平民の集会が集まったとき、弁論が終わると、唯一の希望は、ポストゥミウスの近親者で血縁者であった平民護民官ガイウス・セルウィリウス・カスカが、部族選挙区が投票に呼び出される前に、拒否権を行使すること(介入すること)であるように思われた。
§25.3.16testibus datis tribuni populum summoverunt, sitellaque lata est, ut sortirentur, ubi Latini suffragium ferrent.
証人が提示された後、護民官たちは民衆を退去させ、ラティウム人(同盟市)がどこで投票すべきかを抽選するために、投票用壺(シテッラ)が運ばれてきた。
§25.3.17interim publicani Cascae instare, ut concilio diem eximeret; populus reclamare;
その間、徴税請負人たちは、集会からその日の審議を取り消す(引き延ばす)ようカスカに迫り、民衆はそれに抗議の声をあげた。
et forte in cornu primus sedebat Casca, cui simul metus pudorque animum versabat.
そして、カスカはたまたま最前列の端に座っており、恐れと恥じらいが同時に彼の心を揺り動かしていた。
§25.3.18cum in eo parum praesidii esset, turbandae rei causa publicani per vacuum summoto locum cuneo inruperunt iurgantes simul cum populo tribunisque.
彼(カスカ)にはほとんど頼るべきところがなかったため、議事を混乱させる目的で、徴税請負人たちは、(民衆が)退去させられたことでできた空いた空間を通って、楔形の隊列を組んで乱入し、同時に民衆や護民官たちと激しく口論した。
§25.3.19nec procul dimicatione res erat, cum Fulvius consul tribunis “nonne videtis” inquit “vos in ordinem coactos esse et rem ad seditionem spectare, ni propere dimittitis plebis concilium?”
そしてあわや乱闘というところまで事態が進んだとき、執政官フルウィウスが護民官たちに向かって言った。 「お前たちは自分が一兵卒にまで貶められた(踏みにじられた)こと、そして、速やかに平民集会を解散させなければ、事態が暴動に向かいつつあることがわからないのか」。

語釈・文法注

  1. §25.3.3alter a Q. Fabio superioris anni consule, alter a Fulvio Centumalo acciperet — 主動詞 `decretae [sunt]` に続く名詞節(間接命令または当為)を構成し、接続法未完了過去 `acciperet` の前に接続詞(`ut` など)が省略されている。配分を示す `alter... alter` が主語として各軍隊の引き継ぎ元をそれぞれ指定している。
  2. §25.3.4praetorum Fulvi Flacci quae Luceriae sub Aemilio praetore, Neronis Claudi, quae in Piceno sub C. Terentio fuissent, legiones essent supplementum in eas ipsi scriberent sibi — 倒置と挿入が重なる極めて複雑な構文。骨格は `praetorum legiones essent, [et] ipsi supplementum in eas scriberent`(法務官たちの軍団は…とし、彼ら自身が補充兵を募るべきである)。主語 `legiones` にかかる属格 `Fulvi Flacci` と `Neronis Claudi` の間に、それぞれ関係節 `quae... fuissent` が挿入されて引き離されている。`essent` と `scriberent` はともに間接命令・義務の接続法。
  3. §25.3.13ducentum milium aeris multam — 数詞の属格 `ducentum milium`(二十万の)と、初期ローマの青銅貨(アス)を示す性質・材料の属格 `aeris`(青銅の)が組み合わさり、「二十万アスの罰金」という具体的な金額を表している。
  4. §25.3.15si C. Servilius Casca ... intercessisset — 主節の動詞が過去(`videbatur`)であるため、過去の時点から見た「もし将来〜してくれれば」という期待や潜在的仮定を示す、接続法過去完了 `intercessisset` を用いた条件節(時制の一致による)。
  5. §25.3.19vos in ordinem coactos esse — 対格不定詞構文における `in ordinem cogere`(直訳すると「列に押し込める」)の受動態。政務官の特別な地位・権限を無視して「ただの一般民(一兵卒)と同じように貶める」ことを意味する政治的な慣用表現。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §25.3.1-25.3.19. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:25.3.1-25.3.19

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。