Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §25.27.1-25.27.13

ボミルカル艦隊の撤退とエピキュデスの逃走

781 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

カルタゴ将軍ボミルカルが大規模な救援艦隊を率いて接近するが、風向きに阻まれる。マルケッルスは海戦での迎撃を決意するも、ボミルカルは突如撤退してタレントゥムへ向かい、絶望したエピキュデスもアグリゲントゥムへと逃れた。

§25.27.1deleto terrestri Punico exercitu Siculi, qui Hippocratis milites fuerant, ** occupaverant,haud magna oppida, ceterum et situ et munimentis tuta;
カルタゴの陸上軍が全滅したことで、ヒポクラテスの兵士であったシケリア人たちは、大した大きさではないが、立地と防御によって安全な町々を占領した。
tria milia alterum ab Syracusis, alterum quindecim abest.
一方の町はシラクサから3マイル、もう一方は15マイル離れていた。
eo et commeatus e civitatibus suis comportabant et auxilia accersebant.
彼らはそこに、自らの都市から食糧を運び込み、増援を呼び集めていた。
§25.27.2interea Bomilcar iterum cum classe profectus Carthaginem ita exposita fortuna sociorum, ut spem faceret non ipsis modo salutarem.
その間、ボミルカルは再び艦隊とともに出発してカルタゴへ向かったが、同盟者たちの状況を次のように説明した。
opem ferri posse, sed Romanos quoque in capta quodam modo urbe capi,
すなわち、彼ら自身にとって救済となる援助をもたらすことができるだけでなく、ローマ人たちも、ある意味で占領された都市の中で囚われの身になるだろうという希望を抱かせるように。
§25.27.3perpulit, ut onerarias naves quam plurimas omni copia rerum onustas secum mitterent classemque suam augerent.
そして、あらゆる物資を満載したできるだけ多くの輸送船を自分とともに送り、艦隊を増強するよう説得した。
§25.27.4igitur centum triginta navibus longis, septingentis onerariis profectus a Carthagine satis prosperos ventos ad traiciendum in Siciliam habuit.
それゆえ、130隻の軍船と700隻の輸送船とともにカルタゴを出発し、シケリアへ渡るための十分に順順な風を得た。
sed iidem venti superare eum Pachynum prohibebant.
しかし、同じ風が彼がパキュヌス岬を回るのを妨げていた。
§25.27.5Bomilcaris adventus fama primo, dein praeter spem mora cum gaudium et metum in vicem Romanis Syracusanisque praebuisset, §25.27.6Epicydes metuens, ne, si pergerent iidem, qui tum tenebant, ab ortu solis flare per dies plures venti, §25.27.7classis Punica Africam repeteret, tradita Achradina mercennariorum militum ducibus ad Bomilcarem navigat.
ボミルカルの到来の噂が最初は、次いで予想外の遅滞が、ローマ人とシラクサ人に代わる代わる喜びと不安を与えたが、エピキュデスは、当時吹いていた東風がさらに数日間吹き続けるならば、カルタゴ艦隊がアフリカへ引き返してしまうのではないかと恐れ、アクラディナを傭兵の隊長たちに委ねた上で、ボミルカルのもとへと船で向かった。
§25.27.8classem in statione versa in Africam habentem atque timentem navale proelium, non tam quod impar viribus aut numero navium esset — quippe etiam plures habebat —, quam quod venti aptiores Romanae quam suae classi flarent, perpulit tamen, ut fortunam navalis certaminis experiri vellet.
彼は、アフリカの方を向いた停泊地に艦隊を留め、海戦を恐れていたボミルカルを――戦力や船の数において劣っていたからではなく(実際には彼らの方がより多くを擁していた)、むしろ自分の艦隊よりもローマの艦隊に適した風が吹いていたからであったが、――海戦の運を試す気になるよう、説得した。
§25.27.9et Marcellus, cum et Siculum exercitum ex tota insula conciri videret et cum ingenti commeatu classem Punicam adventare, ne simul terra marique inclusus urbe hostium urgeretur, quamquam impar numero navium erat, prohibere aditu Syracusarum Bomilcarem constituit.
マルケッルスも、シケリアの軍勢が全島から動員されつつあるのを見、また莫大な食糧を伴ってカルタゴ艦隊が接近しつつあるのを見て、陸と海から同時に、敵の都市の中で包囲され圧迫されることがないよう、船の数では劣っていたものの、ボミルカルがシラクサに接近するのを阻止することを決意した。
§25.27.10duae classes infestae circa promunturium Pachynum stabant, ubi prima tranquillitas maris in altum evexisset, concursurae.
敵対する二つの艦隊はパキュヌス岬の周辺に留まっており、海の最初の静穏が彼らを沖合へと送り出すやいなや、衝突しようとしていた。
§25.27.11itaque cadente iam Euro, qui per dies aliquot saevierat, prior Bomilcar movit, cuius primo classis petere altum visa est, quo facilius superaret promunturium.
そのため、数日間猛威を振るっていた東風がすでに静まりつつある中、ボミルカルが先に動き出し、彼の艦隊は、岬をより容易に回り込めるよう、最初は沖合を目指しているように見えた。
§25.27.12ceterum postquam tendere ad se Romanas naves vidit, incertum, qua subita territus re, Bomilcar vela in altum dedit missisque nuntiis Heracleam, qui onerarias retro inde Africam repetere iuberent, ipse Siciliam praetervectus Tarentum petit.
しかし、ローマの船が自分の方へ向かってくるのを見るや、ボミルカルは、どのような突然の事態に怯えたのかは定かではないが、沖合へと帆を向け、ヘラクレアに使者を送ってそこから輸送船を再びアフリカへ引き返させるよう命じた上で、自らはシケリアを通り過ぎてタレントゥムを目指した。
§25.27.13Epicydes a tanta repente destitutus spe, ne in obsidionem magna ex parte captae urbis rediret, Agrigentum navigat, expectaturus — magis eventum quam inde quicquam moturus.
エピキュデスは、これほど大きな希望から突然見捨てられ、大部分が占領された都市の包囲状態に戻るのを避けるため、アグリゲントゥムへと船で向かった。 そこから何か行動を起こそうとするよりは、むしろ事の成り行きを見守るためであった。

語釈・文法注

  1. 25.27.2ita exposita fortuna sociorum, ut spem faceret non ipsis modo salutarem opem ferri posse, sed Romanos quoque in capta quodam modo urbe capi — exposita fortuna は独立奪格。結果を表す ut 節の中に、名詞 spem(希望、見込み)の内容を説明する対格不定詞句(opem ferri posse と Romanos... capi)が同格的に続いている。capi は受動態現在不定詞で、「(ローマ人が彼ら自身の)占領した都市の中で包囲され、囚われの身になる」という持続的な状況を指す。
  2. 25.27.6si pergerent iidem, qui tum tenebant, ab ortu solis flare per dies plures venti — 大きな倒置・離隔(hyperbaton)が起きており、主語の iidem ... venti(同じ風が)の間に、関係節 qui tum tenebant と、不定詞句 ab ortu solis flare per dies plures(日の出の方角[東]からさらに数日吹き続けること)が挿入されている。tenebant は、気象(風など)を主語として「持続する、支配する」という意味の絶対的(自動詞的)用法。
  3. 25.27.8non tam quod impar viribus aut numero navium esset — quippe etiam plures habebat — , quam quod venti aptiores Romanae quam suae classi flarent — quod に導かれる二つの原因節で接続法(esset, flarent)が用いられているのは、語り手の客観的な理由ではなく、当事者であるボミルカルの心中の主観的・心理的判断(〜だからという理由で恐れていた)を示しているため。一方、ダッシュで挿入された quippe etiam plures habebat は、リウィウス(語り手)による客観的事実の補足説明であるため、直説法(habebat)となっている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §25.27.1-25.27.13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:25.27.1-25.27.13

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。