Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §25.25.1-25.25.13

シラクサ市街の略奪とボミルカルの脱出

779 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

マルケッルスはエウリュアロス砦の獲得交渉が難航すると、ネアポリスとテュケの間に布陣し、自由人の安全を守りつつ兵士に略奪を許可した。他方、カルタゴの将軍ボミルカルは封鎖を破って脱出し、本国から援軍を連れてシラクサに帰還した。

§25.25.1tenebant Achradinae portas murosque maxume transfugae, quibus nulla erat per condiciones veniae spes;
アクラディナの門と城壁は、主に、降伏条件による許しの希望がまったくない脱走兵たちが保持していた。
ei nec adire muros nec adloqui quemquam passi.
彼らは(シラクサの使節が)城壁に近づくことも、誰かが(彼らに)話しかけることも許さなかった。
§25.25.2itaque Marcellus postquam id inceptum inritum fuit, ad Euryalum signa referri iussit.
そのため、マルケッルスはその試みが無駄に終わった後、エウリュアロスへと軍旗を戻すよう命じた。
tumulus est in extrema parte urbis aversus a mari viaeque imminens ferenti in agros mediterraneaque insulae, percommode situs ad commeatus excipiendos.
そこは都市の最端にある丘で、海とは反対側を向き、島の内陸や耕作地へと通じる道路を見下ろしており、食糧を受け取るのに極めて都合の良い場所に位置していた。
§25.25.3praeerat huic arci Philodemus Argius ab Epicyde impositus;
この砦を、エピキュデスによって任命されたアルゴス人ピロデモスが指揮していた。
ad quem missus a Marcello Sosis, unus ex interfectoribus tyranni cum longo sermone habito dilatus per frustrationem esset, rettulit Marcello tempus eum ad deliberandum sumpsisse.
彼のところへ、マルケッルスによって僭主暗殺者の一人であるソシスが派遣された。 ソシスは長い対話を行った後、引き延ばしによって待たされたが、彼が熟考のための時間を取ったとマルケッルスに報告した。
§25.25.4cum is diem de die differret, dum Hippocrates atque Himilco admoverent castra legionesque, haud dubius, si in arcem accepisset eos, deleri Romanum exercitum inclusum muris posse Marcellus, §25.25.5ut Euryalum neque tradi neque capi vidit posse, inter Neapolim et Tycham — nomina ea partium urbis et instar urbium sunt — posuit castra timens, ne, si frequentia intrasset loca, contineri ab discursu miles avidus praedae non posset.
彼が、ヒポクラテスとヒミルコが陣営と軍団を進めてくるのを待ちながら、日毎に決定を引き延ばしている間に、マルケッルスは、もし彼らを砦に受け入れたならば、城壁内に囲まれたローマ軍は壊滅させられうるといささかも疑わなかったが、エウリュアロスが引き渡されもせず、占領されもし得ないのを見ると、ネアポリスとテュケ(これらは都市の地区名であり、それ自体都市のようなものである)の間に陣を敷いた。 これは、もし人家の多い場所に入ったならば、略奪を熱望する兵士たちが徘徊するのを抑制できなくなるのではないかと恐れたためである。
§25.25.6legati eo ab Tycha et Neapoli cum infulis et velamentis venerunt precantes, ut a caedibus et ab incendiis parceretur.
そこへ、テュケとネアポリスから使節が神聖な帯と懇願の枝を携えてやって来て、虐殺と放火の手を緩めてくれるよう懇願した。
§25.25.7de quorum precibus quam postulatis magis consilio habito Marcellus ex omnium sententia edixit militibus, ne quis liberum corpus violaret:
彼らの要求というよりは懇願について軍事会議が開かれた後、マルケッルスは全員の意見に基づき、自由人の身の安全を誰も侵害してはならないと兵士たちに布告した。
§25.25.8cetera praedae futura.
その他のものは略奪の対象となるものとされた。
castra testis parietum pro muro saepta; portis regione platearum patentibus stationes praesidiaque disposuit, ne quis in discursu militum impetus in castra fieri posset.
陣営は、人家の壁を城壁の代わりとして囲まれ、大通りに面して開いている門のところに、兵士たちが略奪に徘徊する最中に陣営への襲撃が行われ得ないよう、哨兵と守備隊を配置した。
§25.25.9inde signo dato milites discurrerunt;
その後、合図が与えられると兵士たちは散らばった。
refractisque foribus cum omnia terrore ac tumultu streperent, a caedibus tamen temperatum est;
扉がこじ開けられ、すべてが恐怖と騒乱で騒がしかったが、それでも殺戮は控えられた。
rapinis nullus ante modus fuit, quam omnia diuturna felicitate cumulata bona egesserunt.
長きにわたる繁栄によって蓄積されたすべての富を彼らが運び出すまで、略奪に限度はなかった。
§25.25.10inter haec et Philodemus, cum spes, uxilii nulla esset, fide accepta, ut inviolatus ad Epicyden rediret, deducto praesidio tradidit tumulum Romanis.
これらの最中にピロデモスもまた、援助の希望がまったくない中で、無傷でエピキュデスのところへ戻るという保証を得て、守備隊を撤収させて丘をローマ人に引き渡した。
§25.25.11aversis omnibus ad tumultum ex parte captae urbis Bomilcar noctem eam nactus, qua propter, vi tempestatis stare ad ancoram in salo Romana classis non posset,
全員が、部分的に占領された都市からの騒乱に気を取られている間に、ボミルカルはある夜の機会をとらえた。 その夜は、嵐の激しさのために、近くの洋上でローマの艦隊が錨を下ろして留まることができない夜であった。
§25.25.12cum triginta quinque navibus ex portu Syracusano profectus libero mari vela in altum dedit quinque et quinquaginta navibus Epicydae et Syracusanis relictis;
彼は35隻の船とともにシラクサの港から出発し、遮るもののない海へと帆を上げて外洋へ出た。 55隻の船をエピキュデスとシラクサ人に残して。
§25.25.13edoctisque Carthaginiensibus, in quanto res Syracusana discrimine esset, cum centum navibus post paucos dies redit, multis, ut fama est, donis ex Hieronis gaza ab Epicyde donatus.
そして、カルタゴ人たちにシラクサの状況がいかに大きな危機にあるかを詳細に伝えた後、数日後に彼は100隻の船とともに戻ってきた。 噂によれば、エピキュデスからヒエロンの宝物庫から出された多くの贈り物を授けられてのことであった。

語釈・文法注

  1. 25.25.1ei nec adire muros nec adloqui quemquam passi — 主動詞は passi [sunt](脱走兵たちが許さなかった)。adire(近づく)と adloqui(話しかける)という2つの能動態不定詞の意味上の主語(ローマ軍側の使節たち)が対格で省略されている。quemquam は adloqui の目的語であり、全体として「彼らは(誰かが)城壁に近づくことも、誰かに話しかけることも許さなかった」という二重の対格不定詞構文に準じた解釈となる。
  2. 25.25.2viaeque imminens ferenti in agros mediterraneaque insulae — ferenti は現在分詞 ferens の与格単数女性形で、viae を修飾している。「~へと通じている(向かっている)道路」。insulae はシラクサ全体を指す「島」の属格であり、mediterraneaque(内陸部)に係る。
  3. 25.25.4cum is diem de die differret, dum Hippocrates atque Himilco admoverent castra legionesque, haud dubius, si in arcem accepisset eos, deleri Romanum exercitum inclusum muris posse Marcellus, — 主語 Marcellus が文末に置かれ、次の §25.25.5 の主動詞 posuit につながる長い倒置・離隔構造(hyperbaton)。dum 節の接続法 admoverent は「~するのを待つ間」という意図・期待を表す。haud dubius(いささかも疑わず)は deleri ... posse(ローマ軍が壊滅させられうること)という対格不定詞句を導いている。
  4. 25.25.6ut a caedibus et ab incendiis parceretur — parceretur は、与格を支配する自動詞 parcere(控える、容赦する)の非人称受動態。ここでは「(使節たちに対して)虐殺や放火からの差し控えがなされること」を意味し、日本語などでは「虐殺や放火から免れるように」と能動的あるいは被使役的に訳される。
  5. 25.25.9rapinis nullus ante modus fuit, quam omnia diuturna felicitate cumulata bona egesserunt — nullus ante ... quam は antequam と同様に機能し、「彼ら(兵士たち)が長年の繁栄によって蓄積されたすべての富を運び出す(egesserunt)までは、略奪(rapinis, 与格)に限度はなかった」という時間的な制限を示す構文である。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §25.25.1-25.25.13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:25.25.1-25.25.13

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。