Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §25.23.1-25.23.17

シラクサ包囲戦とローマ軍の夜間奇襲

777 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

カプアの包囲中、シラクサの攻囲戦は内部の裏切りの失敗を経て、城壁の低さを見出したローマ軍による夜間の奇襲によって終結へと向かう。

§25.23.1cum maxume Capua circumvallaretur, Syracusarum oppugnatio ad finem venit, praeterquam vi ac virtute ducis exercitusque, intestina etiam proditione adiuta.
カプアがまさに土塁で包囲されているとき、シラクサの攻囲戦は、将軍と軍隊の力と勇気だけでなく、内部の裏切りにも助けられて、終結に達した。
§25.23.2namque Marcellus initio veris incertus, utrum Agrigentum ad Himilconem et Hippocraten verteret bellum,
というのも、マルケッルスは春の初めに、アグリゲントゥムのヒミルコとヒッポクラテスの方に戦争を向けるべきか、それとも包囲戦によってシラクサを圧迫すべきか、確信が持てずにいた。
§25.23.3an obsidione Syracusas premeret, quamquam nec vi capi videbat posse inexpugnabilem terrestri ac maritimo situ urbem nec fame, ut quam prope liberi a Carthagine commeatus alerent, §25.23.4tamen, ne quid inexpertum relinqueret, transfugas Syracusanos — erant autem apud Romanos aliqui nobilissimi viri inter defectionem ab Romanis, quia ab novis consiliis abhorrebant, pulsi — conloquiis suae partis temptare hominum animos iussit et fidem dare, si traditae forent Syracusae, liberos eos ac suis legibus victuros esse.
もっとも、陸と海の立地から難攻不落であるこの都市を、武力によって奪取することも、あるいはカルタゴからのほとんど妨げのない補給が彼らを養っていたため、飢えによって奪取することもできないと見ていたが、それでも、試みないまま残すことがないようにと、シラクサ人の脱走者たち(なお、彼らのうち幾人かは、ローマ人への離反の際、新たな企てを嫌ったために追放された、極めて高貴な人々であった)に、自分たち側の者たちと会談させることで、人々の心を探り、もしシラクサが引き渡されたなら、彼らは自由であり、自分たちの法律に従って生きることになる、という約束を与えるよう命じた。
§25.23.5non erat conloquii copia, quia multorum animi suspecti omnium curam oculosque converterant, ne quid falleret tale admissum.
対話の機会は容易になかった。 多くの人々の心が疑われていたため、そのような裏切りの企てが気づかれずに行われることのないよう、全員の注意と目が向けられていたからである。
§25.23.6servus unus exulum pro transfuga intromissus in urbem conventis paucis initium conloquendi de tali re fecit.
亡命者たちの一人の奴隷が、脱走者を装って都市に入り込み、少数の者たちと接触して、そのような事柄について話し合う端緒を開いた。
deinde in piscatoria quidam nave retibus operti circumvectique ita ad castra Romana conlocutique cum transfugis, et iidem saepius eodem modo et alii atque alii.
その後、ある者たちが漁船の中で網に覆われ、そのようにしてローマの軍営へと迂回して行き、脱走者たちと対話した。 同じ者たちが同じ方法で何度も、また他の者たちも次から次へとそうした。
postremo ad octoginta facti.
最終的に、その数は80人近くに達した。
§25.23.7et cum iam composita omnia ad proditionem essent, indicio delato ad Epicyden per Attalum quendam, indignantem sibi rem creditam non esse, necati omnes cum cruciatu sunt.
そして、すべてが裏切りのために準備されたとき、アッタルスという、自分に計画が明かされなかったことに憤慨していた人物によって、エピキュデスに告発がもたらされ、全員が拷問の末に殺害された。
§25.23.8alia subinde spes postquam haec vana evaserat, excepit.
この希望が徒労に終わった後、すぐに別の希望が引き継いだ。
Damippus quidam Lacedaemonius, missus ab Syracusis ad Philippum regem, captus ab Romanis navibus erat.
シラクサからフィリッポス王のもとへ派遣されていたスパルタ人のダミッポスという人物が、ローマの船に捕らえられていたのである。
§25.23.9huius utique redimendi et Epicydae cura erat ingens, nec abnuit Marcellus, iam tum Aetolorum, quibus socii Lacedaemonii erant, amicitiam adfectantibus Romanis.
彼を身代金で取り戻すことについてはエピキュデスも非常に大きな関心を持っていた。 そしてマルケッルスも拒まなかった。 すでに当時、ローマ人は、スパルタ人が同盟者であったアイトリア同盟との友好を望んでいたからである。
§25.23.10ad conloquium de redemptione eius missis medius maxime atque utrisque opportunus locus ad portum Trogilorum propter turrim, quam vocant Galeagram, est visus.
彼の身代金奪還について交渉するために派遣された者たちにとって、最も中間的で双方に都合の良い場所として、トロギロス港の近く、ガレアグラと呼ばれる塔のそばが適していると思われた。
§25.23.11quo cum saepius conmearent, unus ex Romanis ex propinquo murum contemplans, numerando lapides aestimandoque ipse secum, quid in fronte paterent singuli,
彼らがそこを何度も往来していたとき、ローマ人の一人が間近から城壁を観察し、石の数を数え、個々の石の前面がどれほどの幅であるかを自分自身で推し量ることで、壁の高さを推測しうる限り正確に算定した。
§25.23.12altitudinem muri, quantum proxime coniectura poterat, permensus humilioremque aliquanto pristina opinione sua et ceterorum omnium ratus esse et vel mediocribus scalis superabilem, ad Marcellum rem defert.
そして、それが自分自身や他のすべての人々のこれまでの思い込みよりもかなり低く、中程度の梯子でも越えられるほどであると判断し、マルケッルスにこの件を報告した。
§25.23.13haud spernenda visa.
これは無視できないものと思われた。
sed cum adiri locus, quia ob id ipsum intentius custodiebatur, non posset, occasio quaerebatur;
しかし、その場所は、まさにそのために、より厳重に警備されていたため、近づくことができず、好機が模索された。
§25.23.14quam obtulit transfuga nuntians diem festum Dianae per triduum agi, et quia alia in obsidione desint, vino largius epulas celebrari et ab Epicyde praebito universae plebei et per tribus a principibus diviso.
その好機をある脱走者がもたらした。 彼は、ディアナの祝祭が3日間にわたって催されること、そして包囲戦の中では他のものが不足しているため、エピキュデスによって全平民に提供され、首長たちによって部族ごとに分配されたワインがふんだんに振る舞われ、宴会が祝われていることを告げた。
§25.23.15id ubi accepit Marcellus, cum paucis tribunorum militum conlocutus electisque per eos ad rem tantam agenda audendamque idoneis centurionibus militibusque et scalis in occulto comparatis, ceteris signum dari iubet, ut mature corpora curarent quietique darent: nocte in expeditionem eundum esse.
これを聞いたマルケッルスは、少数の軍事トリブヌスたちと話し合い、彼らを通じてこれほどの重大事を実行し敢行するのに適した百人隊長や兵士たちを選ばせ、梯子を秘密裏に用意させた上で、他の者たちには、早めに食事をして休息をとるよう合図を送ることを命じた。 夜間に遠征に出発せねばならないからである、と。
§25.23.16inde ubi id temporis visum, quo de die epulatis iam vini satias principiumque somni esset, signi unius milites ferre scalas iussit;
その後、日中から宴会をしていた者たちがすでにワインに飽き足り、眠り始めるような時間だと思われたとき、彼は一つの部隊の兵士たちに梯子を運ばせた。
et ad mille fere armati tenui agmine per silentium eo deducti.
そして、ほぼ1000人の武装兵が、細い列を作って、静寂のうちにそこへと導かれた。
§25.23.17ubi sine strepitu ac tumultu primi evaserunt in murum, secuti ordine alii, cum priorum audacia dubiis etiam animum faceret.
先頭の者たちが騒音も騒ぎも立てずに壁の上に登り切ると、他の者たちも順にそれに続いた。 先行した者たちの勇敢さが、ためらっていた者たちにさえも勇気を与えたからである。

語釈・文法注

  1. 25.23.3ut quam prope liberi a Carthagine commeatus alerent — 接続詞 ut は、結果または状況を表す接続法(alerent)の従属節を導く。commeatus は複数主格(補給船・物資)で、主語。quam は副詞 prope(ほとんど)を強める機能を果たしている。
  2. 25.23.4si traditae forent — 間接話法(主動詞は過去時制の iussit)に組み込まれた条件節における接続法過去完了(forent = essent)。元は直説法未来完了(si traditae erunt)であったものが、時制の一致(過去基準)によって変化したもの。
  3. 25.23.16id temporis — 代名詞の中性対格 id が時の副詞的対格(その時に)として機能し、その後に部分属格 temporis を伴っている対格構文。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §25.23.1-25.23.17. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:25.23.1-25.23.17

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。