Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §25.13.1-25.13.14

ハンノの糧食輸送とフルウィウスによる陣営急襲

767 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

カプアでの飢餓に対処するためカルタゴの将軍ハンノが食糧を集めるが、カンパニア人の怠慢により輸送が遅れる。その隙を突いてローマの執政官フルウィウスがカルタゴ軍陣営へ急襲を仕掛け、夜明けとともに激しい戦闘が始まる。

§25.13.1cum Hannibal circa Tarentum, consules ambo in Samnio essent, sed circumsessuri Capuam viderentur, quod malum diuturnae obsidionis esse solet, iam famem Campani sentiebant, quia sementem facere prohibuerant eos Romani exercitus.
ハンニバルがタレントゥム周辺におり、両執政官はサムニウムにいたが、彼らがカプアを包囲する構えであると見られていたとき、長期にわたる包囲戦にはつきものの災いである飢餓を、カンパニア人はすでに実感しつつあった。 ローマ軍が彼らに播種を行うことを禁じていたからである。
§25.13.2itaque legatos ad Hannibalem miserunt orantes, ut, priusquam consules in agros suos educerent legiones, viaeque omnes hostium praesidiis insiderentur, frumentum ex propinquis locis convehi iuberet Capuam.
そのため、彼らはハンニバルのもとに使節を送り、執政官たちが自分たちの領土へと軍団を進め、すべての道が敵の守備隊によって占拠されてしまう前に、近隣の地域からカプアへと穀物を運び込ませるよう命令してほしいと懇願した。
§25.13.3Hannibal Hannonem ex Bruttiis cum exercitu in Campaniam transire et dare operam, ut frumenti copia fieret Campanis, iussit.
ハンニバルはハンノに対し、軍勢を率いてブルッティウムからカンパニアへと移動し、カンパニア人に十分な穀物が行き渡るよう尽力することを命じた。
§25.13.4Hanno ex Bruttiis profectus cum exercitu vitabundus castra hostium consulesque, qui in Samnio erant, cum Benevento iam adpropinquaret, tria milia passuum ab ipsa urbe loco edito castra posuit;
ハンノはブルッティウムを出発し、サムニウムにいた敵の陣営と執政官たちを慎重に避けながら軍勢を進め、ベネウェントゥムに近づくと、その都市から3マイル離れた高地に陣を張った。
§25.13.5inde ex sociis circa populis, quo aestate comportatum erat, devehi frumentum in castra iussit praesidiis datis, quae commeatus eos prosequerentur.
そこから彼は、夏のうちに穀物が運び込まれていた周辺の同盟諸部族のところから陣営へと穀物を輸送させ、それらの輸送を護衛させるための部隊を配置した。
§25.13.6Capuam inde nuntium misit, qua die in castris ad accipiendum frumentum praesto essent omni undique genere vehiculorum iumentorumque ex agris contracto.
それから彼はカプアに伝令を送り、周囲の田野からあらゆる種類の車両や荷獣をすべて集めた上で、何日に穀物を受け取るために陣営に参じるべきかを指示した。
§25.13.7id pro cetera socordia neglegentiaque a Campanis actum: paulo plus quadringenta vehicula missa et pauca praeterea iumenta.
カンパニア人はこの件を、いつもの怠慢と不注意そのままに対応した。 送られた車両は400台をわずかに超える程度で、荷獣もそれ以外にはわずかであった。
ob id castigatis ab Hannone, quod ne fames quidem, quae mutas accenderet bestias, curam eorum stimulare posset, alia prodicta dies ad frumentum maiore apparatu petendum.
口の利けない獣すら駆り立てる飢えでさえ、彼らの注意を促すことができないのかとハンノから厳しく叱責され、より多くの準備を整えて穀物を求めて来させるために、別の日に延期された。
§25.13.8ea omnia, sicut acta erant, cum enuntiata Beneventanis essent, legatos decem extemplo ad consules — circa Bovianum castra Romanorum erant — miserunt.
これら一部始終が、事の次第のままにベネウェントゥムの人々に報告されると、彼らは直ちに10人の使節を執政官たち――ローマ軍の陣営はボウィアヌム周辺にあった――のもとへ派遣した。
§25.13.9qui cum auditis quae ad Capuam agerentur, inter se comparassent, ut alter in Campaniam exercitum duceret, Fulvius, cui ea provincia obvenerat, profectus nocte Beneventi moenia est ingressus.
執政官たちは、カプアで起こっていることを聞いて協議し、一方がカンパニアへ軍を率いて向かうことに役割を分担した。 この任務が割り当てられたフルウィウスは、夜間に出発して、ベネウェントゥムの城内へと入った。
§25.13.10ex propinquo cognoscit Hannonem cum exercitus parte profectum frumentatum; per quaestorem Campanis datum frumentum;
彼は間近で次のことを知った。 ハンノは軍の一部を率いて食糧調達に出発しており、財務官を通じて穀物がカンパニア人に引き渡されていること。
duo milia plaustrorum, inconditam inermemque aliam turbam advenisse;
2千台の荷車と、その他に無秩序で武器も持たない大群衆が到着していること。
per tumultum ac trepidationem omnia agi, castrorumque formam et militarem ordinem inmixtis agrestibus et servis sublatum.
すべてが混乱と動揺の中で行われており、農民や奴隷が混じり合ったことで、陣営の体裁も軍隊の秩序も失われていること。
§25.13.11his satis compertis consul militibus edicit, signa tantum armaque in proximam noctem expedirent: castra Punica oppugnanda esse.
これらを十分に確かめると、執政官は兵士たちに対し、来るべき夜に向けて軍旗と武器だけを準備するよう命じた。 カルタゴ軍の陣営を攻撃せねばならないからである。
§25.13.12quarta vigilia profecti sarcinis omnibus impedimentisque Beneventi relictis paulo ante lucem cum ad castra pervenissent, tantum pavoris iniecerunt, ut, si in plano castra posita essent, haud dubie primo impetu capi potuerint.
彼らは第4夜警時に出発し、手荷物や重荷をすべてベネウェントゥムに残して、夜明けの少し前に敵の陣営に到着すると、大きな恐怖を与えたため、もし平地に陣営が置かれていたならば、間違いなく最初の突撃で占領できたであろうほどであった。
§25.13.13altitudo loci et munimenta defenderunt, quae nulla ex parte adiri nisi arduo ac difficili ascensu poterant.
土地の高さと防御壁が彼らを守っていた。 そこは、どの方向からも、険しく困難な斜面を登る以外には接近することができなかったのである。
§25.13.14luce prima proelium ingens accensum est.
夜明けとともに、激しい戦闘が始まった。
nec vallum modo tutantur Poeni, sed, ut quibus locus aequior esset, deturbant nitentis per ardua hostes.
カルタゴ兵はただ土塁を防衛するだけでなく、自分たちの地勢が有利であったため、険しい斜面を這い登ってくる敵を突き落とした。

語釈・文法注

  1. §25.13.4vitabundus — 接尾辞 `-bundus` を持つ形容詞はしばしば分詞のような性質を帯び、古典期、特にリウィウスなどの歴史叙述においては、直接対格(ここでは `castra hostium consulesque`)を目的語として支配することがある。
  2. §25.13.5quo — 関係副詞で「そこへ、その場所に」を意味する。先行する `ex sociis circa populis` を、具体的な「物資が運び込まれた場所」として受けており、「夏のうちに(穀物が)運び込まれていた周辺の同盟諸部族(の土地)から」という意味を表す。
  3. §25.13.7quae mutas accenderet bestias — 関係代名詞 `quae` に導かれる接続法(`accenderet` 未完了過去)の節。性質・特徴の関係節であり、「口の利けない獣をも興奮させる(駆り立てる)ほどの(飢え)」という制限的・叙述的なニュアンスを付与している。
  4. §25.13.12capi potuerint — 結果の `ut` 節(`ut... capi potuerint`)の中に反実仮想の条件文(`si in plano castra posita essent`)の帰結節が置かれた構造。通常、帰結節単独であれば接続法過去完了 `potuissent`(あるいは `potuerunt` の直説法)となるところ、結果節の影響を受けて接続法完了の `potuerint` となっている。リウィウスに特徴的な語法。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §25.13.1-25.13.14. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:25.13.1-25.13.14

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。