Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §25.12.1-25.12.15

マルキウスの預言歌の発見とアポロン祭の創設

766 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ラティウムの祝祭が終わって政務官たちがローマを出発した後、マルキウスの二つの預言歌(カンナエの敗戦の予言と、アポロンに捧げる競技会の勧め)が発見され、それに基づいてアポロン祭が新設される。

§25.12.1Romae consules praetoresque usque ad ante diem quintum kal. §25.12.2Maias Latinae tenuerunt.
ローマでは、執政官たちと法務官たちが、5月1日の4日前まで、ラティウムの祝祭のために引き留められていた。
eo die perpetrato sacro in monte in suas quisque provincias proficiscuntur.
その日、山頂での神聖な儀式が完了すると、各自が自らの属州へと出発した。
religio deinde nova obiecta est ex carminibus Marcianis.
その後、マルキウスの預言歌から、新たな宗教的関心がもたらされた。
§25.12.3vates hic Marcius inlustris fuerat, et cum conquisitio priore anno ex senatus consulto talium librorum fieret, in M. Aemili praetoris urbani, qui eam rem agebat, manus venerant.
このマルキウスという人物は高名な予言者であり、前年に元老院の決議に基づいて同様の書の捜索が行われた際、その実務を担当していた都市法務官マルクス・アエミリウスの手に入っていた。
§25.12.4is protinus novo praetori Sullae tradiderat.
彼はそれを直ちに新しい法務官スッラに引き渡していた。
ex huius Marcii duobus carminibus alterius post rem factam editi comprobata auctoritas eventu alteri quoque, cuius nondum tempus venerat, adferebat fidem.
このマルキウスの2つの預言歌のうち、事の後に公開された一方の権威がその出来事によって証明されたことで、まだその時が来ていなかったもう一方の預言歌に対しても、信頼をもたらした。
§25.12.5priore carmine Cannensis praedicta clades in haec fere verba erat: “amnem, Troiugena, fuge Cannam, ne te alienigenae cogant in campo Diomedis conserere manus.
最初(前の方)の預言歌では、カンナエでの敗戦がほぼ次のような言葉で予言されていた。 「トロイアの末裔よ、カンナエ川を避けよ。 異邦人がディオメデスの平原でお前に戦いを交えさせることがないように。
§25.12.6sed neque credes tu mihi, donec compleris sanguine campum, multaque milia occisa tua deferet amnis in pontum magnum ex terra frugifera;
しかし、お前が平原を血で満たすまでは、私を信じないだろう。 そして川は、実り豊かな大地から、殺害されたお前の何万もの兵を偉大な海へと運ぶであろう。
piscibus atque avibus ferisque, quae incolunt terras, is fuat esca caro tua.
陸に住む魚、鳥、そして獣たちにとって、お前の肉が餌となるように。
nam mihi ita Iuppiter fatus est.
なぜなら、ジュピターが私にそのように語ったからである。
§25.12.7et Diomedis Argivi campos et Cannam flumen ii, qui militaverant in iis locis, iuxta atque ipsam cladem agnoscebant.
」その地で従軍したことのある人々は、アルゴス人ディオメデスの平原とカンナエ川を、そしてあの敗戦そのものを、まざまざと認めた。
§25.12.8tum alterum carmen recitatum, non eo tantum obscurius, quia incertiora futura praeteritis sunt, sed perplexius etiam scripturae genere.
そこで、もう一つの預言歌が朗読された。 それは、過去のことよりも未来のことの方が不確実であるという理由だけでなく、その文体の難解さによっても、より難解なものであった。
§25.12.9“hostis, Romani, si expellere vultis, vomica quae gentium venit longe, Apollini vovendos censeo ludos, qui quotannis comiter Apollini fiant, cum populus dederit ex publico partem, partem privati uti conferant pro se atque suis.
「ローマ人よ、もしお前たちが、遠くの諸民族からやってきた腫れ物(災い)である敵を駆逐したいと望むなら、アポロンに競技会を捧げるよう私は勧める。 この競技会は毎年アポロンのために丁重に行われるべきであり、民衆が公費から一部を醵出し、個人が自らと家族のために一部を出し合うようにせよ。
§25.12.10is ludis faciendis praeerit praetor is, qui ius populo plebeique dabit summum.
この競技会の挙行は、人民と平民に対して最高の裁判権を行使する法務官が司るべきである。
decemviri Graeco ritu hostiis sacra faciant.
十人委員会がギリシアの儀礼に従って、犠牲獣による祭儀を行うようにせよ。
hoc si recte facietis, gaudebitis semper fietque res vestra melior;
もしこれらを正しく行うならば、お前たちは永遠に喜び、お前たちの国家はより良くなるであろう。
nam is divus extinguet perduellis vestros, qui vestros campos pascit placide.
なぜなら、お前たちの平原を穏やかに育むあの神が、お前たちの敵を滅ぼすからである。
§25.12.11ad id carmen explanandum diem unum sumpserunt.
」この預言歌を解釈するために、彼らは一日を費やした。
postero die senatus consultum factum est, ut decemviri de ludis Apollini reque divina facienda inspicerent.
翌日、元老院の決議がなされ、十人委員会がアポロンの競技会と神聖な儀式の挙行について調査することとなった。
§25.12.12ea cum inspecta relataque ad senatum essent, censuerunt patres Apollini ludos vovendos faciendosque et, quando ludi facti essent, duodecim milia aeris praetori ad rem divinam et duas hostias maiores dandas.
これらが調査され、元老院に報告されると、議員たちはアポロンに競技会を誓い、挙行すべきであると決定した。 そして競技会が挙行される際には、法務官に祭儀のために1万2千アスと、2頭の大きな犠牲獣が与えられるべきであるとした。
§25.12.13alterum senatus consultum factum est, ut decemviri sacrum Graeco ritu facerent hisque hostiis, Apollini bove aurato et capris duabus albis auratis, Latonae bove femina aurata.
もう一つの元老院決議がなされ、十人委員会がギリシアの儀礼に従って、次の犠牲獣、すなわちアポロンには角を金で飾った牡牛と2頭の白い角を金で飾った雌山羊を、ラトナには角を金で飾った牝牛を捧げて、祭儀を行うこととなった。
§25.12.14ludos praetor in circo maximo cum facturus esset, edixit, ut populus per eos ludos stipem Apollini, quantam commodum esset, conferret.
法務官がキルクス・マクシムスで競技会を挙行しようとしたとき、民衆がその競技会の間、各自の都合の良いだけの施しをアポロンに捧げるよう告示した。
§25.12.15haec est origo ludorum Apollinarium victoriae, non valetudinis ergo, ut plerique rentur, votorum factorumque.
これがアポロン祭の起源であり、多くの者が考えているような健康のためではなく、勝利のために誓われ、挙行されたのである。
populus coronatus spectavit, matronae supplicavere;
民衆は花冠を被って観戦し、既婚女性たちは祈りを捧げた。
vulgo apertis ianuis in propatulis epulati sunt, celeberque dies omni caerimoniarum genere fuit.
一般の人々は門を開け放って前庭で宴会をし、この日はあらゆる種類の儀式によって大いに祝われた。

語釈・文法注

  1. 25.12.1ante diem quintum kal. Maias — ローマの日付表現。5月1日(Kalendae Maiae)から両端を含めて5日前、すなわち4月27日を指す。`ante diem quintum` 全体が前置詞 `usque ad` の目的語のように扱われている。
  2. 25.12.2Latinae tenuerunt — 主語は女性複数名詞 `Latinae` で、これは `Feriae Latinae`(ラティウムの祝祭)を指す。目的語は前節の `consules praetoresque`(執政官と法務官たち)。ラティウムの祝祭という宗教的義務が彼らをローマに留め置いたことを示す。
  3. 25.12.6fuat — 古期ラテン語における動詞 `esse` の接続法現在単数3人称の形式で、古典期の `sit` に相当する。予言(カルミナ)の古風な文体を再現するために用いられている。
  4. 25.12.9vomica quae gentium venit longe — 先行詞 `hostis` を説明する同格の節、または挿入節。`vomica`(腫れ物、ペストのような災い)は敵(ハニバル軍)に対する比喩的な表現であり、`gentium` は「諸民族の、諸国からの」という意味の属格。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §25.12.1-25.12.15. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:25.12.1-25.12.15

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。