Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §24.4.1-24.4.9

ヒエロニュモスの即位とアドラノドロスによる実権掌握

709 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ヒエロン王の死により孫のヒエロニュモスが若くして王位を継承するが、共和制への移行は王の娘たちの野心によって阻まれる。その後、後見人の一人アドラノドロスが他の後見人を排除して実権を握る。

§24.4.1in Sicilia Romanis omnia mutaverat mors Hieronis regnumque ad Hieronymum nepotem eius translatum, puerum vixdum libertatem, nedum dominationem modice laturum.
シキリアにおいては、ヒエロンの死、そして、王位がその孫ヒエロニュモスに引き継がれたことが、ローマ人にとってすべてを一変させていた。 この少年は、自由を節度をもって保つことすらおぼつかず、ましてや王権を中庸に担えるはずもない者であった。
§24.4.2eam aetatem, id ingenium tutores atque amici ad praecipitandum in omnia vitia acceperunt.
後見人や友人たちは、彼のそのような若さと気質を、あらゆる悪徳へと彼を転落させるために引き受けた。
quae ita futura cernens Hiero ultima senecta voluisse dicitur liberas Syracusas relinquere, ne sub dominatu puerili per ludibrium bonis artibus partum firmatumque interiret regnum.
これらがそのようになるだろうと見越していたヒエロンは、きわめて高齢になって、シラクサを自由な都市として残すことを望んだと言われている。 それは、少年の支配下で、優れた手腕によって獲得され強固にされた王国が、物笑いの種となって滅びてしまわないようにするためであった。
§24.4.3huic consilio eius summa ope obstitere filiae, nomen regium penes puerum futurum ratae, regimen rerum omnium penes se virosque suos Adranodorum et Zoippum, qui Syracusanorum primi relinquebantur.
彼のこの計画に対し、娘たちが全力を尽くして反対した。 彼女たちは、王の称号こそ少年のものとなるが、すべての国政の指導権は彼女たち自身と、シラクサ人の中で第一の人物として残されていたそれぞれの夫、アドラノドロスとゾイッポスのものになると考えたからである。
§24.4.4non facile erat nonagesimum iam agenti annum, circumsesso dies noctesque muliebribus blanditiis, liberare animum et convertere ad publicam a privata curam.
すでに90歳を迎えており、昼も夜も女性たちの甘言に取り囲まれていた者にとって、自らの心を解放し、私的な関心から公的な関心へと転じることは容易ではなかった。
§24.4.5itaque tutores modo quindecim puero relinquit, quos precatus est moriens, ut fidem erga populum Romanum quinquaginta annos ab se cultam inviolatam servarent iuvenemque suis potissimum vestigiis insistere vellent et disciplinae, in qua eductus esset.
それゆえ彼は、少年のためにわずか15人の後見人を残し、死に臨んで彼らに、自分が50年間培ってきたローマ人々に対する忠誠を損なうことなく維持すること、そして、この若者が何よりも自分自身の足跡と、彼が育てられた教育に従うことを望んでくれるよう懇願した。
§24.4.6haec mandata.
これが彼の遺言であった。
cum expirasset, tutores testamento prolato pueroque in contionem producto — erat autem quindecim tum ferme annorum —
彼が息を引き起ると、後見人たちは遺言書を公開し、少年を民会へと連れ出した。 ――なお、彼は当時ほぼ15歳であった。
§24.4.7paucis, qui per contionem ad excitandos clamores dispositi erant, adprobantibus testamentum, ceteris velut patre amisso in orba civitate omnia timentibus munus suscipiunt.
―― 歓声をあげるために民会の中に配置されていた、少数の人々だけが遺言を承認し、他の人々は、あたかも父親を失ったかのように、守り手を失った国家において万事を恐れていたが、後見人たちは職務を引き受けた。
funus fit regium,
そして王にふさわしい葬儀が執り行われた。
§24.4.8magis amore civium et caritate quam cura suorum celebre.
それは、親族の気配りによるというよりは、むしろ市民たちの愛と親愛の情によって盛大なものであった。
§24.4.9brevi deinde ceteros tutores summovet Adranodorus, iuvenem iam esse dictitans Hieronymum ac regni potentem;
そのすぐ後、アドラノドロスは、ヒエロニュモスはすでに若者であり、王権を自ら行使できるのだと繰り返し主張して、他の後見人たちを排除した。
deponendoque tutelam ipse, quae cum pluribus communis erat, in se unum omnium vires convertit.
そして、多くの者と共有していた後見人の地位を自ら辞すことによって、すべての権力を自分一人へと集中させた。

語釈・文法注

  1. §24.4.1puerum vixdum libertatem, nedum dominationem modice laturum — 未来能動分詞 `laturum`(原形 `fero`)が同格の `puerum` を修飾し、「〜するであろう(性質を持つ)少年」という意味を表す。接続詞 `nedum` は通常、否定表現に続いて「まして〜ない」「〜は言うまでもなく」を意味する(ここでは否定の副詞 `vixdum`「いまだほとんど〜ない」の後に用いられている)。
  2. §24.4.4nonagesimum iam agenti annum, circumsesso dies noctesque muliebribus blanditiis — 非人称表現 `non facile erat`(容易ではなかった)の対象となる与格(「〜にとって」)が省略されており、現在分詞 `agenti`(過ごしている)と完了分詞 `circumsesso`(取り囲まれている)は、その省略された与格(ヒエロン)を修飾している。文の骨格は「[ヒエロンにとって] 自身の心を解放することは容易ではなかった」となる。
  3. §24.4.5suis potissimum vestigiis insistere vellent et disciplinae — 動詞 `insisto` は与格を支配するため、`suis vestigiis`(自分自身の足跡)と `disciplinae`(教育)は与格となっている。再帰代名詞の所有形容詞 `suis` は、従属節の主語(tutores)ではなく、主節の主語であり懇願の主体であるヒエロン(Hiero)を指す。
  4. §24.4.9deponendoque tutelam ipse ... in se unum omnium vires convertit — 奪格のゲルンディウム(動名詞)`deponendo` は手段(〜することによって)を表す。主格の代名詞 `ipse` は、主節の主語であるアドラノドロス(Adranodorus)を強調し、他人の力を借りず「彼自身が」後見人の職を辞したことを示す。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §24.4.1-24.4.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:24.4.1-24.4.9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。