Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §24.3.1-24.3.17

クロトンの砦の開城と住民のロクリ退去

708 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ピュロス戦争によって荒廃したクロトン市の現状と由緒あるユノ神殿について描写され、貴族たちが立てこもる砦の防衛交渉と彼らのロクリへの退去が語られる。さらに、アプリアでのローマ軍とハンニバル軍の冬季の小競り合いに言及される。

§24.3.1urbs Croto murum in circuitu patentem duodecim milia passuum habuit ante Pyrrhi in Italiam adventum.
クロトン市は、ピュロスがイタリアに到来する前には、全周で12マイルに及ぶ城壁を持っていた。
§24.3.2post vastitatem eo bello factam vix pars dimidia habitabatur: flumen, quod medio oppido fluxerat, extra frequentia tectis loca praeterfluebat, et arx erat procul eis, quae habitabantur.
その戦争で引き起こされた荒廃の後には、かろうじて半分の地域に人が住むにすぎなかった。 かつて町の中央を流れていた川は、家々の密集地帯の外側を流れており、砦は人が住む地域から遠く離れていた。
§24.3.3sex milia aberat ab urbe nobile templum, ipsa urbe nobilius, Laciniae Iunonis, sanctum omnibus circa populis.
町から6マイル離れたところに、町自体よりも高名な、ラキニアのユノの有名な神殿があり、周囲のすべての民族から神聖視されていた。
§24.3.4lucus ibi frequenti silva et proceris abietis arboribus saeptus laeta in medio pascua habuit, ubi omnis generis sacrum deae pecus pascebatur sine ullo pastore;
そこには、うっそうとした森と背の高いモミの木々に囲まれた聖林があり、その中央に豊かな牧草地を擁していて、そこでは女神に捧げられたあらゆる種類の家畜が、どんな羊飼いもなしに草を食んでいた。
§24.3.5separatimque greges sui cuiusque generis nocte remeabant ad stabula, numquam insidiis ferarum, non fraude violati hominum.
そして、それぞれの種類の群れが別々に、夜になると牛舎へと戻っていったが、野獣の襲撃によっても、人間の悪意によっても、決して害されることはなかった。
§24.3.6magni igitur fructus ex eo pecore capti columnaque inde aurea solida facta et sacrata est;
そのため、その家畜から多大な収益が得られ、そこから純金の柱が作られて奉納された。
inclitumque templum divitiis etiam, non tantum sanctitate fuit.
こうして神殿は、その神聖さだけでなく、富によっても名高いものとなった。
§24.3.7ac miracula aliqua adfingunt, ut plerumque tam insignibus locis.
また、これほど顕著な場所にはよくあることだが、いくつかの奇跡が語り加えられている。
fama est aram esse in vestibulo templi, cuius cinerem nullus umquam moveat ventus.
神殿の前庭に祭壇があり、その灰はどんな風によっても決して動かされることがない、という伝承がある。
§24.3.8sed arx Crotonis una parte imminens mari, altera vergente in agrum, situ tantum naturali quondam munita, postea et muro cincta est, qua per aversas rupes ab Dionysio Siciliae tyranno per dolum fuerat capta.
しかし、クロトンの砦は、一方は海に臨み、他方は平野へと傾斜しており、かつては自然の地形によってのみ守られていたが、シキリアの僭主ディオニュシオスによって背後の絶壁から計略によって占領された箇所については、後に城壁でも囲まれていた。
§24.3.9ea tum arce satis, ut videbatur, tuta Crotoniatum optimates tenebant se, circumsedente cum Bruttiis eos etiam plebe sua.
当時、十分に安全と思われるその砦にクロトンの貴族たちは立てこもっていたが、彼ら自身の平民たちもまたブルッティ人とともに彼らを包囲していた。
§24.3.10postremo Bruttii, cum suis viribus inexpugnabilem viderent arcem, coacti necessitate Hannonis auxilium inplorant.
ついにブルッティ人たちは、自分たちの力だけでは砦が攻略不可能であると悟ると、必要に迫られてハンノに援助を求めた。
§24.3.11is his condicionibus ad deditionem compellere Crotoniates conatus, ut coloniam Bruttiorum eo deduci antiquamque frequentiam recipere vastam ac desertam bellis urbem paterentur, omnium neminem praeter Aristomachum movit.
ハンノは、ブルッティ人の植民市をそこに入植させること、そして戦争によって荒廃し無人となった都市がかつての人口を取り戻すことを受け入れる、という条件でクロトンの人々を降伏させようと試みたが、アリストマコスを除いて、誰一人として心を動かされる者はいなかった。
§24.3.12morituros se adfirmabant citius quam inmixti Bruttiis in alienos ritus, mores legesque ac mox linguam etiam verterentur.
彼らは、ブルッティ人と混じり合って、他国の宗教儀礼や風習、法律、さらには間もなく言語にまで変えられてしまうくらいなら、むしろ進んで死を選ぶと主張した。
§24.3.13Aristomachus unus quando nec suadendo ad deditionem satis valebat nec, sicut urbem prodiderat, locum prodendae arcis inveniebat, transfugit ad Hannonem.
アリストマコス一人だけは、降伏を説得するだけの十分な力もなく、またかつて都市を裏切った時のように、砦を引き渡すための機会も見つけられなかったため、ハンノのもとへと逃亡した。
§24.3.14Locrenses brevi post legati, cum permissu Hannonis arcem intrassent, persuadent, ut traduci se Locros paterentur nec ultima experiri vellent.
そのすぐ後、ロクリ人の使節たちがハンノの許しを得て砦に入り、自分たちがロクリへと移されることを受け入れ、最悪の事態に身をさらすことのないようにと説得した。
§24.3.15iam hoc ut sibi liceret, impetraverant et ab Hannibale missis ad id ipsum legatis.
彼らは、これが自分たちに許されるようにと、そのためにわざわざ使節を送って、すでにハンニバルからも承認を得ていた。
ita Crotone excessum est, deductique Crotoniatae ad mare naves conscendunt.
こうしてクロトンから退去が行われ、連れ出されたクロトンの人々は海岸へと下り、船に乗り込んだ。
§24.3.16Locros omnis multitudo abeunt.
群衆は全員ロクリへと去っていった。
— in Apulia ne hiems quidem quieta inter Romanos atque Hannibalem erat.
――アプリアにおいては、ローマ人とハンニバルの間には冬でさえ平穏ではなかった。
Luceriae Sempronius consul, Hannibal haud procul Arpis hibernabat.
ルケリアでは執政官センプローニウスが、ハンニバルはアルピのすぐ近くで冬営していた。
§24.3.17inter eos levia proelia ex occasione aut opportunitate huius aut illius partis oriebantur, meliorque eis Romanus et in dies cautior tutiorque ab insidiis fiebat.
彼らの間では、双方の機会や好機に応じて小規模な戦闘が起こっていたが、ローマ人の方がそれらの戦闘において優勢となり、日を追うごとにより慎重になり、不意打ちに対しても安全になっていった。

語釈・文法注

  1. 24.3.2eis, quae habitabantur — eis は中性複数・奪格で、ここでは「居住地(場所)」を意味する locis などの名詞が省略されており、関係代名詞 quae の先行詞となっている。
  2. 24.3.3ipsa urbe nobilius — ipsa urbe は、比較級 nobilius に伴う「比較の奪格」であり、「都市そのものよりも高名な」という意味を表す。
  3. 24.3.7cuius cinerem nullus umquam moveat ventus — moveat は関係節において性質・特徴、あるいは想定される結果(〜するような)を表す接続法現在形である。
  4. 24.3.8qua per aversas rupes ab Dionysio Siciliae tyranno per dolum fuerat capta — qua は関係副詞で、「(かつて〜によって)占領された箇所において」の意味で、先行する muro cincta est の具体的場所を制限している。
  5. 24.3.11is his condicionibus ad deditionem compellere Crotoniates conatus, ut coloniam Bruttiorum eo deduci antiquamque frequentiam recipere vastam ac desertam bellis urbem paterentur, omnium neminem praeter Aristomachum movit. — 文の主たる骨格は is... neminem... movit(彼は誰の心も動かさなかった)であり、その間に分詞 conatus と、condicionibus の内容を具体的に説明する同格の ut 節が長大に挿入されている。
  6. 24.3.16Locros omnis multitudo abeunt — 集合名詞である単数主語 multitudo に対し、複数動詞 abeunt を用いて意味上の複数に一致させる「意味による一致(synesis)」の例である。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §24.3.1-24.3.17. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:24.3.1-24.3.17

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。