§24.34.1et habuisset tanto impetu coepta res fortunam, nisi unus homo Syracusis ea tempestate fuisset.
そして、もしその当時、シラクーサに一人の男がいなかったなら、これほど激しい勢いで開始された試みは、成功を収めていただろう。
§24.34.2Archimedes is erat, unicus spectator caeli siderumque, mirabilior tamen inventor ac machinator bellicorum tormentorum operumque, quibus quicquid hostes ingenti mole agerent, ipse perlevi momento ludificaretur.
それはアルキメデスであった。 彼は天と星々の比類なき観察者であったが、それ以上に、敵が巨大な労力をかけて行ういかなる作戦をも、自分自身はごくわずかな力で翻弄するような、戦争の射撃兵器や防衛設備の驚異的な発明者にして考案者であった。
§24.34.3muros per inaequalis ductos colles, pleraque alta et difficilia aditu, submissa quaedam et quae planis vallibus adiri possent, ut cuique aptum uisum est loco, ita genere omni tormentorum instruxit.
起伏のある丘陵に沿って築かれた城壁は、大部分が高く近づきがたいが、一部は低くて平らな谷から接近できるようになっていたが、彼はそれぞれの場所に適していると思われるのに応じて、あらゆる種類の射撃兵器でそこを装備した。
§24.34.4Achradinae murum, qui, ut ante dictum est, mari adluitr, sexaginta quinqueremibus Marcellus oppugnabat.
すでに述べられたように海に洗われているアクラディナの壁を、マルケルスは60隻の五段櫂船で攻撃していた。
§24.34.5ex ceteris navibus sagittarii funditoresque et velites etiam, quorum telum ad remittendum inhabile imperitis est, vix quemquam sine vulnere consistere in muro patiebantur.
他の船からは、射手や投石兵、さらには、その武器が不慣れな者にとっては投げ返されるのに不適なものである軽装兵たちまでもが、城壁の上に誰も傷を負わずに立っていることをほとんど許さなかった。
§24.34.6hi, quia spatio missilibus opus est, procul muro tenebant naves.
彼らは、飛び道具には距離が必要であったため、船を壁から遠ざけていた。
iunctae aliae binae quinqueremes demptis interioribus remis, ut latus lateri adplicaretur, §24.34.7cum exteriore ordine remorum velut una navis agerentur, turres contabulatas machinamentaque alia quatiendis muris portabant.
他方、内側の櫂を取り除いて脇と脇が密着するように二隻ずつ結合された他の五段櫂船は、外側の列の櫂によってまるで一隻の船のように動かされ、多層の塔や、城壁を打ち砕くための他の機械を運んでいた。
§24.34.8adversus hunc navalem apparatum Archimedes variae magnitudinis tormenta in muris disposuit.
この海上の装備に対して、アルキメデスは様々な大きさの兵器を城壁の上に配置した。
in eas, quae procul erant, navis saxa ingenti pondere emittebat, propiores levioribus eoque magis crebris petebat telis;
遠くにある船に対しては、巨大な重さの石を放ち、より近くにあるものには、より軽く、それゆえにより頻繁に放たれる飛び道具で攻撃した。
§24.34.9postremo, ut sui volnere intacti tela in hostem ingererent, murum ab imo ad summum crebris cubitalibus fere cavis aperuit, per quae cava pars sagittis pars scorpionibus modicis ex occulto petebant hostem.
最後に、味方が傷を負うことなく敵に飛び道具を浴びせることができるように、彼は城壁に下から上まで、ほぼ1キュビット大の無数の穴を開け、それらの穴を通して、ある者は弓矢で、ある者は小型のスコルピオンで、隠れた場所から敵を攻撃した。
§24.34.10quae propius quaedam subibant naves, quo interiores ictibus tormentorum essent, in eas tollenone super murum eminente ferrea manus, firmae catenae inligata, cum iniecta prorae esset gravique libramento plumbi recelleret ad solum, suspensa prora navem in puppim statuebat;
射撃の打撃の内側に入り込むために、いくつかの船がより近くまで寄ってきた。 それらの船に対して、城壁の上に突き出た起重機から、頑丈な鎖に繋がれた鉄の鉤が船首に投げかけられ、鉛の重い釣り合いおもりによって地面の方へと引き戻されると、船首を吊り上げて、船を船尾の上に立たせるのであった。
§24.34.11dein remissa subito velut ex muro cadentem navem cum ingenti trepidatione nautarum ita undae adfligebat, ut, etiamsi recta reciderat, aliquantum aquae acciperet.
その後、それが突然放されると、まるで壁から落ちるかのような船を、水夫たちの巨大な恐怖とともに、波に激しく叩きつけたため、仮に真っ直ぐに落ちたとしても、かなりの水が入るのであった。
§24.34.12ita maritima oppugnatio est elusa omnisque spes eo versa, ut totis viribus terra adgrederentur.
このようにして海上からの攻撃は退けられ、すべての希望は、全力を尽くして陸から攻撃することへと向けられた。
§24.34.13sed ea quoque pars eodem omni apparatu tormentorum instructa erat Hieronis inpensis curaque per multos annos, Archimedis unica arte.
しかし、そちらの側もまた、ヒエロンの費用と長年の配慮、そしてアルキメデスの比類なき技術によって、全く同じあらゆる兵器の装備を整えられていた。
§24.34.14natura etiam adiuvabat loci, quod saxum, cui inposita muri fundamenta sunt, magna parte ita proclive est, ut non solum missa tormento, sed etiam quae pondere suo provoluta essent, graviter in hostem inciderent.
場所の地形もまた助けとなっていた。 というのも、城壁の基礎が置かれている岩は、大部分が非常に傾斜しており、兵器から放たれたものだけでなく、自重によって転がり落ちるものまでもが、敵の上に激しく落下するようになっていたからである。
§24.34.15eadem causa ad subeundum arduum aditum instabilemque ingressum praebebat.
同じ原因が、接近しようとする者に対して、険しい接近路と不安定な足場をもたらしていた。
§24.34.16ita consilio habito quoniam omnis conatus ludibrio esset, absistere oppugnatione atque obsidendo tantum arcere terra marique commeatibus hostem placuit.
このようにして、あらゆる試みが失敗に終わったため、合議が開かれ、攻撃を中止し、ただ包囲することによってのみ、陸と海から敵への補給を遮断することが決定された。