Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §24.28.1-24.28.9

アポロニデスの演説と対ローマ和親の決議

733 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

シラクーサで国論が分裂し暴動寸前となる中、指導者の一人アポロニデスが演説を行い、不和の危険を警告して伝統的なローマとの同盟維持を主張した結果、最終的にローマとの和平使節の派遣が決定された。

§24.28.1in hac turbatione rerum in contionem vocari placuit.
この混乱の中で、民会を招集することが決定された。
ubi cum alii alio tenderent nec procul seditione res esset, Apollonides principum unus orationem salutarem ut in tali tempore habuit:
そこで、ある者たちは一方へ、他の者たちは他方へと向かい、事態が暴動寸前であったとき、指導者たちの一人であるアポロニデスが、このような時期にふさわしい、有益な演説を行った。
§24.28.2nec spem salutis nec perniciem propiorem umquam civitati ulli fuisse.
いかなる国家にとっても、救済の希望がこれほど近くに、あるいは破滅がこれほど間近に迫ったことはかつてなかった。
§24.28.3si enim uno animo omnes vel ad Romanos vel ad Carthaginienses inclinent, nullius civitatis statum fortunatiorem ac beatiorem fore;
というのも、もし全員が一つの心で、ローマ人か、あるいはカルタゴ人のどちらかに傾くなら、いかなる国家のあり方もこれほど幸運で幸福なものにはならないだろうからである。
§24.28.4si alii alio trahant res, non inter Poenos Romanosque bellum atrocius fore quam inter ipsos Syracusanos, cum intra eosdem muros pars utraque suos exercitus, sua arma, suos habitura sit duces.
しかし、もしある者たちが一方向に、他の者たちが別方向に事態を引っ張るなら、カルタゴ人とローマ人の間の戦争も、シラクーサ人自身の間の戦争ほど激しいものにはならないだろう。 同じ壁の内側で、両派がそれぞれの軍勢、それぞれの武器、それぞれの指導者を持つことになるからである。
§24.28.5itaque, ut idem omnes sentiant, summa vi agendum esse.
それゆえ、全員が同じことを思うように、最大の力をもって行動すべきである。
utra societas sit utilior, eam longe minorem ac levioris momenti consultationem esse;
どちらの同盟がより有益であるかという問題は、はるかに小さく、重要性の低い協議である。
§24.28.6sed tamen Hieronis potius quam Hieronymi auctoritatem sequendam in sociis legendis, vel quinquaginta annis feliciter expertam amicitiam nunc incognitae, quondam infideli praeferendam.
しかしながら、同盟者を選ぶにあたっては、ヒエロニュモスの権威よりも、むしろヒエロンの権威に従うべきであり、50年間にわたり幸福に経験された友好関係を、現在は未知であり、かつては不実であった関係よりも優先すべきである。
§24.28.7esse etiam momenti aliquid ad consilium, quod Carthaginiensibus ita pax negari possit, ut non utique in praesentia bellum cuba eis geratur: cum Romanis extemplo aut pacem aut bellum habendum.
判断にとって、次のようなこともいくらか重要である。 すなわち、カルタゴ人に対しては、現在ただちに彼らと戦争が行われることにはどうしてもならないような形で、和平を拒否することができるのに対し、ローマ人に対しては、直ちに和平か戦争かのどちらかを選択しなければならない。
§24.28.8quo minus cupiditatis ac studii visa est oratio habere, eo plus auctoritatis habuit.
演説が個人的な欲求や偏見を帯びていないように見えれば見えるほど、それだけ多くの信頼を獲得した。
adiectum est praetoribus ac delectis senatorum militare etiam consilium, iussi et duces ordinum praefectique auxiliorum simul consulere.
プラエトルたちと選出された元老院議員たちに、軍事評議会も加えられた。 部隊の隊長たちや補助軍の指揮官たちも、同時に協議に加わるよう命じられた。
§24.28.9cum saepe acta res esset magnis certaminibus, postremo, quia belli cum Romanis gerendi ratio nulla apparebat, pacem fieri placuit cum eis mittique legatos ad rem confirmandam.
この件が大きな激論を伴って何度も議論されたのち、最後には、ローマ人と戦争を行う見込みが全く立たなかったため、彼らと和平を結び、その件を確定するために使節を派遣することが決定された。

語釈・文法注

  1. 24.28.1ut in tali tempore — 接続詞 ut が制限的・状況適合的な意味で用いられており、「このような極めて困難な時期にあっては」「このような時としてはふさわしい」の意味を表す。
  2. 24.28.2nec spem salutis nec perniciem propiorem umquam civitati ulli fuisse — アポロニデスの演説内容を伝える間接話法(Oratio Obliqua)の開始。主文の動詞は不定詞 fuisse となり、主語は対格の spem および perniciem である。この間接話法は §24.28.7 まで続く。
  3. 24.28.6Hieronis potius quam Hieronymi auctoritatem sequendam — 義務を示す動形容詞(gerundive)sequendam に不定詞 esse が省略された形式(sequendam [esse])。対格の主語 auctoritatem に性・数・格が一致している。同様に praeferendam も amicitiam に一致する動形容詞である。
  4. 24.28.7quod Carthaginiensibus ita pax negari possit — quod節は先行する名詞句 momenti aliquid(重要性のある事柄)の具体的内容を説明する同格節。節内は ita ... ut 構文(「〜となるような方法で」)を伴い、結果の接続法 possit および geratur が用いられている。
  5. 24.28.8quo minus cupiditatis ac studii visa est oratio habere, eo plus auctoritatis habuit — 「quo + 比較級 ... eo + 比較級」で相関的な比例(「〜が少なければ少ないほど、それだけ多く……」)を表す構文。cupiditatis, studii, auctoritatis はそれぞれ中性名詞・代名詞(minus, plus)に係る部分属格である。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §24.28.1-24.28.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:24.28.1-24.28.9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。