Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §24.17.1-24.17.8

マルケッルスのノーラ防衛とハンニバルの転進

722 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ハンニバルはノーラに移動し、執政官マルケッルスはこれを迎え撃つ準備をする。マルケッルスはネロに背後からの奇襲を命じたが、ネロの不着により完全な勝利を逃し、ハンニバルはノーラ奪取を諦めてタレントゥムへと向かった。

§24.17.1dum haec ad Beneventum geruntur, Hannibal depopulatus agrum Neapolitanum ad Nolam castra movet.
ベネウェントゥムでこれらのことが進められている間に、ハニバルはネアポリスの領土を略奪したのち、ノーラへと陣営を移動させた。
§24.17.2quem ubi adventare consul sensit, Pomponio propraetore cum eo exercitu, qui super Suessulam in castris erat, accito ire obviam hosti parat nec moram dimicandi facere.
執政官はハニバルが近づいてくるのを感じると、スエッスラの上方の陣営にいたあの軍とともに、前法務官ポンポニウスを召喚して、敵を迎え撃ちに行く準備をし、戦闘を交えるのを遅らせなかった。
§24.17.3C. Claudium Neronem cum robore equitum silentio noctis per aversam maxime ab hoste portam emittit circumvectumque occulte subsequi sensim agmen hostium iubet et, cum coortum proelium videret, ab tergo se obicere.
彼はガイウス・クラウディウス・ネロを、騎兵の精鋭とともに、夜の静寂の中に、最も敵から離れた門から送り出し、迂回して敵の隊列の背後を密かにゆっくりと追尾し、戦闘が始まったのを見たときには背後から立ちはだかるよう命じた。
§24.17.4id errore viarum an exiguitate temporis Nero exsequi non potuerit, incertum est.
ネロがそれを実行できなかったのが、道の選択を誤ったためか、あるいは時間の不足のためかは、定かではない。
§24.17.5absente eo cum proelium commissum esset superior quidem haud dubie Romanus erat;
彼が不在のなかで戦闘が開始されたとき、ローマ軍が優勢であったことは間違いなかった。
sed quia equites non adfuere in tempore, ratio compositae rei turbata est non ausus insequi cedentes Marcellus vincentibus suis signum receptui dedit.
しかし、騎兵が時間通りに現れなかったため、計画された作戦の計略が狂ってしまい、退却する敵を追撃することを敢えてせず、マルケッルスは味方が勝利しつつあるなかで撤退の合図を与えた。
§24.17.6plus tamen duo milia hostium eo die caesa traduntur, Romani minus quadringenti.
しかしながら、その日、二千人以上の敵が討ち取られたと伝えられており、ローマ人の死者は四百人未満であった。
§24.17.7solis fere occasu Nero diem noctemque nequiquam fatigatis equis hominibusque ne viso quidem hoste rediens adeo graviter est ab consule increpitus, ut per eum stetisse diceret, quo minus accepta ad Cannas redderetur hosti clades.
ほぼ日没のころに、昼も夜も無駄に馬と人間を疲弊させ、敵の姿さえ見ることなく戻ってきたネロは、執政官から非常に激しく叱責されたため、執政官は、カンナエで被ったあの惨敗を敵に報いることができなかったのはネロのせいであると言ったほどであった。
§24.17.8postero die Romanus in aciem descendit, Poenus, tacita etiam confessione victus, castris se tenuit.
翌日、ローマ軍は出陣したが、カルタゴ軍は、黙したままの敗北の告白によって、陣営に引きこもっていた。
tertio die silentio noctis omissa spe Nolae potiundae, rei numquam prospere temptatae, Tarentum ad certiorem spem proditionis proficiscitur.
三日目の夜の静寂のなかに、これまで一度も成功裏に試みられたことのない、ノーラを手に入れるという希望をあきらめて、内通によるより確実な希望を求めてタレントゥムへと出発した。

語釈・文法注

  1. §24.17.2quem ubi adventare consul sensit — quemは直前の文のHannibalを指す関係代名詞の連結(接続関係代名詞)。sensitの目的語となる、対格不定詞句(quem adventare)を導いている。
  2. §24.17.5vincentibus suis — 「味方が勝利しつつあるなかで」という状況、または逆接的条件を示す独立奪格(ablative absolute)。
  3. §24.17.7per eum stetisse diceret, quo minus — stetisse per aliquem quo minus + 接続法は、「〜のせいで〜できない(阻まれる)」を意味する非人称的な慣用表現。ここでは主節の increpitus... ut ... diceret の中の、対格不定詞構文(間接話法)として機能している。
  4. §24.17.8Nolae potiundae — 動形容詞(ゲルンディウウム)の構文。動詞 potior(手に入れる)は属格または奪格を支配するため、名詞 Nolae と性・数・格が一致した動形容詞 potiundae となって名詞句を形成し、spe(属格)に修飾語としてかかっている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §24.17.1-24.17.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:24.17.1-24.17.8

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。