§23.9.1quae ubi vidit audivitque senex, velut si iam agendis, §23.9.2quae audiebat, interesset, amens metu “per ego te,” inquit “fili, quaecumque iura liberos iungunt parentibus, precor quaesoque, ne ante oculos patris facere et pati omnia infanda uelis.
老人はこれを目にし、また耳にすると、あたかも自分が、耳にしている事柄のまさに実行の場に居合わせているかのように、恐怖で我を忘れて言った。 「息子よ、子供たちと親を結びつけるあらゆる権利にかけて、私はお前に懇願し求める。 父親の目の前で、あらゆる忌まわしいことを行い、また被ることを望まないでおくれ。
§23.9.3paucae horae sunt, intra quas iurantes per quidquid deorum est, dextrae dextras iungentes, fidem obstrinximus, — ut sacratas fide manus digressi a conloquio extemplo in eum armaremus?
私たちが神々のあらゆるものにかけて誓い、右手を重ね合せて、誓約を結んでからほんの数時間しか経っていない。 — 会談から退出するやいなや、誓いによって神聖にされたその手を、ただちに彼に向けて武装させるためであったというのか。
§23.9.4ab hospitali mensa surgis, ad quam tertius Campanorum adhibitus es ab Hannibale, ut eam ipsam mensam cruentares hospitis sanguine? Hannibalem pater filio meo potui placare, filium Hannibali non possum?
お前は、カンパニア人の中で三人目としてハンニバルから招かれたそのもてなしの食卓から立ち上がり、その食卓そのものを主人の血で染めようというのか。 父親である私は、我が息子のためにハンニバルをなだめることができたというのに、我が息子をハンニバルのためになだめることはできないのか。
§23.9.5sed sit nihil sancti, non fides, non religio, non pietas;
だが、神聖なものが何もなくても、忠誠も、畏敬も、肉親への情愛もなくてもよい。
audeantur infanda, si non perniciem nobis cum scelere ferunt.
もしその罪悪が我々に破滅をもたらさないのであれば、忌まわしいことが敢行されるがよい。
§23.9.6unus adgressurus es Hannibalem? quid illa turba tot liberorum servorumque? quid in unum intenti omnium oculi? quid tot dextrae? torpescent in amentia illa?
お前は、一人でハンニバルに襲いかかるつもりか。 あの、大勢の自由人や奴隷の群れはどうするのだ。 その一人の男に注がれた、すべての者たちの目はどうするのだ。 あれほど多くの右手はどうするのだ。 彼らはその狂気の中で無感覚に立ち尽くしているとでもいうのか。
§23.9.7voltum ipsius Hannibalis, quem armati exercitus sustinere nequeunt, quem horret populus Romanus, tu sustinebis? ut alia auxilia desint: me ipsum ferire corpus meum opponentem pro corpore Hannibalis sustinebis?
武装した軍勢さえ持ちこたえられず、ローマ国民が身震いするハンニバル自身のその顔に、お前は立ち向かえるのか。 たとえ他の助けが欠けているとしても、ハンニバルの体の前に我が身を投げ出す私自身を、お前は突き刺すことに耐えられるのか。
§23.9.8atqui per meum pectus petendus ille tibi transfigendusque est.
だが、その男は、私の胸を通り抜けて、お前によって狙われ、貫かれねばならないのだ。
sed hic te deterreri sine potius quam illic vinci;
だから、あちらで敗北するよりも、むしろここで思いとどまるのを許しておくれ。
valeant preces apud te meae, sicut pro te hodie valuerunt. ”
今日お前のために私の懇願が効力を発揮したように、お前に対しても私の懇願が効力を持つようにしておくれ。
§23.9.9lacrimantem inde iuvenem cernens medium conplectitur atque osculo haerens non ante precibus abstitit, quam pervicit, ut gladium poneret fidemque daret nihil facturum tale.
」そうして涙を流している若者を見て、父親は彼の胴体を抱きしめ、口づけを交わしながら離さず、若者が剣を置き、そのようなことは一切行わないと誓うまで、懇願をやめなかった。
tum iuvenis §23.9.10“ego quidem” inquit “quam patriae debeo pietatem, exsolvam patri.
すると若者は「私としては、祖国に対して負っている義務を、父親に果たしましょう。
tuam doleo vicem, cui ter proditae patriae sustinendum est crimen,
しかし、三度も祖国を裏切ったという罪を背負わねばならないあなたの身の上が悲しまれます。
§23.9.11semel, cum defectionis ab Romanis, iterum, cum pacis cum Hannibale fuisti auctor, tertio hodie, cum restituendae Romanis Capuae mora atque impedimentum es.
一度目はローマからの離反の、二度目はハンニバルとの和議の首謀者であったとき、そして三度目は今日、ローマ人にカプアを返還することの引き延ばしと障害となっているときです。
§23.9.12tu, patria, ferrum, quo pro te armatus hanc arcem hostium inii, quoniam parens extorquet, recipe. ”
祖国よ、お前のために武装してこの敵の砦に私が入るのに用いたその剣を、親が奪い取るからには、受け取ってくれ。
§23.9.13haec cum dixisset, gladium in publicum trans maceriam horti abiecit et, quo minus res suspecta esset, se ipse convivio reddidit.
」こう言うと、彼は剣を庭の石垣越しに公道へと投げ捨て、事態が疑われないように、自ら宴会の席へと戻った。