Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §23.48.1-23.48.12

スキピオ兄弟からの救援要請と民間請負の決定

704 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

カンパニアの戦況が沈静化する中、ヒスパニアのスキピオ兄弟から軍需物資と資金の窮状を訴える書簡が届き、元老院は民間請負業者の信用供与に頼ることを決定する。

§23.48.1quieta inde stativa fuere, ac retro etiam consul movit castra, ut sementem Campani facerent, nec ante violavit agrum Campanum, quam iam altae in segetibus herbae pabulum praebere poterant.
その後、駐屯地は平穏であり、執政官はカンパニア人が種蒔きを行えるように陣営を後方へと移動させ、穀物畑の草が十分に伸びて飼料を提供できるようになるまでは、カンパニアの土地を荒らすことはしなかった。
§23.48.2id convexit in Claudiana castra super Suessulam ibique hiberna aedificavit.
彼はその飼料をスエッスラの上方にあるクラウディウスの陣営へと運び込み、そこに冬営地を建設した。
M. Claudio proconsuli imperavit, ut retento Nolae necessario ad tuendam urbem praesidio ceteros milites dimitteret Romam, ne oneri sociis et sumptui rei publicae essent.
また前執政官マルクス・クラウディウスに対しては、市を保護するために必要な守備隊をノーラにとどめた上で、同盟国にとって負担となり、国家にとって出費となるのを防ぐために、残りの兵士たちをローマに帰還させるよう命じた。
§23.48.3et Ti. Gracchus, a Cumis Luceriam in Apuliam legiones cum duxisset, M. Valerium inde praetorem Brundisium cum eo quem Luceriae habuerat exercitum misit tuerique oram agri Sallentini et providere, quod ad Philippum bellumque Macedonicum attineret, iussit.
そしてティベリウス・グラックスは、クマエからアプリアのルケリアへと軍団を率いた後、そこから法務官マルクス・ウァレリウスを、彼がルケリアで率いていた軍隊とともにブルンディシウムへと派遣し、サッレンティニの地の海岸線を守り、フィリッポスおよびマケドニア戦争に関わる事態に備えるよう命じた。
§23.48.4exitu aestatis eius qua haec gesta perscripsimus, litterae a P. et Cn. Scipionibus venerunt, quantas quamque prosperas in Hispania res gessissent; sed pecuniam in stipendium vestimentaque et frumentum exercitui et sociis navalibus omnia deesse.
これら記述した出来事が行われたその夏の終わりに、プブリウスとグナエウスのスキピオ兄弟から、彼らがヒスパニアでいかに大きく、またいかに輝かしい業績を上げたか、しかし兵士たちや海軍同盟兵のための給料、被服、そして穀物のすべてが不足しているという書簡が届いた。
§23.48.5quod ad stipendium attineat, si aerarium inops sit, se aliquam rationem inituros, quo modo ab Hispanis sumant; cetera utique ab Roma mittenda esse, nec aliter aut exercitum aut provinciam teneri posse.
給料に関しては、もし国庫が枯渇しているならば、ヒスパニア人たちからそれを徴収する何らかの方法を自分たちで講じるつもりであるが、その他の物資についてはどうしてもローマから送られねばならず、さもなければ軍隊も属州も維持することは不可能である、とのことであった。
§23.48.6litteris recitatis nemo omnium erat, quin et vera scribi et postulari aequa fateretur;
書簡が朗読されると、書かれていることが真実であり、要求されていることが正当であることを認めない者はだれ一人としていなかった。
sed occurrebat animis, quantos exercitus terrestris navalisque tuerentur, quantaque nova classis mox paranda esset, si bellum Macedonicum moveretur:
しかし、彼らが現在いかに多くの陸海軍を養っているか、またもしマケドニア戦争が始まれば、間もなくいかに大きな新しい艦隊を準備せねばならないかが、人々の脳裏に浮かんだ。
§23.48.7Siciliam ac Sardiniam, quae ante bellum vectigales fuissent, vix praesides provinciarum exercitus alere; tributo sumptus suppeditari; §23.48.8ceterum ipsum tributum conferentium numerum tantis exercituum stragibus et ad Trasumennum lacum et ad Cannas inminutum; qui superessent pauci, si multiplici gravarentur stipendio, alia perituros peste.
すなわち、戦争前には貢納を行っていたシチリアとサルディニアでさえ、属州総督たちが自らの軍隊を養うのがやっとであり、出費は貢納金によって補われていること、その上、トラシメヌス湖畔やカンナエでの度重なる軍隊の壊滅によって、その貢納金を納める者の数自体が減少していること、そして、生き残った僅かな人々が幾重もの課税によって重荷を負わされるならば、別の災厄によって破滅してしまうであろうことである。
§23.48.9itaque nisi fide staret res publica, opibus non staturam.
したがって、国家が信用によって持ちこたえるのでなければ、富によって持ちこたえることはないであろう、と。
§23.48.10prodeundum in contionem Fulvio praetori esse, indicandas populo publicas necessitates cohortandosque, qui redempturis auxissent patrimonia, ut rei publicae,
法務官フルウィウスが民会に進み出て、国家の困窮を人民に示し、公共の請負事業によって家産を増やした人々に対して、国家のために、すなわち自らがそこから成長を遂げた国家のために、猶予を与え、ヒスパニアの軍隊に必要な物資を供給することを請け負うよう呼びかけるべきである(と決議された)。
§23.48.11ex qua crevissent, tempus commodarent conducerentque ea lege praebenda, quae ad exercitum Hispaniensem opus essent, ut, cum pecunia in aerario esset, iis primis solveretur.
その条件は、国庫に資金が満ちた時に、彼らに対して最優先で支払いがなされるというものであった。
§23.48.12haec praetor in contione edixit, quoque die vestimenta ac frumentum Hispaniensi exercitui praebenda, quaeque alia opus essent navalibus sociis, esset locaturus.
法務官は民会においてこれらの決定を告げ、何日にヒスパニアの軍隊に供給されるべき被服と穀物、および海軍同盟兵に必要なその他の物資の請負契約を告示するかを布告した。

語釈・文法注

  1. §23.48.1nec ante... quam — 相関構文であり、「〜までは〜しなかった」あるいは「〜して初めて〜した」という時間的前後関係を強調する。ここでは、穀物の緑葉が十分に成長して家畜の飼料になり得る状態になるのを待ってから、カンパニアの田野を荒らし始めたことを意味する。
  2. §23.48.2oneri sociis et sumptui rei publicae — 二重与格(double dative)の構文。目的を表す与格(oneri, sumptui)と、利害関係者を表す与格(sociis, rei publicae)が組み合わされており、「同盟国に対して負担となり、国家に対して出費となる」という不利益の関係を示している。
  3. §23.48.4sed pecuniam in stipendium... deesse — litterae venerunt(書簡が届いた)という主節に続き、間接話法(oratio obliqua)の対格不定詞構文(accusative with infinitive)が用いられている。直前の quantas... gessissent(いかに大きな業績を上げたか)という間接疑問節から、書簡の内容を伝える間接話法へと統語構造が滑らかに移行している。
  4. §23.48.9fide staret... opibus non staturam — stare は手段の奪格(fide, opibus)を伴って「〜によって持ちこたえる、頼る」を意味する。staturam は未来能動分詞であり、間接話法における esse の省略(staturam [esse])を伴う未来不定詞である。国家の存亡が財政的実力(opes)ではなく、民間の「信用・信頼(fides)」にかかっていることを表す対比表現。
  5. §23.48.10qui redempturis auxissent patrimonia — redempturis は redemptura(公共の請負、徴税請負、軍需物資調達の契約)の奪格複数。第二次ポエニ戦争の財政難において、かつて国家事業の請負契約によって富を蓄えた富裕市民(騎士階級など)を指している。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §23.48.1-23.48.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:23.48.1-23.48.12

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。