Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §23.42.1-23.42.13

同盟部族によるハンニバルへの苦情と救援要請

698 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

サムニウム人とヒルピニ人の使節がハンニバルを訪れ、ローマ軍による自国領土の略奪に対して保護を与えてくれないことへの不満と早急な援助を訴える。

§23.42.1itaque extemplo legati ad Hannibalem missi simul ex utraque gente ita Poenum adlocuti sunt:
それゆえ、直ちに両部族から同時にハンニバルへ使節が送られ、カルタゴ人に次のように語りかけた。
§23.42.2“hostes populi Romani, Hannibal, fuimus primum per nos ipsi, quoad nostra arma, nostrae vires nos tutari poterant.
「ハンニバルよ、最初は私たちの武器や力が自分たちを守ることができた限りにおいて、私たちは自らの意志でローマ人民の敵でした。
postquam iis parum fidebamus, Pyrrho regi nos adiunximus;
それらを十分に信頼できなくなった後、私たちはピュロス王に身を寄せました。
§23.42.3a quo relicti pacem necessariam accepimus, fuimusque in ea per annos prope quinquaginta ad id tempus, quo tu in Italiam venisti.
彼に見捨てられた後、私たちはやむえない平和を受け入れ、あなたがイタリアに来られたその時まで、約50年間その平和の中に留まりました。
§23.42.4tua nos non magis virtus fortunaque quam unica comitas ac benignitas erga cives nostros, quos captos nobis remisisti, ita conciliavit tibi, ut te salvo atque incolumi amico non modo populum Romanum sed ne deos quidem iratos, si fas est dici, timeremus.
あなたの並外れた勇気と幸運もさることながら、捕虜となった我が市民たちを私たちに送り返してくださった、彼らに対する比類なき親切と好意が、私たちをあなたに深く結びつけたので、あなたが友として健在で無事である限り、ローマ人民のみならず、口にすることが許されるなら怒れる神々さえも、私たちは恐れることがないほどでした。
§23.42.5at hercule non solum incolumi et victore sed praesente te, cum ploratum prope coniugum ac liberorum nostrorum exaudire et flagrantia tecta posses conspicere, ita sumus aliquotiens hac aestate devastati, ut M. Marcellus, non Hannibal vicisse ad Cannas videatur, glorienturque Romani te ad unum modo ictum vigentem velut aculeo misso torpere.
しかし、何ということでしょう、あなたが無事にして勝者であるばかりか、まさにこの地に滞在しているというのに、私たちの妻や子供たちの嘆きをほとんど耳にし、燃え盛る家々を目にすることができるはずの時に、私たちはこの夏、幾度となく激しく荒廃させられたため、マルクス・マルケルスがカンナエで勝利したのであって、ハンニバルではないかのように見え、ローマ人どもは、あなたがただ一度の打撃だけに勢いがあり、毒針を放った蜂のように今は麻痺して動けなくなっていると自慢しているのです。
§23.42.6per annos centum cum populo Romano bellum gessimus nullo externo adiuti nec duce nec exercitu, nisi quod per biennium Pyrrhus nostro magis milite suas auxit vires quam suis viribus nos defendit.
私たちは100年にわたり、外部のいかなる将軍や軍勢にも助けられることなく、ローマ人民と戦争を行いました。 ただし、ピュロスが2年間にわたり、自らの力で私たちを守ったというよりは、むしろ我が兵士によって自らの勢力を増大させたことは除きます。
§23.42.7non ego secundis rebus nostris gloriabor duos consules ac duos consulares exercitus ab nobis sub iugum missos, et si qua alia aut laeta aut gloriosa nobis evenerunt.
私は、かつての我が成功について、二人の執政官と二つの執政官軍が私たちによって軛の下をくぐらされたこと、あるいは他に何か喜ばしいことや栄光あることが私たちに起こったことを、自慢するつもりはありません。
§23.42.8quae aspera adversaque tunc acciderunt, minore indignatione referre possumus, quam quae hodie eveniunt.
当時起こった困難や逆境は、今日起こっていることよりも、より少ない憤りをもって語ることができます。
§23.42.9magni dictatores cum magistris equitum, bini consules cum binis consularibus exercitibus ingrediebantur finis nostros;
偉大なる独裁官たちが騎兵長官を伴い、二人の執政官がそれぞれ執政官軍を率いて、私たちの領土に侵入してきたものでした。
ante explorato et subsidiis positis et sub signis ad populandum ducebant:
彼らは事前に偵察を行い、予備兵を配置し、軍旗のもとで整然と略奪へと率いていったのです。
§23.42.10nunc propraetoris unius et parvi ad tuendam Nolam praesidii praeda sumus;
今や私たちは、一人の前法務官と、ノラを守るための少数の守備隊の獲物となっています。
iam ne manipulatim quidem sed latronum modo percursant totis finibus nostris neglegentius, quam si in Romano vagarentur agro.
もはや中隊単位でさえなく、盗賊のように私たちの領土全域を駆け回っており、それはローマの領土をうろついているときよりも油断しきっています。
§23.42.11causa autem haec est, quod neque tu defendis et nostra iuventus, quae, si domi esset, tutaretur, omnis sub signis militat tuis.
その原因は、あなたも私たちを守ってくださらず、また、もし故郷にいれば自らを守ったであろう我が若者たちが、全員あなたの軍旗のもとで従軍しているからです。
§23.42.12nec te nec exercitum tuum norim, nisi, a quo tot acies Romanas fusas stratasque esse sciam, ei facile esse ducam opprimere populatores nostros vagos sine signis palatos, quo quemque trahit quamvis vana praedae spes.
非常に多くのローマ軍を敗走させ打ち倒したと私が知っている人物にとって、略奪というどんなに空しい希望であっても、それぞれが惹きつけられるままに、軍旗も持たずあちこちに散らばって放浪している、我が領土の略奪者たちを急襲することが容易であると思わないならば、私はあなたもあなたの軍隊も知らないことになってしまいます。
§23.42.13Numidarum paucorum illi quidem praeda erunt praesidiumque miseris simul nobis et Nolae ademeris, si modo, quos, ut socios haberes, dignos duxisti, haud indignos iudicas, quos in fidem receptos tuearis.
彼らは、少数のヌミディア兵にとってさえ格好の餌食となるでしょう。 もし、あなたが同盟者として迎えるに値するとお考えになった人々を、庇護のもとに受け入れた以上、保護するに値しないとは判断されないのであれば、あなたは同時に哀れな私たちから災厄を取り除き、ノラから防衛拠点を奪い去ることになるでしょう。

語釈・文法注

  1. 23.42.4te salvo atque incolumi amico — 名詞 te を主格相当とし、形容詞 salvo atque incolumi および名詞 amico を述語的に伴う「名詞+形容詞+名詞」形式の絶対奪格。条件ないし前提(あなたという友が健在で無事である限り)を表す。
  2. 23.42.12nec te nec exercitum tuum norim, nisi... ducam — norim は完了動詞 nōscō の完了接続法で、現在時制における潜在・条件文帰結節(〜しないだろう)として機能する。従属節 nisi... ducam(現在接続法)を伴い、「もし〜と思わないならば、私はあなたもあなたの軍隊も知らないことになるだろう」という強い確信を含んだ反実的・潜在的表現を構成する。
  3. 23.42.13praesidiumque miseris simul nobis et Nolae ademeris — ademeris は動詞 adimo(奪う、取り除く)の未来完了(または完了接続法)。分離・剥奪の与格として機能する miseris nobis(私たちから)および Nolae(ノラから)の二つの対象に係り、直接目的語 praesidium(防衛拠点、または被る災厄)をそれぞれの文脈に応じて取り除くことを表す(ノラからはローマ軍の防衛力を奪い、スピーカーたちからは略奪の脅威を取り除く)。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §23.42.1-23.42.13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:23.42.1-23.42.13

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。