§23.42.1itaque extemplo legati ad Hannibalem missi simul ex utraque gente ita Poenum adlocuti sunt: §23.42.2“hostes populi Romani, Hannibal, fuimus primum per nos ipsi, quoad nostra arma, nostrae vires nos tutari poterant.
그러므로 양 부족으로부터 즉시 한니발에게 사절이 파견되었으며, 그들은 카르타고인에게 다음과 같이 말하였다. “한니발이여, 처음에는 우리의 무기와 우리의 힘이 우리 스스로를 지킬 수 있었던 한, 우리는 우리 자신의 뜻으로 로마 인민의 적이었습니다.
postquam iis parum fidebamus, Pyrrho regi nos adiunximus; §23.42.3a quo relicti pacem necessariam accepimus, fuimusque in ea per annos prope quinquaginta ad id tempus, quo tu in Italiam venisti. §23.42.4tua nos non magis virtus fortunaque quam unica comitas ac benignitas erga cives nostros, quos captos nobis remisisti, ita conciliavit tibi, ut te salvo atque incolumi amico non modo populum Romanum sed ne deos quidem iratos, si fas est dici, timeremus. §23.42.5at hercule non solum incolumi et victore sed praesente te, cum ploratum prope coniugum ac liberorum nostrorum exaudire et flagrantia tecta posses conspicere, ita sumus aliquotiens hac aestate devastati, ut M. Marcellus, non Hannibal vicisse ad Cannas videatur, glorienturque Romani te ad unum modo ictum vigentem velut aculeo misso torpere.
그것들을 충분히 신뢰할 수 없게 된 후, 우리는 피로스 왕에게 몸을 의탁했습니다. 그에게 버림받은 후 우리는 어쩔 수 없는 평화를 받아들였고, 당신이 이탈리아에 오신 그 시기까지 거의 50년 동안 그 평화 속에 머물러 있었습니다. 당신의 뛰어난 용기와 행운뿐만 아니라, 포로로 잡힌 우리 시민들을 우리에게 돌려보내 주신 그들에 대한 비할 데 없는 친절과 호의가 우리를 당신에게 깊이 결속시켰기에, 당신이라는 친구가 무사하고 건재한 한, 우리는 로마 인민뿐만 아니라, 말하는 것이 허락된다면 진노한 신들조차도 두려워하지 않을 정도였습니다. 그러나 헤라클레스를 두고 맹세컨대, 당신이 무사히 승리했을 뿐만 아니라 몸소 이곳에 계시는데도, 우리 아내들과 아이들의 울음소리를 거의 들을 수 있고 불타는 집들을 바라볼 수 있는 이때에, 우리는 이번 여름 동안 몇 번이나 격렬하게 황폐화되었는지, 마치 마르쿠스 마르켈루스가 칸나에에서 승리한 것 같고 한니발은 아닌 것처럼 보이며, 로마인들은 당신이 단 한 번의 타격에만 기세가 좋았을 뿐, 마치 침을 쏜 벌처럼 지금은 마비되어 굳어 있다고 자랑하고 있습니다. 우리는 백 년 동안 외국의 어떤 장군이나 군대의 원조도 받지 않고 로마 인민과 전쟁을 치렀습니다.
§23.42.6per annos centum cum populo Romano bellum gessimus nullo externo adiuti nec duce nec exercitu, nisi quod per biennium Pyrrhus nostro magis milite suas auxit vires quam suis viribus nos defendit. §23.42.7non ego secundis rebus nostris gloriabor duos consules ac duos consulares exercitus ab nobis sub iugum missos, et si qua alia aut laeta aut gloriosa nobis evenerunt. §23.42.8quae aspera adversaque tunc acciderunt, minore indignatione referre possumus, quam quae hodie eveniunt. §23.42.9magni dictatores cum magistris equitum, bini consules cum binis consularibus exercitibus ingrediebantur finis nostros;
단, 피로스가 2년 동안 자신의 힘으로 우리를 방어해 주었다기보다는 오히려 우리의 병사들로 자신의 세력을 더 크게 불렸던 것은 예외입니다. 나는 우리 옛 시절의 성공에 대해, 두 명의 집정관과 두 개의 집정관 군대가 우리에 의해 멍에 아래로 보내졌다는 것이나, 그 밖에 우리에게 일어났던 기쁘고 영광스러운 일들을 자랑하려는 것이 아닙니다. 당시에 닥쳤던 고난과 역경은 오늘날 일어나고 있는 일들에 비하면 훨씬 적은 분노를 가지고 언급할 수 있습니다. 위대한 독재관들이 기병 장관들을 동반하고, 두 명의 집정관들이 각기 집정관 군대를 거느리고 우리 영토로 들어오곤 했습니다.
ante explorato et subsidiis positis et sub signis ad populandum ducebant: §23.42.10nunc propraetoris unius et parvi ad tuendam Nolam praesidii praeda sumus;
그들은 미리 정찰을 하고 예비대를 배치한 뒤, 군기 아래서 정돈된 상태로 약탈을 이끌었습니다. 지금 우리는 단 한 명의 전직 법무관과 놀라를 지키기 위한 소규모 수비대의 사냥감이 되어 있습니다.
iam ne manipulatim quidem sed latronum modo percursant totis finibus nostris neglegentius, quam si in Romano vagarentur agro. §23.42.11causa autem haec est, quod neque tu defendis et nostra iuventus, quae, si domi esset, tutaretur, omnis sub signis militat tuis. §23.42.12nec te nec exercitum tuum norim, nisi, a quo tot acies Romanas fusas stratasque esse sciam, ei facile esse ducam opprimere populatores nostros vagos sine signis palatos, quo quemque trahit quamvis vana praedae spes.
이제는 전술 단위조차 갖추지 않고 강도들처럼 우리 영토 전체를 활개치고 다니는데, 그 방만함은 마치 로마의 영토를 소요할 때보다 더 심합니다. 그 원인은 당신께서도 우리를 방어해 주지 않으시고, 만약 집에 있었다면 우리를 지켰을 우리의 젊은이들이 모두 당신의 군기 아래서 복무하고 있기 때문입니다. 그토록 많은 로마 군대를 패퇴시키고 쓰러뜨린 것을 내가 알고 있는 이에게, 약탈에 대한 아무리 헛된 희망일지라도 저마다 이끌리는 대로 군기 없이 흩어져 헤매는 우리 영토의 약탈자들을 급습하는 일이 식은 죽 먹기처럼 쉬운 일이라고 여기지 않는다면, 나는 당신도 당신의 군대도 알지 못하는 셈이 될 것입니다. 그들은 참으로 소수의 누미디아인들에게도 손쉬운 먹잇감이 될 것입니다.
§23.42.13Numidarum paucorum illi quidem praeda erunt praesidiumque miseris simul nobis et Nolae ademeris, si modo, quos, ut socios haberes, dignos duxisti, haud indignos iudicas, quos in fidem receptos tuearis. ”
만약 당신이 동맹으로 삼기에 마땅하다고 생각하셨던 이들을 당신의 보호 아래 받아들이신 뒤 지켜줄 가치가 없다고 판단하지 않으신다면, 당신은 가련한 우리에게서 재앙을 거두어 가시는 동시에 놀라로부터 방어 거점을 빼앗게 될 것입니다.”