§23.36.1Gracchus minus centum militum iactura castris hostium potitus Cumas se propere recepit, ab Hannibale metuens, qui super Capuam in Tifatis habebat castra.
グラックスは、100人未満の兵士の損失で敵の陣地を手に入れると、カプアの上のティファタ山に陣を敷いていたハンニバルを恐れて、速やかにクマエへと退却した。
§23.36.2nec eum provida futuri fefellit opinio: nam simul Capuam ea clades est nuntiata, ratus Hannibal ab re bene gesta insolenter laetum exercitum tironum magna ex parte et servorum spoliantem victos praedasque agentem ad Hamas se inventurum, §23.36.3citatum agmen praeter Capuam rapit, obviosque ex fuga Campanorum dato praesidio Capuam duci, saucios vehiculis portari iubet.
そして、未来を見越した彼の見通しは外れなかった。 というのも、その惨敗がカプアに報じられるやいなや、ハンニバルは、大部分が新兵と奴隷からなる軍勢が、成功のせいで不遜なほどに喜び、敗者から略奪して戦利品を運びながら、ハマエにとどまっているのを自分が発見するだろうと考え、急速に行軍する軍勢をカプアのそばを通り過ぎて急進させ、逃走するカンプア人のうち出会った者たちには護衛を与えてカプアへ連行するように命じ、負傷者は車両で運ばれるよう命じたからである。
§23.36.4ipse Hamis vacua ab hostibus castra nec quicquam praeter recentis vestigia caedis strataque passim corpora sociorum invenit.
彼自身は、ハマエにおいて、敵のいない空の陣地と、新しい虐殺の痕跡、そして至る所に横たわる同盟者の遺体以外には、何も見出さなかった。
§23.36.5auctores erant quidam, ut protinus inde Cumas duceret urbemque oppugnaret.
ある人々は、そこから直ちにクマエへと軍を進め、その都市を攻撃するよう勧めていた。
§23.36.6id quamquam haud modice Hannibal cupiebat, ut, quia Neapolim non potuerat, Cumas saltem maritimam urbem haberet, tamen, quia praeter arma nihil secum miles raptim acto agmine extulerat, retro in castra super Tifata se recepit.
ハンニバルはそれを少なからず望んでいたが、それは、ネアポリスを奪うことができなかったため、せめて海沿いの都市であるクマエだけでも領有したかったからであるが、しかしながら、急遽行われた行軍のために、兵士たちが武器の他には何も身に携えてこなかったことから、ティファタ山の上の陣地へと引き返した。
§23.36.7inde fatigatus Campanorum precibus sequenti die cum omni apparatu oppugnandae urbis Cumas redit, perpopulatoque agro Cumano mille passus ab urbe castra locat,
その後、カンプア人の懇願に根負けして、翌日、都市を攻撃するためのあらゆる機材を携えてクマエへと戻り、クマエの領野を荒らし尽くすと、都市から1マイル離れた場所に陣を構えた。
§23.36.8cum Gracchus magis verecundia in tali necessitate deserendi socios inplorantis fidem suam populique Romani substitisset quam satis fidens exercitui.
一方、グラックスは、自身の軍隊を十分に信頼しているからというよりは、むしろ、このような危急の際、自分とローマ人民の信義を懇願する同盟者たちを見捨てることへの羞恥心から、そこに踏みとどまっていた。
§23.36.9nec alter consul Fabius, qui ad Cales castra habebat, §23.36.10Volturnum flumen traducere audebat exercitum, occupatus primo auspiciis repetendis, dein procurandis prodigiis, quae alia super alia nuntiabantur, expiantique ea haud facile litari haruspices respondebant.
もう一方の執政官ファビウスは、カレスの近くに陣を構えていたが、最初は鳥占いのやり直しに没頭し、次には次々と報告される不吉な前兆を払う儀式に追われていたため、ウォルトゥルヌス川を渡って軍勢を進める勇気がなかった。 そして、それらを浄化しようとする彼に対し、腸占い師たちは、神々の好意を得ることは容易ではないと答えていた。