Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §23.32.1-23.32.20

ローマ軍の軍勢配置とカルタゴの遠征計画

688 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ローマでは執政官と法務官らが軍勢を分配して戦争の準備を進める。一方、カルタゴではヒスパニアでの敗戦の報に動揺するも、サルディニア奪還の好機と見てハスドルバルを指揮官とする軍勢の派遣を決定する。

§23.32.1consules exercitus inter sese diviserunt.
執政官たちは軍勢を自分たちの間で分割した。
Fabio exercitus Teani, cui M. Iunius dictator praefuerat, evenit;
ファビウスには、テアヌムにある、独裁官マルクス・ユニウスが率いていた軍勢が割り当てられた。
§23.32.2Sempronio volones, qui ibi erant, et sociorum viginti quinque milia, M. Valerio praetori legiones, quae ex Sicilia redissent, decretae;
センプロニウスには、そこにいた義勇兵と同盟市の兵2万5千が割り当てられ、法務官マルクス・ワレリウスには、シキリアから戻ることになっていた軍団が決議された。
M. Claudius pro consule ad eum exercitum, qui supra Suessulam Nolae praesideret, missus;
前執政官マルクス・クラウディウスは、スエスラの上方にありノーラを守備しているその軍勢のもとへ派遣された。
praetores in Siciliam ac Sardiniam profecti.
法務官たちはシキリアおよびサルディニアへと出発した。
§23.32.3consules edixerunt, quotiens in senatum vocassent, uti senatores quibusque in senatu dicere sententiam liceret ad portam Capenam convenirent.
執政官たちは、彼らが元老院を招集したときにはいつでも、元老院議員および元老院で意見を述べる権利のある者たちがカペーナ門に集まるよう布告した。
§23.32.4praetores, quorum iuris dictio erat, tribunalia ad Piscinam publicam posuerunt;
司法権を持つ法務官たちは、プブリカ貯水池に法廷を設けた。
eo vadimonia fieri iusserunt, ibique eo anno ius dictum est.
そこへ出廷の保証をなすよう彼らは命じ、その年、そこで司法が執り行われた。
§23.32.5interim Carthaginem unde Mago, frater Hanniballs, duodecim milia peditum et mille quingentos equites, viginti elephantos, mille argenti talenta in Italiam transmissurus erat cum praesidio sexaginta navium longarum, §23.32.6nuntius adfertur in Hispania rem male gestam omnesque ferme eius provinciae populos ad Romanos defecisse.
その間に、カルタゴへ――そこからハニバルの弟マゴが、1万2千の歩兵、1500の騎兵、20頭の象、1000タラントの銀を、60隻の軍船の護衛とともにイタリアへ送ろうとしていたのだが―― ヒスパニアで戦況が悪化し、その属州のほぼすべての部族がローマ人へと離反したという知らせがもたらされた。
§23.32.7erant, qui Magonem cum classe ea copiisque omissa Italia in Hispaniam averterent, cum Sardiniae recipiendae repentina spes adfulsit:
イタリアを断念してマゴをその艦隊および軍勢とともにヒスパニアへと転向させようとする人々がいたが、その時、サルディニアを奪還するという突然の希望が輝き出た。
§23.32.8parvum ibi exercitum Romanum esse; veterem praetorem inde A. Cornelium provinciae peritum decedere, novum expectari;
すなわち、そこには小さなローマ軍勢しかいないこと、古参の法務官でありその属州に精通しているアウルス・コルネリウスがそこから去ろうとしており、新しい法務官が待たれていること。
§23.32.9ad hoc fessos iam animos Sardorum esse diuturnitate imperii Romani, et proximo iis anno acerbe atque avare imperatum, gravi tributo et conlatione iniqua frumenti pressos;
さらに、サルディニア人たちの心はローマの支配の長期化によってすでに疲れ果てており、前の年には彼らに対して過酷かつ貪欲な支配が行われ、重い貢納金と不当な穀物徴発によって圧迫されていること。
nihil deesse aliud quam auctorem, ad quem deficerent.
離反する対象となる指導者のほかには、何も不足していないこと。
§23.32.10haec clandestina legatio per principes missa erat, maxime eam rem moliente Hampsicora, qui tum auctoritate atque opibus longe primus erat.
この秘密の使節団は、有力者たちを通じて派遣されたものであり、特に当時、威信と富において遥かに第一の人物であったハンプシコラがその計画を推進していた。
§23.32.11his nuntiis prope uno tempore turbati erectique Magonem cum classe sua copiisque in Hispaniam mittunt,
これらの知らせによって、ほぼ同時に動揺させられ、また奮起させられた彼らは、マゴを彼の艦隊および軍勢とともにヒスパニアへと派遣する。
§23.32.12in Sardiniam Hasdrubalem deligunt ducem et tantum ferme copiarum, quantum Magoni, decernunt.
サルディニアへは、ハスドルバルを指揮官に選び、マゴに対して決議されたのとほぼ同等の軍勢を決議する。
§23.32.13et Romae consoles transactis rebus quae in urbe agendae erant, movebant iam sese ad bellum.
ローマでも、執政官たちが市内で処理されるべき事務を終えて、すでに戦争へと動き出していた。
§23.32.14Ti. Sempronius militibus Sinuessam diem ad conveniendum edixit, et Q. Fabius, consulto prius senatu, ut frumenta omnes ex agris ante kal. Iunias primas in urbes munitas conveherent;
ティベリウス・センプロニウスは兵士たちにシヌエッサに集まる日を指定し、クィントゥス・ファビウスは、あらかじめ元老院に諮問した上で、すべての人々が最初の6月1日の前に耕作地から要塞化された都市へと穀物を運び入れるよう布告した。
§23.32.15qui non invexisset, eius se agrum populaturum, servos sub hasta venditurum, villas incensurum.
運び入れなかった者については、その者の土地を荒らし、奴隷を競売にかけ、別荘を焼き払うつもりだ、と。
ne praetoribus quidem, qui ad ius dicendum creati erant, vacatio a belli administratione data est.
司法を執り行うために選出された法務官たちにさえ、戦争の管理からの免除は与えられなかった。
§23.32.16Valerium praetorem in Apuliam ire placuit ad exercitum a Terentio accipiendum; cum ex Sicilia legiones venissent, iis potissimum uti ad regionis eius praesidium, Terentianum exercitum Tarentum mitti cum aliquo legatorum;
法務官ワレリウスがアプリアに行き、テレンティウスから軍勢を受け取ること、シキリアから軍団が到着したときには、その地方の防備のためにそれらの軍団を優先的に使用すること、そしてテレンティウスの軍勢は副官の一人とともにタレントゥムへ送られることが決定された。
§23.32.17et viginti quinque naves datae, quibus oram maritimam inter Brundisium ac Tarentum tutari posset.
そして、彼がブルンディシウムとタレントゥムの間の海岸線を守ることができるように、25隻の船が与えられた。
§23.32.18par navium numerus Q. Fulvio praetori urbano decretus ad suburbana litora tutanda.
同数の船が、近郊の海岸を守るために、都市法務官クィントゥス・フルウィウスに対して決議された。
§23.32.19C. Terentio proconsuli negotium datum, ut in Piceno agro conquisitionem militum haberet locisque iis praesidio esset.
前執政官ガイウス・テレンティウスには、ピケヌム地方で徴兵を行い、それらの場所の守備となる任務が与えられた。
§23.32.20T. Otacilius Crassus postquam aedem Mentis in Capitolio dedicavit, in Siciliam cum imperio, qui classi praeesset, missus.
ティトゥス・オタキリウス・クラッススは、カピトリウムの「知慮」の神殿を献堂した後、艦隊を指揮するために、命令権を帯びてシキリアへと派遣された。

語釈・文法注

  1. 23.32.5Carthaginem — 前置詞なしの対格 `Carthaginem` は、文末の `nuntius adfertur`(知らせがもたらされる)にかかる方向を示している。関係詞節 `unde...` から始まる長い挿入句が間に入るため、主動詞との係り先が離れている。
  2. 23.32.7cum Sardiniae recipiendae repentina spes adfulsit — いわゆる「逆転の cum」(cum inversum)の構文。主節(`erant, qui...`)で背景となる継続的状態が描写されたのち、`cum` + 直説法完了(`adfulsit`)によって突発的な出来事が導入される。
  3. 23.32.9imperatum — 非支配動詞 `impero` の非人称受動態で、`imperatum esse` の省略。意味上は「(ローマ人によって)支配が行われた」となる。与格の `iis`(彼らに対して)を伴っている。
  4. 23.32.14ut frumenta — 前半の `Ti. Sempronius... edixit` の動詞 `edixit` が、後半の `et Q. Fabius` にも共通の動詞として(あるいは `edixit ut...` の形で)補われて解釈される。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §23.32.1-23.32.20. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:23.32.1-23.32.20

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。