Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §23.30.1-23.30.19

ペテリアの陥落とローマでの政務官職の割り当て

686 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ブルッティウム地方やシキリアでローマからの離反が生じる中、ローマ国内では神殿の献堂や追悼競技会が執り行われ、新年度の政務分担が決定される。

§23.30.1dum haec in Hispania geruntur, Petelia in Bruttiis aliquot post mensibus, quam coepta oppugnari erat, ab Himilcone praefecto Hannibalis expugnata est.
ヒスパニアでこれらのことが行われている間に、ブルッティウム地方のペテリアは、包囲され始めてから数ヶ月の後に、ハンニバルの部下である長官ヒミルコによって攻略された。
§23.30.2multo sanguine ac volneribus ea Poenis victoria stetit, nec ulla magis vis obsessos quam fames expugnavit.
その勝利はカルタゴ人にとって多くの血と傷という大きな代償を要するものであり、被囲者たちを攻め落としたのは、いかなる武力よりもむしろ飢えであった。
§23.30.3absumptis enim frugum alimentis carnisque omnis generis quadrupedum suetae insuetaeque, postremo coriis herbisque et radicibus et corticibus teneris strictisque foliis vixere,
実際、穀物の糧食が消費し尽くされ、あらゆる種類の四足獣の、食べ慣れた肉も慣れない肉も尽き果てたため、最後には彼らは、皮や草、根、柔らかい樹皮、そしてむしり取った葉によって命を繋いでいた。
§23.30.4nec ante, quam vires ad standum in muris ferendaque arma deerant, expugnati sunt.
そして、壁の上に立ち、武器を携える体力が尽きるまでは、攻略されることはなかった。
§23.30.5recepta Petelia Poenus ad Consentiam copias traducit, quam minus pertinaciter defensam intra paucos dies in deditionem accepit.
ペテリアを手に入れたカルタゴ軍は、コンセンティアへと軍を移したが、同市はそれほど執拗に防御されなかったため、数日もしないうちに降伏を受け入れた。
§23.30.6isdem ferme diebus et Bruttiorum exercitus Crotonem, Graecam urbem, circumsedit, opulentam quondam armis virisque, tum iam adeo multis magnisque cladibus adflictam, ut omnis aetatis minus duo milia civium superessent.
ほぼ同じ頃に、ブルッティウム人の軍勢もまた、かつては武器と兵員に富んでいたギリシアの都市クロトンを包囲したが、その時にはすでに、非常に多くの、また大きな惨禍によって打撃を受けており、あらゆる年齢を合わせても市民が2千人未満しか生き残っていないほどであった。
§23.30.7itaque urbe a defensoribus vacua facile potiti hostes sunt;
それゆえ、その都市は守備兵もおらず、敵は容易に占領した。
arx tantum retenta, in quam inter tumultum captae urbis e media caede quidam effugere.
城塞だけが維持され、占領された都市の混乱の中で、虐殺のただ中から何人かがそこへ逃げ込んだ。
§23.30.8et Locrenses descivere ad Bruttios Poenosque prodita multitudine a principibus.
またロクリの人々も、指導者たちによって民衆が裏切られたことで、ブルッティウム人とカルタゴ人の側に寝返った。
§23.30.9Regini tantummodo regionis eius et in fide erga Romanos et potestatis suae ad ultimum manserunt.
その地方でレギウムの人々だけが、ローマ人への忠誠を維持し、自己の支配のもとに最後まで留まり続けた。
§23.30.10in Siciliam quoque eadem inclinatio animorum pervenit, et ne domus quidem Hieronis tota ab defectione abstinuit.
シキリアにも同様の心の傾きが到達し、ヒエロンの家全体さえも、離反から完全に無傷ではなかった。
§23.30.11namque Gelo, maximus stirpis, contempta simul senectute patris simul post Cannensem cladem Romana societate ad Poenos defecit,
というのも、その家系の長男であるゲロンは、父の老齢と、カンナエの敗戦後のローマとの同盟を、同時に軽視して、カルタゴ側に寝返ったからである。
§23.30.12movissetque in Sicilia res, nisi mors adeo opportuna, ut patrem quoque suspicione aspergeret, armantem eum multitudinem sollicitantemque socios absumpsisset.
そして、もしあまりにも時宜を得ていたため父親にさえ疑いを浴びせるほどであった死が、群衆を武装させ、同盟者を扇動していた彼を連れ去っていなかったなら、彼はシキリアで政変を引き起こしていたであろう。
§23.30.13haec eo anno in Italia, in Africa, in Sicilia, in Hispania vario eventu acta.
これらのことが、その年、イタリア、アフリカ、シキリア、ヒスパニアで、多様な結果を伴って行われた。
exitu anni Q. Fabius Maximus a senatu postulavit, ut aedem Veneris Erycinae, quam dictator vovisset, dedicare liceret.
年の終わりに、クィントゥス・ファビウス・マクシムスは元老院に対し、自分が独裁官であったときに誓約していたエリクスへのエリキナ神殿を献堂することを許してほしいと要求した。
§23.30.14senatus decrevit, ut Ti. Sempronius consul designatus, cum magistratum inisset, ad populum ferret, ut Q. Fabium duumvirum esse iuberent aedis dedicandae causa.
元老院は、次期執政官ティベリウス・センプロニウスが就任した際に、神殿献堂のためにクィントゥス・ファビウスを二人官に任命することを民衆に命じるよう、民会に提案することを決議した。
§23.30.15et M. Aemilio Lepido, qui consul augurque fuerat, filii tres, Lucius, Marcus, Quintus, ludos funebres per triduum et gladiatorum paria duo et viginti in foro dederunt.
また、執政官かつ鳥占官であったマルクス・アエミリウス・レピドゥスのために、3人の息子ルキウス、マルクス、クィントゥスが、3日間にわたる追悼競技会を主催し、フォーラムで22対の剣闘士の試合を催した。
§23.30.16aediles curules C. Laetorius et Ti. Sempronius Gracchus, consul designatus, qui in aedilitate magister equitum fuerat, ludos Romanos fecerunt, qui per triduum instaurati sunt.
上級按察官ガイウス・ラエトリウスと、按察官の任期中に騎士長官でもあった次期執政官ティベリウス・センプロニウス・グラックスはローマ競技会を開催し、それは3日間にわたり繰り返された。
§23.30.17plebei ludi aedilium M. Aureli Cottae et M. Claudi Marcelli ter instaurati.
按察官マルクス・アウレリウス・コッタとマルクス・クラウディウス・マルケッルスの平民競技会は3度繰り返された。
circumacto tertio anno Punici belli Ti. Sempronius consul idibus Martiis magistratum init.
ポエニ戦争の第3年が巡り終えたとき、執政官ティベリウス・センプロニウスは3月15日に職に就任した。
§23.30.18praetores Q. Fulvius Flaccus, qui antea bis consul censorque fuerat, urbanam, M. Valerius Laevinus peregrinam sortem in iuris dictione habuit;
法務官については、以前に2度執政官と監察官を務めていたクィントゥス・フルウィウス・フラックスが首都法務官の管轄を、マルクス・ウァレリウス・ラエウィヌスが外国人法務官の裁判管轄を得た。
Ap. Claudius Pulcher Siciliam, Q. Mucius Scaevola Sardiniam sortiti sunt.
アッピウス・クラウディウス・プルケルはシキリアを、クィントゥス・ムキウス・スカエウォラはサルディニアを抽選で得た。
M. Marcello pro consule imperium esse populus iussit,
民衆は前執政官としての指揮権がマルクス・マルケッルスにあることを命じた。
§23.30.19quod post Cannensem cladem unus Romanorum imperatorum in Italia prospere rem gessisset.
なぜなら彼は、カンナエの敗戦の後、イタリアにおけるローマの将軍たちの中で、唯一有利に戦いを進めていたからである。

語釈・文法注

  1. 23.30.2multo sanguine ac volneribus ea Poenis victoria stetit — stare + 与格 + 奪格 の構文で「(与格)に(奪格)の代償を払わせる、高くつく」という意味。ここでは victoria が主語、Poenis が与格、multo sanguine ac volneribus が代償・価格を表す奪格である。
  2. 23.30.4nec ante, quam — antequam が相関的に分離した形。直訳すると「壁に立つ体力が失われるより前には攻略されなかった」となり、転じて「体力が尽きて初めて攻略された」という強い否定を伴う時間関係を表す。
  3. 23.30.9et in fide erga Romanos et potestatis suae ... manserunt — 動詞 manserunt に対し、前置詞句 in fide と、性質の属格から転じた叙述的属格 potestatis suae が et... et... によって並列に係っている。「ローマ人に対する忠誠の中(fides)に留まり、かつ自己の支配権(potestas)のもとに留まった」の意。
  4. 23.30.12movissetque ... nisi ... absumpsisset — 接続法過去完了を用いた反実仮想条件文(過去の事実に反する仮定)。「(死が彼を連れ去って)いなかったなら、政変を引き起こしていただろう」を意味する。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §23.30.1-23.30.19. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:23.30.1-23.30.19

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。