Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §23.25.1-23.25.11

グラックスによる元老院の激励と対カルタゴ戦への集中

681 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ガリアでの惨敗に動揺するローマ市民を、執政官グラックスが元老院で鼓舞する。現状の兵力を勘案した結果、ガリア戦を一時棚上げしてカルタゴとの対決に戦力を集中すること、および来期の軍団配置や補充執政官の選出などが決定される。

§23.25.1hac nuntiata clade cum per dies multos in tanto pavore fuisset civitas, ut tabernis clausis velut nocturna solitudine per urbem facta senatus aedilibus negotium daret, §23.25.2ut urbem circumirent aperirique tabernas et maestitiae publicae speciem urbi demi iuberent, tum Ti.
この惨劇が報じられたとき、国家は多日間にわたり非常に大きな恐怖の中にあったため、店が閉ざされてまるで夜の静寂が街全体に生じたかのようになり、元老院はアエディリスたちに任務を与えて、市内を巡回し、店を開けさせ、公の哀悼の様子を街から取り除くよう命じるほどであった。
Sempronius senatum habuit consolatusque patres est et adhortatus,
そのとき、ティベリウス・センプロニウスは元老院を招集し、議員たちを慰め、また励ました。
§23.25.3ne, qui Cannensi ruinae non succubuissent, ad minores calamitates animos summitterent.
カンナエの破滅に屈しなかった人々が、それより小さな災難に対して気力をくじかれることのないように、と。
quod ad Carthaginienses hostes Hannibalemque attineret, §23.25.4prospera modo essent, sicut speraret futura;
敵カルタゴ人とハンニバルに関する限りは、彼が期待しているように、事態が順調でさえあればよい。
Gallicum bellum et omitti tuto et differri posse, ultionemque eam fraudis in deorum ac populi Romani potestate fore.
ガリアとの戦争は安全に無視することも延期することも可能であり、あの不実に対する復讐は神々とローマ市民の権能のうちにあるだろう。
de hoste Poeno exercitibusque, per quos id bellum gereretur, consultandum atque agitandum.
カルタゴの敵と、その戦争を遂行するための軍勢についてこそ、相談し議論せねばならない。
§23.25.5ipse primum, quid peditum equitumque, quid civium, quid sociorum in exercitu esset dictatoris, disseruit;
彼自身、まず独裁官の軍の中にどれだけの歩兵と騎兵、どれだけの市民と同盟兵がいるかを述べた。
tum Marcellus suarum copiarum summam exposuit;
次いでマルケッルスが自身の軍勢の総数を説明した。
§23.25.6quid in Apulia cum C. Terentio consule esset, a peritis quaesitum est.
アプリアにおいて執政官ガイウス・テレンティウスのもとに何があるのかが、詳しい者たちに尋ねられた。
nee, unde duo consulares exercitus satis firmi ad tantum bellum efficerentur, inibatur ratio.
しかし、どこからこれほどの大戦に対して十分に強力な二つの執政官軍を編成しうるか、見通しは立たなかった。
itaque Galliam, quamquam stimulabat iusta ira, omitti eo anno placuit.
したがって、正当な怒りが駆り立ててはいたものの、ガリアは叙上の年に不問に付すことが決定された。
§23.25.7exercitus dictatoris consuli decretus est.
独裁官の軍勢が執政官に割り当てられた。
de exercitu M. Marcelli, qui eorum ex fuga Cannensi essent, in Siciliam eos traduci atque ibi militare, donecin Italia bellum esset, placuit;
マルクス・マルケッルスの軍勢については、そのうちカンナエの敗走から生還した者たちをシキリアに送り、イタリアで戦争が続く限り、そこで軍務に就かせることが決定された。
§23.25.8eodem ex dictatoris legionibus reici militem minimi quemque roboris, nullo praestituto militiae tempore, nisi quod stipendiorum legitimorum esset.
同じ場所へ、独裁官の軍団から、最も体力の衰えた兵士がそれぞれ送られることとし、法定の軍役期間を除いては、あらかじめ軍務の期限を設けないこととした。
§23.25.9duae legiones urbanae alteri consuli, qui in locum L. Postumi suffectus esset, decretae sunt, eumque, cum primum salvis auspiciis posset, creari placuit;
二つの首都軍団が、ルキウス・ポストゥミウスの代わりに補充されるべきもう一人の執政官に割り当てられ、鳥占に障りがない限り速やかに、その者が選出されることが決定された。
§23.25.10legiones praeterea duas primo quoque tempore ex Sicilia acciri, atque inde consulem, cui legiones urbanae evenissent, militum sumere quantum opus esset;
さらに、二つの軍団を可及的速やかにシキリアから召還し、そこから、首都軍団を割り当てられた執政官が必要なだけの兵士を徴集することが決定された。
§23.25.11C. Terentio consul prorogari in annum imperium, neque de eo exercitu, quem ad praesidium Apuliae haberet, quicquam minui.
ガイウス・テレンティウスの執政官としての指揮権は1年間延長され、彼がアプリアの防衛のために擁している軍勢からは、何一つ削減されないこととなった。

語釈・文法注

  1. 23.25.1tabernis clausis velut nocturna solitudine per urbem facta — これらは並列された二つの独立奪格(ablative absolute)であり、全体として結果節 `ut... daret` の中での状況説明となっている。`tabernis clausis`(店が閉ざされた状態で)と `nocturna solitudine... facta`(夜の静寂が生じたかのようになって)が、接続詞を伴わずに非対称的に重ねられており、惨劇の報せに対する市内の沈痛なパニックの様相を鮮明に描写している。
  2. 23.25.4prospera modo essent — 制限的な願望や条件を表す `modo` +接続法(接続法不完全過去 `essent`、主節の過去時制 `habuit... consolatus est` に引かれた二次時制)の構文で、「ただ事態が順調でさえあれば(神々が好意的でありさえすれば)」という意味。グラックスの演説を伝える間接話法の一部として機能している。
  3. 23.25.8minimi quemque roboris — 関係代名詞 `quisque`(ここでは対格単数の `quemque`)が最上級(ここでは性質の属格 `minimi roboris` の最上級形容詞 `minimi`)と結合して、「最も体力の衰えた者(最も強度の低い者)は誰でもすべて」という意味の集合的なニュアンスを表すラテン語の慣用表現。この句全体が、不定詞 `reici`(送り返される)の意味上の主語となる対格である。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §23.25.1-23.25.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:23.25.1-23.25.11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。