Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §23.24.1-23.24.13

新執政官の選出とポストゥミウス軍のガリアでの壊滅

680 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

元老院の要請により、独裁官が補充執政官を選出するための民会を開催し、ポストゥミウスとグラックスが執政官に選出される。しかし直後に、次期執政官ポストゥミウスとその軍勢がガリアの森でボイイ族の罠にかかり全滅したという悲報がローマに届く。

§23.24.1postero die consultus a M. Pomponio praetore senatus decrevit dictatori scribendum, uti, si e re publica censeret esse, ad consules subrogandos veniret cum magistro equitum et praetore M. Marcello,
翌日、法務官マルクス・ポンポニウスによって諮問された元老院は、もし国家の利益になると考えるならば、補充執政官を選出するために、騎兵長官および法務官マルクス・マルケッルスを伴って来るようにと、独裁官に書簡を送るべきであることを決議した。
§23.24.2ut ex iis praesentibus noscere patres possent, quo statu res publica esset, consiliaque ex rebus caperent.
それは、彼らが立ち会うことによって、元老院議員たちが国家がいかなる状態にあるかを知り、状況に応じて計画を立てることができるようにするためであった。
qui acciti erant, omnes venerunt relictis legatis, qui legionibus praeessent.
召喚された者たちは皆、軍団を指揮させるための副官たちを残してやって来た。
§23.24.3dictator de se pauca ac modice locutus in magistrum equitum Ti.
独裁官は自身については控えめにわずかばかり語り、栄誉の大部分を騎兵長官ティベリウス・センプロニウス・グラックスに帰した。
Sempronium Gracchum magnam partem gloriae vertit, comitiaque edixit, quibus L. Postumius tertium absens, qui tum Galliam provinciam obtinebat, et Ti. Sempronius Gracchus, qui tum magister equitum et aedilis curulis erat, consules creantur.
そして選挙を布告し、その選挙において、当時ガリア属州を管轄していた不在のルキウス・ポストゥミウスが三度目の、そして当時騎兵長官でありクルリス・アエディリスでもあったティベリウス・センプロニウス・グラックスが、執政官に選出された。
§23.24.4praetores inde creati M. Valerius Laevinus iterum, Ap.
その後、法務官が選出された。
Claudius Pulcher, Q. Fulvius Flaccus, Q. Mucius Scaevola.
マルクス・ウァレリウス・ラエウィヌス(二度目)、アプリウス・クラウディウス・プルケル、クィントゥス・フルウィウス・フラックス、クィントゥス・ムキウス・スカエウォラである。
§23.24.5dictator creatis magistratibus Teanum in hiberna ad exercitum redit relicto magistro equitum Romae, qui, cum post paucos dies magistratum initurus esset, de exercitibus scribendis conparandisque in annum patres consuleret.
官職が選出されると、独裁官はテアヌムの冬営地にある軍へと戻り、騎兵長官をローマに残した。 騎兵長官は数日後に官職に就くことになっていたため、来年に向けた軍隊の編成と準備について元老院議員たちに諮問することになっていた。
§23.24.6cum eae res maxime agerentur nova clades nuntiata, aliam super aliam cumulante in eum annum fortuna, L. Postumium consulem designatum in Gallia ipsum atque exercitum deletos.
これらの事柄がまさに進行している最中、この年に不運が不運を積み重ねる中、次期執政官ルキウス・ポストゥミウス自身と彼の軍勢がガリアにおいて全滅したという新たな惨劇が報じられた。
§23.24.7silva erat vasta — Litanam Galli vocabant —, qua exercitum traducturus erat.
広大な森があり――ガリア人たちはそれをリタナと呼んでいた――、そこを彼は軍勢を率いて通過しようとしていた。
eius silvae dextra laevaque circa viam Galli arbores ita inciderunt, ut inmotae starent, momento levi inpulsae occiderent.
その森の、道の左右両側にある樹木に、ガリア人たちは切り込みを入れ、動かされないうちは直立しているが、わずかな力で押されると倒れるようにしておいた。
§23.24.8legiones duas Romanas habebat Postumius sociumque ab supero mari tantum conscripserat, ut viginti quinque milia armatorum in agros hostium induxerit.
ポストゥミウスはローマの二つの軍団を率いており、また上海沿岸から同盟軍を募っていたが、その数は非常に多く、合計で2万5千の武装兵を敵の領土へと侵入させていた。
§23.24.9Galli oram extremae silvae cum circumsedissent, ubi intravit agmen saltum, tum extremas arborum succisarum impellunt.
ガリア人たちが森の端を取り囲んで待ち伏せ、隊列がその林道に入ると、そのとき彼らは切り込みを入れた最も端の樹木を押し倒した。
quae alia in aliam instabilem per se ac male haerentem incidentes ancipiti strage arma viros equos obruerunt, ut vix decem homines effugerent.
これらの木々が、それ自体で不安定でかろうじて立っているにすぎない他の木々へと次々に倒れ込み、両側からの凄まじい崩落によって武器や兵士、馬を押し潰したため、逃げおおせたのはわずか十人足らずであった。
§23.24.10nam cum exanimati plerique essent arborum truncis fragmentisque ramorum, ceteram multitudinem inopinato malo trepidam Galli saltum omnem armati circumsedentes interfecerunt, paucis e tanto numero captis, qui pontem fluminis petentes, obsesso ante ab hostibus ponte, interclusi sunt.
というのも、大部分の者は木の幹や折れた枝の下敷きになって息絶え、残りの群衆は不意の災難に動揺していたところを、林道全体を包囲していた武装したガリア人たちによって皆殺しにされたからである。 これほど多数の中から捕虜となったのはごくわずかであり、彼らは川の橋を目指したものの、すでに敵によって橋が占拠されていたために退路を断たれた者たちであった。
§23.24.11ibi Postumius omni vi, ne caperetur, dimicans occubuit.
そこでポストゥミウスは、捕らえられまいと全身の力で戦ったが戦死した。
spolia corporis caputque praecisum ducis Boi ovantes templo, quod sanctissimum est apud eos, intulere.
ボイイ族は彼の遺体から奪った戦利品と切り落とした将軍の首を、歓声を上げながら彼らにとって最も神聖な神殿へと運び入れた。
§23.24.12purgato inde capite, ut mos iis est, calvam auro caelavere, idque sacrum vas iis erat, quo sollemnibus libarent, poculumque idem sacerdotibus ac templi antistitibus.
その後、彼らの習俗に従ってその首をきれいに掃除し、頭蓋骨に金をちりばめて装飾を施した。 彼らにとってそれは、祭礼の際に献酒を行うための聖なる器であり、また神官や神殿の守護者たちにとっても同様の杯となった。
§23.24.13praeda quoque haud minor Gallis quam victoria fuit;
戦利品もまた、ガリア人にとって勝利に劣らず莫大なものであった。
nam etsi magna pars animalium strage silvae oppressa erat, tamen ceterae res, quia nihil dissipatum fuga est, stratae per omnem iacentis agminis ordinem inventae sunt.
というのも、多くの動物は森の崩壊によって押し潰されてしまっていたものの、逃走によって散逸したものが何一つなかったため、その他の物品は、横たわる隊列の全行軍路に沿って散らばった状態のまま発見されたからである。

語釈・文法注

  1. §23.24.1dictatori scribendum — 非人称的な動形容詞構文 `scribendum [esse]` において、`dictatori` は行為者与格(「独裁官が書くべきである」)ではなく、動詞 `scribere` の間接目的語としての与格であり、「独裁官に書状を送るべきである」という意味になる。行為の主体(元老院)は文脈上自明であるため省略されている。
  2. §23.24.6L. Postumium consulem designatum in Gallia ipsum atque exercitum deletos — 動詞 `nuntiata [est]` の主語である `nova clades`(新たな惨劇)の具体的な内容を説明する、対格不定詞構文(`esse` が省略されている)である。主語として置かれた単数形の名詞 `Postumium` と `exercitum` が `atque` で結ばれているため、述語分詞である `deletos` は複数対格男性形になっている。
  3. §23.24.8sociumque — 接続詞 `-que` が付いた `socium` は、単数対格形ではなく、古典期にしばしば見られる属格複数形 `sociorum` の短縮形(古風な形)である。先行する `legiones duas` と並列して、`conscripserat`(徴募していた)の目的語となる `tantum [numerum]` にかかる属格として機能している。
  4. §23.24.9quae alia in aliam instabilem per se ac male haerentem incidentes — `quae` は関係代名詞の連結用法(接続的関係代名詞)で、前文の `arbores`(樹木)を指す複数主格女性形。`incidentes`(倒れ込む)という分詞の主語であり、`alia in aliam`(次から次へと)という相互的な表現と組み合わされている。`instabilem` 以下の形容詞・分詞句は `aliam` を修飾している。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §23.24.1-23.24.13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:23.24.1-23.24.13

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。