§23.14.1ceterum haec, ut in secundis rebus, segniter otioseque gesta;
しかし、これらのことは、順境において常であるように、緩慢かつ怠惰に行われた。
Romanos praeter insitam industriam animis fortuna etiam cunctari prohibebat.
一方、ローマ人に対しては、生まれつきの勤勉さに加えて、その境遇もまた精神的にためらうことを禁じていた。
nam nec consul ulli rei, §23.14.2quae per eum agenda esset, deerat, et dictator M. Iunius Pera rebus divinis perfectis latoque, ut solet, ad populum, ut equum escendere liceret, praeter duas urbanas legiones, quae principio anni a consulibus conscriptae fuerant, et servorum dilectum cohortesque ex agro Piceno et Gallico collectas ad ultimum prope desperatae rei publicae auxilium, §23.14.3cum honesta utilibus cedunt, descendit edixitque, qui capitalem fraudem ausi quique pecuniae iudicati in vinculis essent, qui eorum apud se milites fierent, eos noxa pecuniaque sese exsolvi iussurum.
なぜなら、執政官は自らがなすべきいかなる事柄にも怠ることがなかったし、独裁官マルクス・ユニウス・ペラも、宗教的儀礼を完了し、慣習に従って馬に乗る許可を求める法案を民衆に提案した上で、年の初めに執政官たちによって徴募されていた二つの首都軍団や、奴隷の徴募、さらにはピケヌムやガリアの地から集められたコホルスに加えて、ほとんど絶望的な国家の最後の救済策へと、名誉が実益に譲る時に、自ら進んで踏み切り、死罪に値する犯罪を犯した者や債務の判決を受けて投獄されている者のうち、自分の指揮下で兵士となる者は、その罪過と債務から解放することを命じる、と布告した。
§23.14.4ea sex milia hominum Gallicis spoliis, quae triumpho C. Flamini tralata erant, armavit, itaque cum viginti quinque milibus armatorum ab urbe proficiscitur.
彼はこれら六千人の男たちを、ガイウス・フラミニウスの凱旋式の際に運ばれたガリアの戦利品で武装させ、こうして二万五千人の武装兵とともにローマから出発した。
§23.14.5Hannibal Capua recepta cum iterum Neapolitanorum animos partim spe partim metu nequiquam temptasset,
ハンニバルはカプアを手に入れた後、再びネアポリス人の心を、ある時は希望によって、ある時は恐怖によって揺さぶろうとしたものの、無駄に終わると、ノラの領土へと軍隊を移動させた。
§23.14.6in agrum Nolanum exercitum traducit, ut non hostiliter statim, quia non desperabat voluntariam deditionem, ita, si morarentur spem, nihil eorum, quae pati aut timere possent, praetermissurus.
彼は自主的な降伏をあきらめていなかったため、すぐには敵対的な行動は取らなかったものの、もし彼らが彼の期待をはぐらかし長引かせるならば、彼らが被り、また恐れることになるあらゆる事柄を容赦なく実行するつもりであった。
§23.14.7senatus, ac maxime primores eius, in societate Romana cum fide perstare; plebs novarum, ut solet, rerum atque Hannibalis tota esse metumque agrorum populationis et patienda in obsidione multa gravia indignaque proponere animo.
元老院、とりわけその有力者たちは、ローマとの同盟関係を忠実に守り続けていたが、平民たちは、常の通り政変を望み、完全にハンニバルの味方となっており、田畑の荒廃への恐怖や、包囲戦の中で耐え忍ばねばならない多くの過酷で屈辱的な苦痛を心に思い描いていた。
neque auctores defectionis deerant.
そして、離反を扇動する者たちも事欠かなかった。
§23.14.8itaque ubi senatum metus cepit, si propalam tenderent, resisti multitudini concitatae non posse, obsecundando dilationem mali inveniunt.
そのため、もし公然と反対すれば、興奮した群衆に立ち向かうことはできないという恐怖が元老院を襲うと、彼らは平民の意見に従うふりをして、破滅を先送りする方法を見出した。
§23.14.9placere enim sibi defectionem ad Hannibalem simulant; quibus autem condicionibus in foedus amicitiamque novam transeant, parum constare.
彼らは、自分たちもハンニバルへの離反に賛成であるというふりをし、ただ、いかなる条件をもって新たな同盟と友好関係に入るべきかについては、まだはっきりしていないとしたのである。
§23.14.10ita spatio sumpto legatos propere ad praetorem Romanum Marcellum Claudium, qui Casilini cum exercitu erat, mittunt docentque, quanto in discrimine sit Nolana res: agrum Hannibalis esse et Poenorum, urbem extemplo futuram, ni subveniatur;
こうして時間的な猶予を得ると、彼らはカシリヌムに軍隊を率いて駐留していたローマの法務官クラウディウス・マルケッルスの元へ急ぎ使節を送り、ノラがどれほどの危機に瀕しているかを伝えた。 すなわち、田野はすでにハンニバルとカルタゴ軍の手中にあり、もし救援がなければ、市もただちに彼らの手に落ちるであろう、と。
§23.14.11concedendo plebei senatum, ubi velint, defecturos se, ne deficere praefestinarent, effecisse.
また、元老院が平民に対して、彼らが望む時にはいつでも自分たちも離反するつもりであると譲歩したことにより、平民たちが急いで離反に走るのを防ぐことができた、とも。
§23.14.12Marcellus conlaudatis Nolanis eadem simulatione extrahi rem in suum adventum iussit, interim celari, quae secum acta essent, spemque omnem auxilii Romani.
マルケッルスはノラの人々を大いに称賛し、自らが到着するまで同じ欺瞞を用いて事態を引き延ばすように、またその間、自分との間で行われたやり取りや、ローマの救援に対するあらゆる希望を秘密にしておくようにと命じた。
§23.14.13ipse a Casilino Caiatiam petit atque inde Volturno amni traiecto per agrum Saticulanum Trebianumque super Suessulam per montis Nolam pervenit.
彼は自らカシリヌムからカイアティアへと向かい、そこからウォルトゥルヌス川を渡って、サティクラとトレビアの領土を通り、スエスラの上を走る山々を越えてノラに到着した。