Humanitext Reader

리비우스 · 로마사 §23.14.1-23.14.13

로마의 비상 징집과 마르켈루스의 놀라 구원

1770개 구절 중 670번째 · 라틴어

요약

로마는 노예와 죄수까지 동원하는 비상 수단을 써서 신속히 군대를 편성해 출발시킨다. 한편 놀라로 진군한 한니발을 상대로 놀라 원로원은 평민들의 배반 움직임을 거짓 책략으로 지연시키며, 로마 법무관 마르켈루스의 구원병을 맞아들인다.

§23.14.1ceterum haec, ut in secundis rebus, segniter otioseque gesta;
그러나 이러한 일들은 순탄한 상황에서 흔히 그렇듯 완만하고 나태하게 진행되었다.
Romanos praeter insitam industriam animis fortuna etiam cunctari prohibebat.
한편 로마인들에게는 타고난 근면함 외에도 처한 운명이 정신적으로 지체하는 것을 막고 있었다.
nam nec consul ulli rei, §23.14.2quae per eum agenda esset, deerat, et dictator M. Iunius Pera rebus divinis perfectis latoque, ut solet, ad populum, ut equum escendere liceret, praeter duas urbanas legiones, quae principio anni a consulibus conscriptae fuerant, et servorum dilectum cohortesque ex agro Piceno et Gallico collectas ad ultimum prope desperatae rei publicae auxilium, §23.14.3cum honesta utilibus cedunt, descendit edixitque, qui capitalem fraudem ausi quique pecuniae iudicati in vinculis essent, qui eorum apud se milites fierent, eos noxa pecuniaque sese exsolvi iussurum.
왜냐하면 집정관은 자신이 처리해야 할 그 어떤 일에도 소홀히 하지 않았으며, 독재관 마르쿠스 유니우스 페라는 종교 의식을 마치고 말을 탈 수 있도록 허가해 달라는 법안을 평소처럼 민중에 제출한 뒤, 연초에 집정관들이 소집했던 두 개의 수도 군단과 노예 징집, 그리고 피케눔과 갈리아 지방에서 모은 보병대 외에도 거의 절망적인 국가의 마지막 구제책에 명예가 실리에 양보할 수밖에 없을 때, 몸소 이 수단에 의지하여, 사형에 처할 범죄를 저질렀거나 채무 판결을 받아 감옥에 갇혀 있는 자들 중 자신의 휘하에서 군인이 되는 자들은 그 죄과와 채무에서 벗어나게 해 주겠노라고 포고했다.
§23.14.4ea sex milia hominum Gallicis spoliis, quae triumpho C. Flamini tralata erant, armavit, itaque cum viginti quinque milibus armatorum ab urbe proficiscitur.
그는 이 육천 명의 사람들을 가이우스 플라미니우스의 개선식 때 옮겨졌던 갈리아 전리품으로 무장시켰으며, 이리하여 이만 오천 명의 무장 병력을 이끌고 로마 시에서 출발했다.
§23.14.5Hannibal Capua recepta cum iterum Neapolitanorum animos partim spe partim metu nequiquam temptasset,
한니발은 카푸아를 손에 넣은 후, 다시 네아폴리스인들의 마음을 한편으로는 희망으로, 다른 한편으로는 공포로 회유하려 하였으나 무위로 돌아가자, 놀라의 영토로 군대를 이동시켰다.
§23.14.6in agrum Nolanum exercitum traducit, ut non hostiliter statim, quia non desperabat voluntariam deditionem, ita, si morarentur spem, nihil eorum, quae pati aut timere possent, praetermissurus.
그는 자발적인 항복을 단념하지 않고 있었기에 즉각적으로 적대적인 행동을 취하지는 않았으나, 만일 그들이 그의 기대를 지체시킨다면 그들이 겪거나 두려워할 수 있는 일들을 하나도 빠짐없이 실행할 생각이었다.
§23.14.7senatus, ac maxime primores eius, in societate Romana cum fide perstare; plebs novarum, ut solet, rerum atque Hannibalis tota esse metumque agrorum populationis et patienda in obsidione multa gravia indignaque proponere animo.
원로원, 그리고 특히 그 지도자들은 로마와의 동맹 관계를 성실히 고수하고 있었으나, 평민들은 여느 때처럼 새로운 체제를 갈망하며 온전히 한니발의 편에 서서, 들판이 황폐해질 것에 대한 공포와 포위 공격 속에서 겪어야 할 많은 가혹하고 굴욕적인 일들을 마음속에 떠올리고 있었다.
neque auctores defectionis deerant.
게다가 배반을 선동하는 자들도 부족하지 않았다.
§23.14.8itaque ubi senatum metus cepit, si propalam tenderent, resisti multitudini concitatae non posse, obsecundando dilationem mali inveniunt.
그리하여 만약 공공연히 맞선다면 흥분한 군중을 저지할 수 없을 것이라는 공포가 원로원을 사로잡자, 그들은 비위를 맞춰줌으로써 파멸을 늦출 방도를 찾아냈다.
§23.14.9placere enim sibi defectionem ad Hannibalem simulant; quibus autem condicionibus in foedus amicitiamque novam transeant, parum constare.
그들은 자신들도 한니발에 대한 배반에 동의하는 체했으며, 다만 어떤 조건으로 새로운 조약과 우호 관계로 이행할 것인지에 대해서는 아직 불분명하다고 핑계를 대었다.
§23.14.10ita spatio sumpto legatos propere ad praetorem Romanum Marcellum Claudium, qui Casilini cum exercitu erat, mittunt docentque, quanto in discrimine sit Nolana res: agrum Hannibalis esse et Poenorum, urbem extemplo futuram, ni subveniatur;
이렇게 시간적 여유를 번 후, 그들은 군대와 함께 카실리눔에 있던 로마 법무관 클라우디우스 마르켈루스에게 급히 사절을 보내 놀라의 상황이 얼마나 큰 위기에 처해 있는지 알렸다. 즉 들판은 이미 한니발과 카르타고인들의 수중에 들어갔으며, 원조가 없다면 도시 또한 즉시 그렇게 될 것이라는 내용이었다.
§23.14.11concedendo plebei senatum, ubi velint, defecturos se, ne deficere praefestinarent, effecisse.
또한 원로원이 평민들에게 그들이 원할 때 자신들도 배반하겠다고 양보함으로써, 그들이 너무 서둘러 배반하지 않도록 조치해 두었다고 전했다.
§23.14.12Marcellus conlaudatis Nolanis eadem simulatione extrahi rem in suum adventum iussit, interim celari, quae secum acta essent, spemque omnem auxilii Romani.
마르켈루스는 놀라 인들을 칭찬하고, 자신이 도착할 때까지 같은 속임수를 써서 일을 끌도록 명령했으며, 그동안 자신과 논의된 일들과 로마의 원조에 대한 모든 희망을 비밀로 부치게 했다.
§23.14.13ipse a Casilino Caiatiam petit atque inde Volturno amni traiecto per agrum Saticulanum Trebianumque super Suessulam per montis Nolam pervenit.
그 자신은 카실리눔에서 카이아티아로 향했고, 그곳에서 볼투르누스 강을 건너 사티쿨라와 트레비아의 영토를 거쳐, 수에술라 위쪽의 산들을 넘어 놀라에 도착했다.

어휘·문법 주석

  1. 23.14.1ut in secundis rebus — 여기서 ut은 "~에서 흔히 그렇듯" 또는 "~에 걸맞게"라는 제한적/비교적 의미를 지니며, 순탄한 상황에서 사람들이 나태해지기 쉬운 경향을 가리킨다.
  2. 23.14.2latoque, ut solet, ad populum, ut equum escendere liceret — lato는 rogatu 등과 같은 명사가 생략된(또는 비인칭적으로 사용된) 탈격 절대 구문으로, "제안이 제출되었을 때"를 의미한다. ut ... liceret 절은 제안의 내용을 설명하는 명사절이다.
  3. 23.14.3qui capitalem fraudem ausi quique pecuniae iudicati in vinculis essent, qui eorum apud se milites fierent, eos noxa pecuniaque sese exsolvi iussurum — edixit에 종속된 간접 화법에서 주동사는 iussurum [esse]이며, 의미상 주어는 sese, 목적어는 eos이다. eos는 관계절 qui ... essent에 해당하는 사람들 중, 조건적 관계절 qui eorum ... fierent(접속법)를 충족하는 자들을 가리킨다.
  4. 23.14.8resisti multitudini concitatae non posse — resistere는 여격을 지배하는 자동사이므로, 수동태는 비인칭적으로 사용된다. 따라서 resisti ... non posse는 "흥분한 군중에게 저항하는 것이 불가능하다"라는 뜻이다.
  5. 23.14.11concedendo plebei senatum, ubi velint, defecturos se, ne deficere praefestinarent, effecisse — 탈격 동명사 concedendo는 주동사 effecisse의 수단을 나타낸다. 대격-부정사 절인 defecturos [esse] se는 양보의 내용을 형성하며, 여기서 se는 원로원(senatum)을 가리킨다.

이 구절 인용하기

리비우스, 로마사 §23.14.1-23.14.13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:23.14.1-23.14.13

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.